Кіріспе

Маратхи ақыны Дилип Прушотам Читре (17 қыркүйек 1938 – 10 желтоқсан 2009) – тәуелсіздік алғаннан кейінгі Үндістандағы ең белгілі ақындар мен сыншылардың бірі. Ол маратхи және ағылшын тілдерінде жазатын екі тілді жазушы болғаннан бөлек, мұғалім, суретші, кинорежиссер және журналға мақала жазатын автор болды.

Өмірбаян

Читре 1938 жылдың 17 қыркүйегінде Барода қаласында, маратхи тілінде сөйлейтін ККП қауымында дүниеге келді. Оның әкесі, Перушоттам Читре, "Абхиручи" атты журнал шығарған. Оның әкесінің әкесі, Кашинатх Гупте, Тукарам жөніндегі сарапшы болған, осы арқылы Читредің ақынмен танысуымен аяқталды. Читренің отбасы 1951 жылы Мумбайға көшіп келді, ал ол 1960 жылы өзінің алғашқы өлеңдер жинағын жариялады. Ол 60-шы жылдардағы маратхи тіліндегі танымал "кішкентай журналдар қозғалысының" ең алғашқы және маңызды ықпалдастарының бірі болды. Ол Арун Колаткар және Рамеш Самартпен бірге "Шабда" журналын іске қосты. 1975 жылы Айова университетінің Халықаралық жазу бағдарламасы оған Айова штатының Айова қаласында қонақ стипендиясын тағайындады. Ол сондай-ақ Үндістан поэзия кітапханасының, архивінің және аударма орталығының директоры болып жұмыс істеді. Ол Нью-Делиде әлемдік поэзия фестивалін, содан кейін Бхопалда халықаралық ақындар симпозиумын ұйымдастырды. Ол Барода және Мумбайда білім алған. Дилип Читре 2009 жылдың 10 желтоқсанында Пунадағы үйінде, ұзаққа созылған қатерлі ісікпен күрескеннен кейін қайтыс болды.

Поэзия

Читре екі тілді жазушы болды, бірақ көбінесе маратхи тілінде жазды. Оның "Екун Кавита" немесе "Жиналған өлеңдері" 1990-шы жылдары үш томдық болып жарық көрді. "As Is, Where Is" – 1964–2007 жылдар аралығындағы ағылшын тіліндегі таңдалған өлеңдері және Poetrywala баспасынан жарық көрген таңдалған маратхи тіліндегі өлеңдерінің "Шеша" ағылшын тіліндегі аудармасы 2007 жылы жарық көрді. Ол сондай-ақ "Маратхи поэзиясының антологиясын" (1945–1965 жж.) редакциялады. Ол проза мен поэзияны шебер аударды. Оның ең танымал аудармасы – XVII ғасырдағы белгілі маратхи бхакти ақыны Тукарамның (Says Tuka деп жарияланды) шығармалары. Ол XII ғасырдағы бхакти ақыны Днянешвардың "Анубхавамрут" шығармасын аударды. Ол ағылшын тілінде де өлеңдер жазды. "Клеткада саяхат" (1980) – оның ағылшын тіліндегі тұңғыш және жалғыз өлеңдер кітабы. Читренің поэзиясында жер аударылу, шеттелу, жекеліктің жоғалуы және өлім – басты тақырыптар. Оның шығармалары негізінен Модернизм ағымына жатады. Ол космополиттік мәдениетті, қалалық сезімталдықты көрсетеді, ирониялық әуенмен және тікелей айтылмаған сөздерді қолданады.

Фильмдер

1969 жылы кәсіби кино мансабын бастаған ол бір көркем фильм, шамамен он деректі фильм, бірнеше қысқаметражды фильм және 20-ға жуық бейне деректі фильм жасады. Ол көптеген фильмдерінің сценарийлерін өзі жазды, сонымен қатар режиссерлік немесе қоса режиссерлік жасады. Кей фильмдеріне өзі музыка жазды.

Марапаттар мен құрметтер

Читреге бірнеше Махараштра мемлекеттік сыйлықтары, 1984 жылы «Үш құрлық» фестивалінде «Годам» фильмі үшін жюридің арнайы сыйлығы, Адам ресурстарын дамыту министрлігінің Emeritua стипендиясы, Айова университетінің халықаралық жазу бағдарламасының стипендиясы, Индира Ганди стипендиясы және Германияның Бавария штатындағы Мюнхен қаласы ұсынған Вилла Вальдберта резиденциясы берілді. Ол 1991–92 жылдары Германияның Хайдельберг және Бамберг университеттерінде D.A.A.D. (Герман академиялық алмасу) стипендиясы бойынша резидент-жазушы болды. Читре «Вагарт» (Bharat Bhavan Bhopal) директоры және 1985 жылы Нью-Делиде өткен Вальмики әлемдік поэзия фестивалінің, сондай-ақ Бхопалда өткен Халықаралық поэзия симпозиумының директор-ұйымдастырушысы болды. 1996 жылы Жапонияның Мейбаши қаласында өткен Дүниежүзілік поэзия конгресінде және 2001 жылы АҚШ-тың Миннесота штатындағы Сент-Пол қаласында өткен Махараштра бойынша тоғызыншы халықаралық конференцияда негізгі баяндамашы ретінде сөз сөйледі. 2001 жылы Берлинде өткен әдебиет фестивалінде халықаралық қазылар алқасының мүшесі болды. 1980 жылдың көктемі мен жазында Нирмал Верма және У.Р. Анантамуртимен бірге Кеңес Одағына (Ресей, Украина, Грузия), Венгрияға, Германия Федеративтік Республикасына және Францияға үш жазушыдан құралған делегация құрамында барды, сондай-ақ 1986 жылы Германияның Франкфурт қаласында өткен Франкфурт кітап көрмесіне қатысты. Ол Sontheimer мәдени қауымдастығының құрметті президенті және негізін қалаушы мүшесі болды.