Кіріспе

Ағаш түрі Marah oreganus, Орегон манроты, жағалау манроты немесе батыс жабайы қияр, АҚШ-тың солтүстік-батыс жағалауында таралған манрота. Бұл аймақ Калифорниядан Канадаға дейін таралған.

Жапырақтары

Жағалаудағы манрооттың барлық түрлерінің ішінде ең аз гүлденетін бұтақтары, жапырақтары мен бұтақтары бар. Солтүстік климаттық аймақтағы популяциялар жалтыраған жапырақтары бар шашы жоқ. Жүзімдіктер қысқы аяқ немесе көктемнің басында жауын-шашынның көбеюіне байланысты пайда болады және 6 м ұзындығына дейін көтерілуі немесе шашырауы мүмкін. Оның жапырақтарында әдетте бес жапырақша болады, ал жеке өсімдіктер жапырақ өлшемі мен жапырақша ұзындығында үлкен айырмашылықтарды көрсетеді. Жапырақтың көлемі әр түрлі болғанымен, жағалаудағы манроттың жапырақтары басқа мара түрлеріне қарағанда үлкен болады. Жүзімдіктер ұзындығы бірнеше метрге жететін және салмағы 100 кг-нан асатын үлкен, қатты түйіршікті тамырдан шығады. Жаңа пайда болған түбірлерді жолдың қиылысында немесе ерозияға ұшыраған беткейлерде көруге болады. Жарақат алған немесе шіріп кеткен түбірлер алтын немесе қызғылт сары түске айналады.

Гүл

Гүлдің түсі сарғыш жасылдан, қаймақтай аққа дейін өзгереді. Гүлдер жүзім бұтасы өскеннен кейін көп ұзамай шығады. Гүлдері бір түсті, яғни жеке гүлдері еркек немесе әйел, бірақ бір өсімдікте екі жынысты да кездестіруге болады. Аталық гүлдер ашық тікенектерде пайда болады, ал әйелдер гүлдері, әдетте, жеке пайда болады. Өсімдік өзін-өзі құнарлы етеді, яғни ата гүлдердегі тозаң ана гүлдерді құнарландыра алады; тозаңдау жәндіктер арқылы жүзеге асырылады.

Жемістер

Жемісі шар тәрізді, диаметрі 4 - 5 см, тығыздығы әртүрлі, ұзындығы 1 см-ге дейінгі, бірақ ілгегі жоқ тікендермен жабылған. Піскен жемісі ашық жасыл, піскен кезде сары болады. Жемісі піскен сайын, ірі тұқымдар жарылып, босағанша, көбейе береді. Жемістер көктемде пайда болып, жазда піседі.

Тұқымдар мен өскіндер

Жағалаудағы адам тамырларының тұқымы үлкен, қатты және тегіс. Басқа мара түрлерінің түйіршікті тұқымынан айырмашылығы, жағалаудағы манроот тұқымы тегістелген және дискі тәрізді. Жемісте әдетте 4 немесе одан да көп тұқым болады. Тұқымның өсіп-өну процесі қызықты. Алғашқы өскін тұқымнан шығып, жерге қарай өседі. Содан соң бұл бұтақша екіге бөлініп, бір бөлігі өсіп, түйіршік пайда болады, ал екінші бөлігі қайтадан өсіп, жүзім бұтағына айналады. Тұқымдары өлімге әкелетін улы болуы мүмкін.

Әдет-ғұрыптар

Жағалаудағы адам тамырлары өзендер мен су ағыстарымен бірге өседі, бірақ 1600 метрге дейін құрғақ жерлерде де өседі. Ол әр түрлі топырақ түрлерін және қышқылдықтарды қабылдай алады, бірақ ол кем дегенде маусымдық ылғалды топыраққа мұқтаж. Жүзімді күн сәулесінің астында да, көлеңкелі жерде де өсіруге болады. Жүзімдіктер жыл бойы ылғалдылық бар аймақтарда көпжылдық өсімдіктер. Қысқы аймақтарда жүзім бұталары күзде өледі. Маусымдық ылғалдылық бар жерлерде жүзім бұталары ылғалды маусымның басында пайда болады және құрғақ маусымда толығымен өледі.

Қолданылуы

Өсімдіктің барлық бөліктері ащы дәмді (мара деген еврейше атау осы мағынаны білдіреді). Жемісі жеуге жарамсыз. Кейбір америкалықтар тұқымдарды өз-өзіне қол жұмсау үшін жеген болуы мүмкін. Оған қарсы нақты дәрі жоқ. Бұл қосылыстар, механизмі белгісіз болса да, кідірілген алопеция тудыратындығы туралы да хабарланған.