Жамиль әл-Банна: Қамаудағы палестиналық-иорданиялықтың тағдыры

Кіріспе

АҚШ тұтқындаған палестиналық иорданиялық 2002–07 (туған 1962)

Джамиль Абдул Латиф эль Банна (جميل عبد اللطيف البنا, Ǧamīl ʿAbdu 'l Laṭīf al Bannāʾ), 1962 жылдың 28 мамырында дүниеге келген, 62 жаста, Ұлыбританияда босқын мәртебесімен, солтүстік-батыс Лондонда тұратын иорданиялық, палестиналық тегінен. 2002 жылдың қараша айында ЦРУ оны Гамбиядағы іскерлік сапары кезінде ұстап алып, Ауғанстандағы Баграмға экстраординарлық түрде жеткізіп, 2003 жылдың наурызына дейін ЦРУ тергеуіне ұшыратты. 2003 жылдың наурыз айында Гуантанамодағы әскери қамау орынына ауыстырылып, 2007 жылдың 19 желтоқсанына дейін онда ұсталды. Бостандыққа шыққаннан кейін және Ұлыбританияға қайтып келгеннен кейін, Джамиль эль Банна Лондонда Испания сотының айыптауы бойынша тұтқындалып, сұраққа алынды. Оған кепілдік берілді. Испания 2008 жылдың наурыз айында айыптауды тоқтатты. Қорғаныс министрлігі мәлімдегендей, эль Банна 1962 жылдың 28 мамырында Батыс Жағалаудағы Иерихон қаласында туған.

Ерте өмір және білім

Жамил ел-Банна 1962 жылы Батыс Жағалаудағы Иерихо қаласында дүниеге келді. Ол туғаннан кейін көп ұзамай отбасысы Иорданияға көшіп, Амман қаласының жанындағы босқындар лагерінде орналасты. Жамил 10 жасында мектепті тастап, ұсақ-көлгі қылмысқа қадалып қалды.

Біріккен Корольдікте заңды тұрғылықты

1994 жылы ол Ұлыбританияға барып, босқын статусын сәтті алды. Ол Лондонның солтүстік-батыс бөлігінде тұрды. Кейіннен ол Гамбияда жеуге жарамды май (жержаңғақ майы) зауытын аша жатқан досының бауырына жұмыс істеді.

Жамил әл-Баннаның Гамбиядағы тұтқындалуы

Жамил мен Бишер әл Рауи Гамбияға Бишердің бауырына тиесілі жеуге жарамды май зауытын құруға қолданылатын машина бөліктерінің жөнелтілімін қабылдауға ұшты. Екі адамды тағы екеуімен бірге 2002 жылдың 8 қарашасында Гамбияның Банжул халықаралық әуежайына келген кезде Ұлттық барлау агенттігі ұстады, олардың «Әл-Қаидамен» байланысы бар деген күдікпен және британдық қауіпсіздік органдарының кеңесімен ұсталғандығы айтылды. Бастапқыда екеуі де ресми емес үй қамауында болды. Оларды Гамбия заңы бойынша ешқандай қылмыс жасады деп айыпталмады. Оларға машиналарын тексеріп, терроризм үшін пайдаланылмауына көз жеткізгеннен кейін босатылатыны айтылды. Олар Гамбия түрмесінде емес, американдық қауіпсіздік қызметкерлері ұсынған ЦРУ-дың «жедел топ» үйінде ұсталды. Оларды гамбиялықтар күзетті, ал американдық агенттер сұраққа тартып жатты. 2002 жылдың желтоқсан айының соңында ЦРУ оларды Гамбиядан алып кетуге шешім қабылдады. Әуе базасының түрмесіне жеткен соң, ол Англиядағы кітап дүкеніне барып көрген британдық азамат Моаззам Беггпен кездесті. «Кенни Роджерс» лақап атымен танылған Эль Банна бір кезде американдық күзетшілерді «Контидің қорқағы» әнінің жартысын орындап көңіл көтеріп отырды. Олар негіссіз ұстауға, зорлық-зомбылыққа және қатыгездікке наразылық білдірді. Стаффорд Смит айтуынша, Жамил екінші аштық жариялаудың себебінің бірі күзетшілердің тұтқындардың Құран кітаптарын қолмен тексеруі болғанын айтқан. Гуантанамодағы тұтқындардың адвокаттары барлық жазбаларын «құпия» деп саналатын билік органдарына тапсыруға міндетті. Адвокаттар өз жазбаларын Вашингтонға жақын жердегі жалғыз қауіпсіз орында ғана қарап шыға алады. The Times газеті Стэффорд Смиттің клиентімен болған әңгімелерінен алынған, жақында құпиясы алынған жазбаларынан материалдарды жариялады: «Кубада бір тергеуші Эль Баннаға: «Неге Америкаға ашуланып отырсың? Өзіңнің үкіметің, Ұлыбритания, MI5 ЦРУ-ға хабарласып, сендер екеуің Гамбияда екендеріңді және сіздерді алып кету керектігін айтты. Ұлыбритания бізге барлығын берді. Ұлыбритания сендерді ЦРУ-ға сатты», – деген. Сол кезде тұтқындарға отбасыларымен телефон арқылы сөйлесуге рұқсат берілмейтін. Бұл телефон қоңырауы Эль Баннаның алғашқы қоңырауы болды. Бұл жеңілдіктің себебі белгісіз, бірақ Эль Баннаның парламент депутаты Сара Титер бұрын АҚШ билігінен кейбір байланысқа рұқсат беруді сұраған болатын. Associated Press агенттігінің хабарлауынша, Бекетт Парламентке мәлімдеме жасады: «Біз АҚШ билігімен келістік, мырза әл Рауи жақын арада Ұлыбританияға қайтарылады, барлық қажетті шаралар жасалғаннан кейін. Бұл шешім мырза Әл Рауидің елге оралуының қауіпсіздікке тигізетін әсерін қарастыратын кең ауқымды талқылаулардан кейін қабылданды». 2007 жылдың наурызы Ұлыбританияның Сыртқы істер министрі Маргарет Беккет Гуантанамодағы барлық британдық азаматтар 2004 жылдың қыркүйегіне дейін босатылды.

