Кіріспе

Ұлыбританияда 1860-70 жылдары шыңына жеткен көркем әдеби жанр В. С. Гилберт пен Томас Герман Ридтің театрлық шығармалары Сенсациялық роман, сондай-ақ сенсациялық көркем әдебиет, Ұлыбританияда 1860 және 1870 жылдары ең жоғары танымалдылыққа ие болған көркем әдеби жанр болды. Оның әдеби ата-бабалары мелодрамалық романдар мен Ньюгейт романдары болды, олар қылмыстық биографиялар бойынша тоқылған әңгімелерге назар аударды; сонымен қатар готика, романтика, сондай-ақ жаппай нарық жанрларына сүйенді. Жанрдың танымалдылығы кітап нарығының кеңейуімен және индустриалды революцияның өнімдері арқылы оқырман қауымның өсуімен байланысты болды. Романтика мен реализм әдебиеттің дәстүрлі қарама-қайшы түрлері болғанмен, олар сенсациялық көркем әдебиетте біріктірілді. Сенсациялық романдар жазушылар әдетте аллегориялық және абстрактілі әңгімелер жазды; әңгімелердегі абстрактілік сипат авторларға Виктория дәуірінің әлеуметтік уайымдарымен күрескен сценарийлерді зерттеуге мүмкіндік берді. Жеке басын жоғалту көптеген сенсациялық көркем әңгімелерде көрінеді, өйткені бұл жалпы әлеуметтік алаңдаушылық болды; Ұлыбританияда жазбаларды жүргізуде көбірек қолданылды, сондықтан адамдар жеке тұлғаның мәні мен тұрақтылығына күмән келтірді. Адамның жеке басын тануға қатысты әлеуметтік алаңдаушылық "Ақ киімдегі әйел" және "Леди Одлидің құпиясы" сияқты романдарында көрініс табады. Мүмкін, "сенсациялық көркем әдебиет" терминінің мұндай романдарға атау ретінде ең ерте пайда болуы 1861 жылы Saunders, Otley, & co. әдеби бюджеті басылымында кездеседі.

Анықтама

Викториялық сенсациялық роман әртүрлі "құпия роман" ретінде және "романтика мен реализмді" "екі режимді де шектейтін" роман ретінде анықталды.

Әсерлер

Сенсациялық романдар жазушылар мелодрама, готизм және Ньюгейт романының әсерінен қоғамдық нормалар бойынша қоздырғышы саналатын тақырыптарды зерттеу және жеке тұлғаның жасандылығына күмән келтіру үшін пайдаланды. 1860 жылдары сенсациялық романдар мен театр тығыз байланысты болды; көптеген танымал сенсациялық романдар жазушылар сахна үшін де жазды. Сенсациялық романдарында көрінетін жалпы готика ықпалы - құпияны іздеу. Сонымен қатар құдықтар мен суға жақын жердегі қылмыс орындары готика көркем әдебиетінің негізгі элементі болып табылатын "тереңдіктің" символы болып табылады. Сенсациялық роман классикалық готикалық арбалы оқиғаларға заманауи әсер етеді, оқиғаларды қазіргі заманғы жағдайға орналастырады және бұл шынайы және сенуге болатын қорқынышты әсер етеді. Ле Фануның "Жасыл шай" атты әңгімесі роман жазушылардың аз тапталған жолды іздеудегі талпынысының үлгісі. Бас кейіпкер Дженнингс көк шайды көп ішкеннен кейін рухани әлемді көретін ішкі көзін ашқан. Екі жанрдың авторлары да газеттегі полиция есептерінен шабыт алды; дегенмен, сенсациялық романдардың қылмыс құпиялары қылмыскерді шын мәнінде ұстауға қызығушылық танытпады, керісінше, қылмыскердің жеке басына және олардың қалай қылмыскерге айналғандарына көбірек назар аударды.

Тақырыптар мен қабылдау

Әдетте сенсациялық роман ойнағыштық, ұрлық, ұрлау, ақылсыздық, бигамия, жалғандық, азғыру және кісі өлтіру сияқты шоқ тақырыптарға назар аударған. Ол өзін басқа заманауи жанрлардан, соның ішінде готика романыннан, осы тақырыптарды қарапайым, таныс және жиі үй жағдайында орнату арқылы ерекшеленді, осылайша Виктория дәуіріндегі сенсациялық оқиғалар шетелдік және жайлы орта таптық өмірден ажыратылған нәрсе деп ойлаған. У. С. Гилберт бұл шығармаларды 1871 жылы "Сенсация романы" комик операсында сатиралық сипатқа ие етті. Алайда, Энтони Троллоп үшін ең жақсы романдар "бір мезгілде реалистік және сенсациялық және екеуі де жоғары дәрежеде болуы керек". Сенсациялық романдар тыныш Англияға жаулап келгенде, бұл романдар бірден бестселлер болып, бұрынғы барлық кітап сату рекордтарынан асып түсті. Алайда, сол кездегі академиялық журналдарда жазылған жоғары саналы сыншылар бұл құбылысты айыптап, оны жүзеге асыратындарды (және оқырмандарды) ең қатал түрде сынға алды; Джон Раскин өзінің "Фикция Әділ және бұзық" деген еңбегінде ең ойлы сынға ие болды. Кейбір ғалымдар бұл жанрдың танымалдығы оның танымалдығына ықпал еткен болуы мүмкін деп болжайды. "Квартал" журналының Генри Лонгвиль Мансел сенсациялық романы "ауызша және тамақтағы сезінудің өте қоздырғышы" деп сипаттады.

Мұра

Нео-викториандық романдар, мысалы, Селия Фреминнің "Таң атқанға дейінгі сағаттар" (1958) және Элеонора Кэтонның "Аспандықтар" (2013) сияқты романдар сенсациялық көркем әдебиеттің ережелеріне сүйенеді. "Аспандықтар" "күмәнді өсиеттер мен жалған құжаттарды, жасырын некелерді, заңды емес некелерді және опиумды" қолданады. Сара Уотерс өзінің үшінші романы "Фингерсмит" (Virago Press, 2002) сенсациялық роман жанрына құрмет көрсету ретінде жасалғанын айтты.