Тірідей жерлеу – қауіпті құбылыс. Мүрде деп жаңылысқанда немесе жазалау мақсатымен жасалуы мүмкін. Тәпқобия – тірідей жерленуден қорқу. Асфиксия, сусыздану қатері бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тірі жанды өлмей тұрып жерлеу
Burying a living being before it has died
Тірідей жерлеу, сондай-ақ ерте жерлеу, тірідей көму немесе вивисепултура деп те аталады, ол жанды қалпында жерленуді білдіреді. Жануарлар немесе адамдар қате түсінікпен, олардың өлгендігіне сеніп, кездейсоқ түрде немесе азаптау, кісі өлтіру немесе жазалау түрі ретінде қасақана тірідей жерленуі мүмкін. Бұл сондай-ақ құрбанның келісімімен, қашу ниетімен жасалған трюктің бөлігі ретінде де болуы мүмкін. Тірідей жерленуден қорқу, яғни тафофобия, ең көп таралған фобиялардың бірі болып есептеледі.
Premature burial, also known as live burial, burial alive, or vivisepulture, means to be buried while still alive. Animals or humans may be buried alive accidentally on the mistaken assumption that they are dead, or intentionally as a form of torture, murder, or execution. It may also occur with the consent of the victim as a part of a stunt, with the intention to escape. Taphophobia, the fear of being buried alive, is reported to be among the most common phobias.
Физиологиясы
Ерте жерлеу мыналарға байланысты өлімге әкелуі мүмкін: тұншығу, сусыздану, аштық немесе (суық климатта) гипотермия. Жеткілікті мөлшерде таза ауасы бар адам ұзақ уақытқа дейін тірі қалуы мүмкін, ал жерлеу өте қатыгез жазалау түрі ретінде қолданылған (мысалы, бойжеткендікке ант берген Веста қыздарының жағдайында), бұл құрбанның не болып жатқанын түсінуіне және оқиғаның әр кезеңін елестетуіне, сондай-ақ қатты үрей мен физикалық және психологиялық азапты сезінуіне жеткілікті уақыт береді. Тірі жерленуден қорқу медицинада тафофобия деп аталады.
Premature burial can lead to death through the following: asphyxiation, dehydration, starvation, or (in cold climates) hypothermia. A person trapped with fresh air to breathe can last a considerable time and burial has been used as a very cruel method of execution (as in cases of Vestal Virgins who violated the oath of celibacy), lasting sufficiently long for the victim to comprehend and imagine every stage of what is happening (being trapped in total darkness with very limited or no movement) and to experience great psychological and physical torment including extreme panic. The medical term for the fear of being buried alive is taphophobia.
Қате жерлеу
Иоанн Зонарас пен Георгий Кедренос жазған халықтық аңызға сәйкес, 11 және 12 ғасырлардағы Византиялық грек тарихшылары, 5 ғасырдағы Рим императоры Зенон ішімдікке немесе ауруға шалдыққаннан кейін Константинопольде тірідей жерленді. Үш күн бойы "Маған рақым етіңдер!" деп айқайлар естілді. Бұл дауыс оның қасиетті апостолдар шіркеуіндегі көктайғақ саркофагынан келді, бірақ оның әйелі мен халқының жеккөрінішінен император Ариадна қабірді ашуға бас тартты. Бұл оқиғаның шындығы күмәнді, себебі ертерек және замандас деректерде мұндай жайттар айтылмаған, тіпті олар да Зенонға жағымсыз болғанмен. Фольклоршы Пол Барбер қасақана тірідей жерлеудің жиілігін асыра бағалап көрсеткенін және шірудің физиологиялық процестерін кейде адамның табуттан тірілгенінің белгісі деп қате түсіндіретінін айтты. Дегенмен, 1890 жылдарға дейін науқастарды қателесіп өлген деп жариялағаннан кейін, оларды моргқа жіберу немесе болат қорапқа қамау оқиғалары тіркелген. Газеттерде тірідей жерленгендей көрінетін мәйіттердің табылуы туралы хабарлар жарияланған. 1885 жылдың 21 ақпанында "Нью-Йорк Таймс" газеті мұндай бір оқиға туралы қорқынышты хабар жариялады. Құрбан болған адам Солтүстік Каролина штатының Бункомб округынан шыққан "Дженкинс" есімді ер адам еді. Оның денесі табуттың ішінде бетімен төңкерілген күйде табылды, шашының көп бөлігі жұлынған. Табуттың ішкі жағында сызаттар да көрінді. Оның отбасы осы оқиғаға байланысты "зор қайғыға батқан" және "қылмыстық немқұрайлылыққа" наразылық білдірді. 1886 жылдың 18 қаңтарында "Таймс" газеті ұқсас оқиғаны жариялады, құрбан болған адам Канаданың Онтарио штатындағы Вудсток қаласынан келген "Коллинс" есімді "қыз" еді. Оның мәйіті тізелері иілген күйде, қабірге қойылған кебін "жартылай жыртылған" күйде табылды. 2001 жылы Массачусетс штатының Ашленд қаласындағы Матарезе жерлеу үйіне тірі адам салынған дене жеткізілді. Жерлеу үйінің директоры Джон Матарезе бұл жайтты анықтап, жедел жәрдем шақырып, тірідей бальзамдаудан немесе ерте жерлеуден сақтады. 2014 жылы Грекияның Македониядағы Салоники қаласындағы Пераяда полиция 45 жастағы әйелдің тірідей жерленгенін және жеке клиникада клиникалық өлім деп жарияланғаннан кейін асфиксиядан қайтыс болғанын анықтады. Оны жерленгеннен кейін көп ұзамай, зираттың жанында ойнап жүрген балалар жер астынан естіген дауыстарға байланысты тапты. Оның отбасы жауапты клиниканы сотқа беруді қарастырып жатқаны хабарланды. 