Кіріспе

Жұмыс іздеу, жұмыс табуға тырысу немесе жұмыс аңдау – жұмыссыздық, толық емес жұмыспен қамтылу, қазіргі қызметке қанағаттанбаушылық немесе жақсырақ қызметке ұмтылу сияқты себептермен жұмыс іздеу процесі. Жұмыс іздеудің негізгі мақсаты әдетте жұмыс берушімен сұхбаттасуға мүмкіндік алып, жұмысқа орналасу болып табылады. Жұмыс іздеушілер әдетте алдымен бос жұмыс орындарын немесе жұмыспен қамту мүмкіндіктерін іздейді.

Жұмыс берушілерді зерттеу

Көптеген жұмыс іздеушілер өтініш білдіретін жұмыс берушілер туралы зерттеу жүргізеді. Ал кейбір жұмыс берушілер мұны қызметке немесе компанияға деген ынтаның немесе жауапкершіліктің белгісі деп қарастырады. Жиналған ақпаратқа ашық қызмет орындары, толық атауы, орналасқан жері, веб-сайты, бизнес сипаттамасы, құрылған жылы, кірісі, қызметкерлер саны, акция бағасы (ашық компания болса), бас директордың аты, негізгі өнімдер немесе қызметтер, басты бәсекелестері, күшті және әлсіз жақтары кіруі мүмкін.

Желі құру

Көптеген адамдармен байланыс орнату жұмыс табудың өте тиімді тәсілі болып табылады. Жұмыс орындарының 50%-ы немесе одан да көп бөлігі таныстар арқылы табылады деп есептеледі. 2011 жылдың ортасында Jobvite компаниясы АҚШ-тағы 800 жұмыс берушіге жасаған сауалнама бойынша, жұмыс іздеушілер мен шешім қабылдаушылар жұмыскерлер туралы ақпарат алу үшін онлайн әлеуметтік желілерді жиі пайдаланады. Сол сияқты, жұмыс іздеушілер де өздерінің дағдыларын жариялау және резюмелерін жариялау үшін әлеуметтік желілерді қолдана бастады. Бүгінде жұмыс іздеушілер Google+ шеңберлері, Facebook-тың BranchOut, LinkedIn-нің InMaps және Twitter-дың Тізімдері сияқты құралдарды пайдаланып, жұмыс берушілердің назарын өзіне аударуы мүмкін. 2014 жылы осындай әлеуметтік желілерді пайдалану нәтижесінде әр алты жұмыс іздеушінің біреуі жұмыс таба алды. Microsoft компаниясының 2010 жылғы «Қосылған әлемде онлайн репутация» атты зерттеуіне сәйкес, жұмыс іздеушілер жұмыс берушілер мен рекрутерлердің үміткер туралы алдын ала жинаған ақпаратына көбірек мән беруі қажет.

Қолданылу

Сондай-ақ, болашақ жұмыс берушілерге резюмелерді немесе Curricula Vitae-ны тікелей тапсыруға болады, олар қызметкерлерді жұмысқа алуда немесе жақын арада алу жоспарында болуы мүмкін деген үмітте. Резюмелерді жұмыс іздеуге көмектесетін онлайн-платформаларға да жіберуге болады. Жұмыс іздеудің тағы бір ұсынылатын тәсілі – алдын ала қоңырау шалу және 1990 жылдан бері жұмыс істегісі келетін компанияларға электрондық пошта арқылы хабарласып, бос қызмет орындарының бар-жоғын сұрау. Ұсынылған жұмыс қызығушылық тудырған жағдайда, жарнамаға жауап беру арқылы оған өтініш білдіріледі. Бұл веб-сайт арқылы, электрондық пошта арқылы немесе резюме-нің қағаз түрін тікелей жұмыс берушіге жіберуді білдіреді. Жалпы, резюме қысқа, ұйымдастырылған, мазмұнды және ізделіп отырған лауазымға бағытталған болуы тиіс. Графикалық дизайн немесе жазу сияқты кейбір мамандықтарда жұмыс іздеушінің бұрынғы жұмыстарының портфолиосы аса маңызды және резюмеден кем бағаланбайды, тіпті одан да жоғары бағаланады. Көптеген басқа мамандықтарда резюмеде бұрынғы жетістіктер нақты мысалдармен көрсетілуі керек (мысалы, басқарылған адамдардың саны, сатылымның өсу көрсеткіші немесе клиенттердің қанағаттану деңгейінің жақсаруы). 2000 жылдан бері Интернет жұмысқа өтініш берудің ең көп таралған тәсіліне айналды, көптеген компаниялар үміткерлерге өздерінің веб-сайты арқылы өтініш беру мүмкіндігін ұсынады, ал кейбір компанияларда жұмысқа алудың басқа түрі мүлдем қарастырылмайды.

Сұхбат

Жұмыс беруші резюмелерді алғаннан кейін, резюме және қосымша ақпарат негізінде сұхбатқа шақырылатын әлеуетті қызметкерлердің тізімін жасайды. Сұхбат кезінде сұхбаттасушылар, әдетте, жұмысқа және жұмыс ортасына ең лайықты деп санайтын адамдарды іздейді. Сұхбат беруші қанағаттанғанша бірнеше кезеңде өтуі мүмкін, содан кейін үміткерге жұмыс ұсынылады.

Экономикалық теориядағы жұмыс іздеу

Экономистер "уақытша жұмыссыздық" терминін жұмыс табуға жұмсалатын уақыт пен күш-жігердің нәтижесінде туындайтын жұмыссыздықты білдіру үшін қолданады. Осы типтегі жұмыссыздық экономикада әрқашан кездеседі. Іздеу теориясы – іздеуге жұмсалатын уақыт пен күш-жігердің ең тиімді шешімін зерттейтін экономикалық теория, сондай-ақ қандай ұсыныстарды қабылдау керек, ал қайсыларын қабылдамау керектігін анықтайды (мысалы, жұмыс іздеу кезінде немесе арзан баға іздеу сияқты басқа жағдайларда). Жақында жұмыстан бос уақытын жұмыс іздеуге пайдаланатын адамдардың саны артып келеді, себебі жаңа жұмыс орындарының көп бөлігі уақытша және/немесе толық емес (көбінесе белгілі бір кестесіз) болып келеді, ал мамандықтар жеке жобаларға жұмысқа алу арқылы бос жұмысқа айналуда, адамдар өмір бойы бір орында емес, жекелеген жобалар үшін жұмысқа алынады.