Оқыту, дағдыларды жетілдіру және біліктілікті арттыру
Training
Оқыту, дағдылар мен біліктерді қалыптастыру – өнімділік пен мансапты дамытудың кілті. Мамандық бойынша білімді жаңарту, өзін-өзі жетілдіру туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Білімді, дағдыларды және құзыреттілікті оқыту немесе тәжірибе нәтижесінде қабылдау.
Acquisition of knowledge, skills, and competencies as a result of teaching or practice
Оқу – бұл өзін немесе басқаларды белгілі бір пайдалы құзыреттіліктерге қатысты кез келген дағдыларды, білімді немесе қабілеттілікті оқыту немесе дамыту. Оқудың нақты мақсаттары – адамның қабілетін, мүмкіндіктерін, өнімділігін және нәтижелерін жақсарту. Ол шеберлік білімін берудің негізгі бөлігі болып табылады және технологиялық институттардағы (техникалық колледждер немесе политехникалық институттар деп те аталады) мазмұнның негізгі құрамын құрайды. Кәсіптік, мамандық бойынша немесе кәсіптік қызмет үшін қажетті негізгі оқудан басқа, еңбек өмірі бойында дағдыларды сақтау, жаңарту және жетілдіру үшін оқу бастапқы құзыреттіліктен кейін де жалғасуы мүмкін. Кейбір мамандықтар мен кәсіптердегі адамдар мұндай оқуды кәсіби даму деп атайды. Оқу сонымен қатар спорт, жекпе-жек өнері, әскери сала және басқа да кәсіптер сияқты белгілі бір құзыреттіліктерге байланысты дене күшін дамытуға да қатысты.
Training is teaching, or developing in oneself or others, any skills and knowledge or fitness that relate to specific useful competencies. Training has specific goals of improving one's capability, capacity, productivity and performance. It forms the core of apprenticeships and provides the backbone of content at institutes of technology (also known as technical colleges or polytechnics). In addition to the basic training required for a trade, occupation or profession, training may continue beyond initial competence to maintain, upgrade and update skills throughout working life. People within some professions and occupations may refer to this sort of training as professional development. Training also refers to the development of physical fitness related to a specific competence, such as sport, martial arts, military applications and some other occupations.
Дене шынықтыру
Дене шынықтыру механикалық мақсаттарға негізделген: осы саладағы оқу бағдарламалары белгілі бір уақытта ең жоғары деңгейге жетуді көздеп, нақты моторлық дағдыларды, ептілікті, күшті немесе дене күшін дамытады. Әскери қолданыста оқу – соғыста қимыл жасау және тірі қалу үшін физикалық мүмкіндіктерді арттыру, сондай-ақ соғыс кезінде қажетті көптеген дағдыларды меңгеру дегенді білдіреді. Осы дағдыларға түрлі қару-жарақтарды пайдалану, далалық жағдайда тірі қалу ережелері, жауға түсіп қалғанда қалай аман қалу және тағы да басқалары кіреді. Әскери білім беру және оқу туралы көріңіз. Психологиялық немесе физиологиялық себептерге байланысты, бұл оларға пайдалы болады деп ойлайтын адамдар, босануға немесе стресспен күресуге қабілетін арттыру үшін босану жаттығуларын немесе автогендік жаттығуларды таңдауы мүмкін. Кейбір зерттеулер босану жаттығуларының кейбір медициналық жағдайларға көмектесетінін көрсеткенімен, автогендік жаттығулардың нәтижелері шектеулі немесе оларды зерттеулер аз болған.
Physical training concentrates on mechanistic goals: training programs in this area develop specific motor skills, agility, strength or physical fitness, often with an intention of peaking at a particular time. In military use, training means gaining the physical ability to perform and survive in combat, and learn the many skills needed in a time of war. These include how to use a variety of weapons, outdoor survival skills, and how to survive being captured by the enemy, among many others. See military education and training. For psychological or physiological reasons, people who believe it may be beneficial to them can choose to practice relaxation training, or autogenic training, in an attempt to increase their ability to relax or deal with stress. While some studies have indicated relaxation training is useful for some medical conditions, autogenic training has limited results or has been the result of few studies.
