Кіріспе

Техникалық диаграмманың түрі. Жарылыс көрінісі – бұл нысанның диаграммасы, суреті, схемасы немесе техникалық сызбасы, ол әртүрлі бөліктердің өзара байланысын немесе құрастыру ретін көрсетеді. Ол нысанның құраушы бөліктерін бір-бірінен сәл қашықтыққа бөлінген күйде немесе үш өлшемді жарылыс көрінісі болған жағдайда қоршаған кеңістікте ілінгендей көрсетеді. Нысанның ортасынан кішкентай, бақыланатын жарылыс болғандай бейнеленеді, нәтижесінде нысанның бөліктері бастапқы орналасқан жерінен бірдей қашықтыққа таралады. Жарылыс көрінісі сызбалары бөлшектер каталогтарында, құрастыру және техникалық қызмет көрсету нұсқаулықтарында және басқа да оқу материалдарында қолданылады. Жарылыс көрінісінің проекциясы көбінесе жоғарыдан және сызбаның сол немесе оң жағынан сәл бұрыштап көрсетіледі. (Оң жақтағы беріліс сорғысының жарылыс көрінісі сызбасын қараңыз: ол сәл жоғарыдан және сол жағынан бұрыштап көрсетілген.)

Шолу

Жарылған көрініс сызбасы – механикалық немесе басқа да бөлшектердің құрастырылуын көрсететін сызба түрі. Ол құрастырманың барлық бөліктерін және олардың қалай жиналатынын көрсетеді. Механикалық жүйелерде әдетте орталыққа ең жақын компонент бірінші болып жиналады немесе басқа бөліктер жиналатын негізгі бөлік болып табылады. Бұл сызба бөліктерді бөлшектеуді көрсетуге де көмектеседі, мұнда сыртқы бөліктер әдетте бірінші болып алынып тасталады. Жарылған диаграммалар сипаттамалық нұсқаулықтарда бөліктердің орналасуын көрсету үшін немесе құрастырманың немесе қосалқы құрастырманың бөліктерін көрсету үшін жиі қолданылады. Әдетте, мұндай диаграммаларда бөліктің идентификациялық нөмірі және диаграммадағы нақты орынды қандай бөлік толтыратынын көрсететін белгі болады. Көптеген электрондық кестелік бағдарламалар жарылған диаграммаларды автоматты түрде жасауға мүмкіндік береді, мысалы, жарылған секторлық диаграммалар. Патенттік сызбаларда жарылған көріністерде бөлінген бөліктер жақшамен қамтылуы керек, түрлі бөліктердің байланысын немесе құрастыру ретін көрсетуге болады, суретті қараңыз. Егер жарылған көрініс басқа суретпен бір парақта көрсетілсе, жарылған көрініс жақшалардың ішінде орналастырылуы керек.

Тарих

Жарылған көрініс – Ренессанс дәуірінің көптеген графикалық өнертабыстарының бірі, ол суреттік бейнелеуді жаңарып келген нақтылықпен түсіндіру мақсатында жасалған. Жарылған көріністің бастауын 15 ғасырдың басындағы Марино Таколаның (1382–1453) жазбаларынан табуға болады, ал Франческо ди Джорджио (1439–1502) және Леонардо да Винчи (1452–1519) оны жетілдірді. Леонардо жасаған кері қозғалыс машинасының жобалық сызбасы – жарылған көріністің ең алғашқы және нақты мысалдарының бірі. Леонардо осы әдісті адам анатомиясы бойынша жасаған зерттеулерінде де қолданды. "Жарылған көрініс суреті" термині 1940 жылдары пайда болды, ал 1965 жылы ол "Бөлшектердің, топтамалардың және ірі жиынтықтардың байланысын көрсететін үш өлшемді (изометриялық) сурет" деп анықталды. Сондай-ақ, бұл сурет бөлшектерді құрастыру немесе бөлшектендіру тізбегін де көрсетуі мүмкін.