Кіріспе

解 Xie () - қытай тіліндегі тегі. Тайваньда әдетте "Хсиэ" деп аударылады. Бұл тегінен 10 миллионнан астам адам тұрады деп есептеледі, олардың көпшілігі Тайваньда, Оңтүстік Қытайда, Оңтүстік-Шығыс Азияда, Америкада, Еуропада және Африкада тұрады. Бұл әсіресе Тайваньда жиі кездеседі, онда 2016 жылы 13-ші ең көп таралған тегі болып табылады. Бұл сондай-ақ шығыс азиялық диаспорада жиі кездеседі, олар тарихи тұрғыдан оңтүстік Қытайдан көшіп кетуі мүмкін. 2013 жылғы зерттеуде Ши Қытайда ең көп таралған 23-ші тегін білдіреді, халық санының 0,79% осы тегін білдіреді. 2019 жылы бұл тағы да Қытайдың ең кең таралған 23-ші тегі болды. Силердің көпшілігі Оңтүстік Қытайдан. Бұл "Жүз отбасылық тегі" өлеңіндегі 34-ші есім. Атау екі үлкен тармақтан пайда болды: Үш билеуші мен Бес император кезеңінде және Батыс Чжоу әулетінің соңының басында. Бұл Қытайдың шығыс Цзинь әулетінің көрнекті аристократиялық кланы. Сидің туған қаласы - Хайфэн, Хэнань провинциясы.

Вариациялар

WadeGiles романшасын қолдана отырып, сол қытай таңбасының жазылуы Hsieh. "Хсие" орфографиясы Тайваньда және ескі романшаларда, әсіресе Қытай мен Тайвань диаспорасының ескі ұрпақтары, мысалы, АҚШ-та жиі қолданылады. "Hsieh" жиі фонологиялық жағынан '/ʃ//eɪ/ "Shay" ағылшын тілді қоғамда, мысалы, АҚШ-та, ағылшыншалау нәтижесінде. Басқа варианттар "Ше" деп айтылады, ал жазылуы кейде Шие болып өзгертіледі. Қытай таңбасының кантон тіліндегі жазылуы Це немесе Цзе, ал тайшань тіліндегі жазылуы Деа, Дер, Дер, немесе Дэйр. Теочев және Хоккиан тілдерінде бір қытай таңбасының жазылуы Чиа, Шиа, Чиа немесе Сиа болып табылады. Малайзия мен Сингапурда бұл атау көбінесе Чиа, бірақ Чиа, Сеа, Сиа, Шиа, Ча, Це, Чай және т.б. де кездеседі. Қытай диаспорасы кезінде аймақты Қытай диалектілері туралы аз білетін Британ империясының клерктері басқаратын, сондықтан өздерінің романдық нұсқаларын табуға тура келді. Нәтижесінде, өзгерістер толық емес. Филиппинде бұл атау Сесе деп те жазылады (бұл Капампанган тілінде рахмет дегенді білдіреді), бұл АСЕАН аймағының қалған бөлігінде, Тайвань мен Оңтүстік Кореяда да бар. Индонезияда бұл атау Tjhia немесе Tjia деп те жазылады. Шығыс Тиморда португал отаршылдығының мұрасы және лингва франка ретінде шие тілін тхия, тхеа, циа, тча және тхеа деп те айтады. Вьетнам тілінде - Та. Америка Құрама Штаттарында бұл есім кейде Жаир және Зия деп жазылады. Шей және Шей тегінің басқа да нұсқалары бар.

Шығуы мен тарихы

Аңыз бойынша Үш патша мен Бес император дәуірінде Сиелер Сары императордың ұлы Юянның ұрпақтары деп саналған. Юянның ұрпақтары біріне-бірі он мемлекет құрды, алдымен Сэ мемлекеті (谢), ал оның тұрғындары алғашқы Сэ болды. Анасының тәрбиесін қайтару мақсатында Батыс Чжоу әулетінің Чжоу патшасы (827 - 782 ж. б.з.б.) қазіргі Наньян провинциясындағы Сие штатын анасының ағасы Шэнь Боксиге, Шэнь маркизіне берді. Кейіннен Ши халқы мемлекет атын өзінің тегі ретінде қабылдады. Аңыз бойынша, ол Сары император тайпасынан шыққан: Xia, Shang, Zhou дәуірінде жоғалып кетті. Аңыз бойынша, бұл Хьи штатындағы Рен кланынан шыққан, Сары императордың ұрпағы, бұл штаттың атын клан деп атайды. Ян император тайпасынан шыққан: Шен Бо ата-бабасы қазіргі Ши кланымен танылады. Цзян кланынан шыққан, император Ян мен Шен Боның ұрпағы Сюэ мұрагерлік иеліктен шыққан, ол мемлекеттік атауын клан деп атайды. Шен мемлекетінің патша ұрпағы, Клан деп аталатын Клан, Кси Клан деп аталады, оның Хэнан Кси Клан деп аталатын, тарихта Кси Клан Православ деп аталады. Қазіргі уақытта Ши кланы Шен Боны өзінің түп атасы ретінде құрметтейді. Жіле кланына айналды. Суй әулетінің соңы мен Тан әулетінің басындағы әдебиетші Сэянь (? 643 жылы) Шыны Жи Леге өзгертті, оның бабасы Сяо Чжэн императордың атпен жүрудің тұрақты қызметшісі болды, Суй әулетінен кейін Шыға қайтадан қайтарылды. Шыэкюдің құрама тегі, Джи кланынан алынған, патша Сюань өзінің кәнизагы үшін берген Ши Шуй иелігінен шыққан, ол тығыз орналасқан жерді клан деп атайды. Батыс Чжоу дәуірінде Цзи Цзиннің патшасы Сюань өзінің кәнизагына Луоянның оңтүстік-батысындағы Си Шуй теңіз жағасын берді. Жи Ицзюдің патшасы Пинг Луоянға көшіп келгеннен кейін, бұл клан адамдары Гонгцюге (ежелгі Юньчжоу, қазіргі Ниньян, Шандонг) көшіп барды. Ескі үйді еске алып, патша Сюаньның күйеуінің ұлы жаңа берілген Гонгцзяуды Си Цзяу деп атайды, содан кейін кейбір кландар Си Цзяу деп аталатын, халық тығыз орналасқан жерді Си Цзяу деп атайды.