Кәсіптік дағдыларды оқыту
Кейбір кәсіптер қауіпті болып келеді және оларды орындаушылар өздеріне немесе айналасындағы адамдарға қауіпсіздіктің қажетті деңгейін қамтамасыз ету үшін белгілі бір біліктілік деңгейіне ие болуы керек. Кәсіби суға батыру, құтқару, өрт сөндіру және белгілі бір машиналар мен көлік құралдарын басқару сияқты салаларда, адамға лицензиялы оқытушы ретінде жұмыс істеуге рұқсат беру алдында ең төменгі қанағаттанарлық біліктілігі бағаланып, сертификатталуы қажет болуы мүмкін.
Some occupations are inherently hazardous, and require a minimum level of competence before the practitioners can perform the work at an acceptable level of safety to themselves or others in the vicinity. Occupational diving, rescue, firefighting and operation of certain types of machinery and vehicles may require assessment and certification of a minimum acceptable competence before the person is allowed to practice as a licensed instructor.
Жұмыс орнында оқыту
Кейбір сарапшылар жұмыс орнындағы оқуды өнімділікті арттыру үшін қолданатын ұқсас терминді пайдаланады: "оқыту және дамыту". Жұмыс берушілер ұсынатын білімнен асып түсетін білім алуды қалайтындар үшін онлайн қызметтер де бар. Мұндай қызметтердің мысалдарына мансаптық кеңес беру, біліктілікті бағалау және қолдау көрсету кіреді. Мұндай оқытуды жұмыс орнында немесе жұмыс орнынан тыс деп жіктеуге болады. Жұмыс орнындағы оқыту әдісі қалыпты жұмыс жағдайында, оқушылар толыққандай оқытылғаннан кейін қолданатын нақты құралдарды, жабдықтарды, құжаттарды немесе материалдарды пайдалана отырып жүзеге асырылады. Жұмыс орнындағы оқыту кәсіби жұмыс үшін ең тиімді деп есептеледі. Бұл қызметкерлердің жұмыс орнында, өз жұмыстарын атқарылғанда оқытылуын қамтиды. Әдетте, кәсіби оқытушы (немесе кейде тәжірибелі және білікті қызметкер) оқытушы ретінде әрекет етеді, ол практикалық тәжірибемен және формалды сыныптық презентациялармен толықтырылған оқытуды жүзеге асырады. Кейде оқыту веб-технологиялар немесе бейнеконференция құралдарын пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Жұмыс орнындағы оқыту ұйымның барлық бөлімдеріне қатысты. Тағы бір әдіс – симуляциялық оқыту, ол оқушыларды дамытуға көмектесу үшін технологияны қолданады. Бұл, әсіресе, жоғары дәрежеде тәжірибе талап ететін және адам өмірі мен мүлікке жауапкершілік жүктелетін мамандықтарда кең таралған. Симуляциялық оқытудың артықшылығы – оқытушының бақыланатын виртуалды ортада оқушылардың дағдылық кемшіліктерін анықтауға, зерттеуге және түзетуге мүмкіндік беруі. Бұл оқушыларға жұмыс орнында сирек кездесетін жағдайларды, мысалы, ұшу кезіндегі төтенше жағдайларды, жүйелік бұзушылықтарды және т.б. бастан өткеруге және зерттеуге мүмкіндік береді, онда оқытушы "сценарийлерді" орындап, оқушының реакциясын зерттей алады, осылайша нақты жағдайда осы оқиға орын алғанда оның дағдыларын жақсартуға көмектеседі. Даму кезеңдерінде симуляторлық оқытуды қамтитын дағдыларға мысалдар: ұшақтарды, ғарыш кемелерін, локомотивтерді және кемелерді басқару, әуе қозғалысын басқару кеңістігін/секторларын басқару, электр станцияларын оқыту, озық әскери/қорғаныс жүйелерін оқыту және өртке қарсы немесе алғашқы медициналық көмек көрсету сияқты төтенше жағдайларға жауап беру оқытулары. Жұмыс орнынан тыс оқыту әдісі қалыпты жұмыс жағдайларынан тыс жерде жүзеге асырылады, яғни оқу кезінде қызметкер тікелей өнімді жұмысшы ретінде есептелмейді. Жұмыс орнынан тыс оқыту әдісі қызметкерлерді нақты жұмыс орнынан тыс жерде оқытуды да қамтиды. Ол көбінесе лекциялар, семинарлар, жағдайлық зерттеулер, рөлдік ойындар және симуляцияларды пайдаланады, бұл адамдарға жұмыстан шығып, оқытуға толығырақ назар аударуға мүмкіндік береді. Бұл оқыту түрі түсініктер мен идеяларды қалыптастыруда тиімді екенін дәлелдеді. Көптеген кадрларды іріктеу компаниялары қызметкерлердің біліктілігін арттыруға және жұмысқа деген көзқарасын өзгертуге көмектесетін қызметтер ұсынады. Ішкі кадрларды оқыту тақырыптары тиімді мәселелерді шешу дағдыларынан бастап, басшылыққа оқытуға дейін әртүрлі болуы мүмкін. Жұмыс орнында оқытудың соңғы жаңалықтары – Жұмыс орнында оқыту жоспары немесе OJT жоспары. АҚШ Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, дұрыс OJT жоспары мыналарды қамтуы керек: оқытылатын тақырыптардың жалпы сипаттамасы, оқытуға кеткен сағаттардың саны, жоспарланған аяқталу күні және оқытуды бағалау әдісі.