Jamil, and Bisher al Rawi flew to the Gambia to meet a shipment of machine parts to be used to set up an edible oil factory, which was owned by Bisher's brother. The two men, along with two others, were taken into custody by the National Intelligence Agency on their arrival at Banjul International Airport in the Gambia on 8 November 2002, purportedly on suspicion of alleged links to al Qaeda, and advice from British security authorities. At first, the two men were under a kind of unofficial house arrest. They were not formally charged with any crimes under Gambian law. They were told that they would be released when their machinery had been checked to make sure it was not something that could be used for terrorism. They were not detained in a Gambian jail, but rather in a CIA 'snatch team' safe house, which was provided by American security officials. They were guarded by Gambians and interrogated by American agents. In late December 2002, the CIA decided to transport them from the Gambia. Once in the main area of the airbase prison, he met Moazzam Begg, a British citizen whose bookshop he had visited in England. Nicknamed 'Kenny Rogers', el Banna once entertained American guards by singing half a verse of Coward of the County. They were protesting the detention without charges, and abuses and mistreatment. Stafford Smith said that Jamil told him that one of the reasons for the second hunger strike was that guards were still searching through the prisoner's copies of the Qur'an by hand. The lawyers of Guantanamo Bay detainees have to hand in all their notes to the authorities, which consider them 'classified'. The lawyers may only examine their own notes in a single secure location near Washington, DC. The Times reported material from Stafford Smith's notes on conversations with his client, which were recently declassified:
<blockquote>In Cuba, one interrogator is alleged to have told el Banna: "Why are you angry at America? It is your government, Britain, the MI5, who called the CIA and told them you and Bisher were in Gambia and to come and get you. Britain gave everything to us. Britain sold you out to the CIA." At the time, it was rare for detainees to be allowed a phone call to their family. This phone call was el Banna's first. It is not known why this concession was made, although el Banna's MP, Sarah Teather, had previously asked US authorities to allow some contact. According to the Associated Press, Beckett issued a statement to Parliament:
Blockquote|We have now agreed with the U. S. authorities that Mr. al Rawi will be returned to the U. K. shortly, as soon as the practical arrangements have been made. This decision follows extensive discussions to address the security implications of Mr. Al Rawi's return. March 2007 UK Foreign Secretary Margaret Beckett All the British nationals imprisoned at Guantanamo were freed before September 2004.

Шығару

2007 жылдың 7 тамызында Ұлыбритания үкіметі Жамил әл-Банна және тағы төрт шетел азаматты босату туралы өтініш жасады, олар заңды түрде Ұлыбританияда тұрған. Ұлыбритания үкіметі келіссөздер бірнеше айға созылуы мүмкін екенін ескертті. Жамил әл-Банна 2007 жылдың 18 қарашасында Гуантанамодан босатылып, Ұлыбританияға қайтарылды. Отанына оралғаннан кейін ол порт және шекара бақылауында ұсталды, содан кейін сұраққа алынды. 19 қарашада ол Мадридтегі «Әл-Қаидамен» байланысы болды деген айыппен испандық экстрадиция ордері бойынша тұтқындалды. 20 желтоқсанда ол 50 000 фунт стерлинг көлемінде кепілдікпен босатылды, оның бір бөлігін актриса Ванесса Редгрейв төледі; кепілдік шарттарына комендант сағаты мен электрондық білезік тағу кірді. Отанына оралғаннан кейін Омар Дегейес те тұтқындалып, сұраққа алынды, кейін испандық экстрадиция ордері бойынша сотқа явланды.

Қиындықтарға қатысты шағымдарды тергеу

2009 жылдың 29 сәуірінде испандық тергеу судьясы Балтазар Гарзон Икассиреннің және тағы үш бұрынғы Гуантанамо тұтқынының мойындаулары зорлықты тергеу әдістерінің нәтижесі болды ма, жоқ па, деген мәселе бойынша ресми тергеу бастады. el Banna және тағы үш адам: Хамед Абдеррахман Ахмед, Лахсен Икассирен және Омар Дегаес бұрын Испания соттарында АҚШ-та ұстау кезінде берген мойындауларына негізделген айыптауларға қатысты болған. Олардың мойындаулары жалған және зорлықты тергеу әдістерінің нәтижесі деген шағымдары негізінде бұл айыптаулар алынып тасталды.