Some commentators use a similar term for workplace learning to improve performance: "training and development". There are also additional services available online for those who wish to receive training above and beyond what is offered by their employers. Some examples of these services include career counseling, skill assessment, and supportive services. One can generally categorize such training as on the job or off the job. The on the job training method takes place in a normal working situation, using the actual tools, equipment, documents or materials that trainees will use when fully trained. On the job training has a general reputation as most effective for vocational work. It involves employees training at the place of work while they are doing the actual job. Usually, a professional trainer (or sometimes an experienced and skilled employee) serves as the instructor using hands on practical experience which may be supported by formal classroom presentations. Sometimes training can occur by using web based technology or video conferencing tools. On the job training is applicable on all departments within an organization. Simulation based training is another method which uses technology to assist in trainee development. This is particularly common in the training of skills requiring a very high degree of practice, and in those which include a significant responsibility for life and property. An advantage is that simulation training allows the trainer to find, study, and remedy skill deficiencies in their trainees in a controlled, virtual environment. This also allows the trainees an opportunity to experience and study events that would otherwise be rare on the job, e. g., in flight emergencies, system failure, etc., wherein the trainer can run 'scenarios' and study how the trainee reacts, thus assisting in improving his/her skills if the event was to occur in the real world. Examples of skills that commonly include simulator training during stages of development include piloting aircraft, spacecraft, locomotives, and ships, operating air traffic control airspace/sectors, power plant operations training, advanced military/defense system training, and advanced emergency response training like fire training or first aid training. Off the job training method takes place away from normal work situations — implying that the employee does not count as a directly productive worker while such training takes place. Off the job training method also involves employee training at a site away from the actual work environment. It often utilizes lectures, seminars, case studies, role playing, and simulation, having the advantage of allowing people to get away from work and concentrate more thoroughly on the training itself. This type of training has proven more effective in inculcating concepts and ideas. Many personnel selection companies offer a service which would help to improve employee competencies and change the attitude towards the job. The internal personnel training topics can vary from effective problem solving skills to leadership training. A more recent development in job training is the On the Job Training Plan or OJT Plan. According to the United States Department of the Interior, a proper OJT plan should include: An overview of the subjects to be covered, the number of hours the training is expected to take, an estimated completion date, and a method by which the training will be evaluated.
Дін және руханилық
Діни және рухани қолдануда "жаттығу" сөзі сананы, жүректі, түсінікті және түрлі рухани мақсаттарға – мысалы, Құдайға жақындау немесе қасіреттен құтылу сияқты – жету үшін іс-әрекеттерді тазартуды білдіруі мүмкін. Мысалы, буддизмдегі үштік жаттығу, индуизмдегі медитация немесе христиандықтағы шәкірттік сияқты институционалдық рухани жаттығуларды қарастырайық. Мұндай жаттығулардың ұзақтығы жаттығудың мазмұнына және оның қай діни ағымға жататынына қарай, қысқа мерзімді немесе өмір бойына созылуы мүмкін. Діни ғұрыптармен салыстырып қараңыз.
In religious and spiritual use, the word "training" may refer to the purification of the mind, heart, understanding and actions to obtain a variety of spiritual goals such as (for example) closeness to God or freedom from suffering. Note for example the institutionalised spiritual training of Threefold Training in Buddhism, meditation in Hinduism or discipleship in Christianity. These aspects of training can be short term or can last a lifetime, depending on the context of the training and which religious group it is a part of. Compare religious ritual.
Жасанды интеллекттің кері байланысы
Зерттеушілер жасанды интеллект құрылғыларын оқыту әдістерін де әзірледі. Эволюциялық алгоритмдер, оның ішінде генетикалық бағдарламалау және машиналық оқытудың басқа да әдістері, компьютерлік бағдарламаларға белгілі бір міндетті қаншалықты жақсы орындайтынын анықтауға мүмкіндік беру үшін "сайыпқырау функцияларына" негізделген кері байланыс жүйесін пайдаланады. Бұл әдістер бағдарламалардың "популяциясы" деп аталатын бағдарламалар тізбегін құрастырады, содан кейін оларды автоматты түрде "сайыпқырау" деңгейі бойынша тексереді, олардың мақсатталған міндетті қаншалықты жақсы орындайтынын бақылайды. Жүйе популяцияның ең жақсы нәтиже көрсеткен мүшелеріне негізделген жаңа бағдарламаларды автоматты түрде жасайды. Бұл жаңа мүшелер ең нашар нәтиже көрсеткен бағдарламаларды алмастырады. Процедура оңтайлы нәтижеге қол жеткізгенше қайталанады. Робототехникада мұндай жүйе бастапқы оқытудан кейін нақты уақытта жұмыс істеуін жалғастыра алады, бұл роботтарға жаңа жағдайларға және өздерінің өзгеруіне бейімделуге мүмкіндік береді, мысалы, тозу немесе зақымдану салдарынан. Зерттеушілер сондай-ақ, қарапайым адам тәрізді мінез-құлқымен роботтарды жасады, оларды оқыту үшін бастапқы нүкте ретінде пайдаланды.
Researchers have developed training methods for artificial intelligence devices as well. Evolutionary algorithms, including genetic programming and other methods of machine learning, use a system of feedback based on "fitness functions" to allow computer programs to determine how well an entity performs a task. The methods construct a series of programs, known as a “population” of programs, and then automatically test them for "fitness", observing how well they perform the intended task. The system automatically generates new programs based on members of the population that perform the best. These new members replace programs that perform the worst. The procedure repeats until the achievement of optimum performance. In robotics, such a system can continue to run in real time after initial training, allowing robots to adapt to new situations and to changes in themselves, for example, due to wear or damage. Researchers have also developed robots that can appear to mimic simple human behavior as a starting point for training.