2015 жылы Салониканың Перая қаласында 2014 жылы да осындай оқиға болғаны туралы хабарланды. Грекияның Македония аймағында полиция тергеуі барысында 49 жастағы әйелдің қатерлі ісіктен қайтыс болғаны жарияланғаннан кейін тірідей жерленгені анықталды. Оның отбасы жерленгеннен кейін көп ұзамай зираттан оның айқайын естігенін хабарлады, ал тергеу оның табуттың ішінде жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болғанын көрсетті. Кейін дәрігерлер оған қатерлі ісікпен емделу кезінде берген дәрілерінің оны клиникалық өлімге түсіргені анықталды. Мичиган штатының Саутфилд қаласындағы Таймеша Бошамптың отбасы 2020 жылдың 23 тамызында оны үйде есінен танып, тыныс алмай жатқан күйде тапқанда 911 телефонына қоңырау шалды. Жедел жәрдем келген дәрігерлер оның есінен танып, тыныс алмай жатқанын анықтады. Олар 30 минут бойы жүрек-өкпе реанимациясын жасағаннан кейін, жергілікті жедел жәрдем бөлімінің дәрігері оқиға орнындағы фельдшерлердің берген медициналық ақпаратына сүйене отырып, оның қайтыс болғанын жариялады. Реанимация тоқтатылды, ал Бошампты Детройттегі жерлеу үйіне алып кетті. Жерлеу үйінің қызметкерлері оның денесін бальзамдауға дайындалып жатқанда, оның тыныс алып жатқанын байқады. Ол Мичиган балалар ауруханасына жеткізілді, онда 2020 жылдың 18 қазанында қайтыс болды.
According to a popular legend recorded by Joannes Zonaras and George Kedrenos, two 11th century and 12th century Byzantine Greek historians, the 5th century Roman emperor Zeno was buried alive in Constantinople after becoming insensible from drinking or an illness. For three days cries of "Have pity on me!" could be heard from within his verd antique sarcophagus in the Church of the Holy Apostles, but because of the hatred of his wife and subjects, the empress Ariadne refused to open the tomb. This tale is not likely, as earlier and contemporary sources do not mention it, even though they too were hostile to Zeno's memory. Folklorist Paul Barber has argued that the incidence of unintentional live burial has been overestimated and that the normal, physical effects of decomposition are sometimes misinterpreted as signs that the person whose remains are being exhumed had revived in his or her coffin. Nevertheless, patients have been documented as late as the 1890s as accidentally being sent to the morgue or trapped in a steel box after erroneously being declared dead. Newspapers have reported cases of exhumed corpses that appear to have been accidentally buried alive. On February 21, 1885, The New York Times gave a disturbing account of such a case. The victim was a man from Buncombe County, North Carolina whose name was given as "Jenkins". His body was found turned over onto its front inside the coffin, with much of his hair pulled out. Scratch marks were also visible on all sides of the coffin's interior. His family was reportedly "distressed beyond measure at the criminal carelessness" associated with the case. Another similar story was reported in The Times on January 18, 1886, the victim of this case being described simply as a "girl" named "Collins" from Woodstock, Ontario, Canada. Her body was described as being found with the knees tucked up under the body, and her burial shroud "torn into shreds". In 2001, a body bag was delivered to the Matarese Funeral Home in Ashland, Massachusetts with a live occupant. Funeral director John Matarese discovered this, called paramedics, and avoided live embalming or premature burial. In 2014 in Peraia, Thessaloniki, in Macedonia, Greece, the police discovered that a 45 year old woman was buried alive and died of asphyxia after being declared clinically dead by a private hospital; she was discovered just shortly after being buried, by children playing near the cemetery who heard screams from inside the earth; her family was reported to be considering suing the hospital which was responsible. In 2015, it was reported that a separate incident also occurred in 2014 in Peraia, Thessaloniki. In Macedonia, Greece, a police investigation concluded that a 49 year old woman was buried alive after being declared dead due to cancer; her family reported that they could hear her scream from inside the earth at the cemetery shortly after burial, and the investigation revealed that she died of heart failure inside her coffin. Later, it was discovered that medication given to her by her physicians as part of her cancer treatment was what caused her to be mistakenly declared clinically dead. The family of Timesha Beauchamp of Southfield, Michigan called 911 on August 23, 2020, when they found her unresponsive at home. Upon arrival, paramedics found her to be unresponsive and not breathing. After they provided cardiopulmonary resuscitation for 30 minutes, she was pronounced dead by a local emergency department physician based on the medical information provided by the paramedics on the scene. Resuscitation efforts were discontinued, and Beauchamp was taken to a funeral home in Detroit. Staff at the funeral home were preparing to embalm her body when they found her to be breathing. She was taken to Children’s Hospital of Michigan, where she died on October 18, 2020.
Табиғи апаттар
Табиғи апаттар (жер сілкінісі, көшкін, лайлы ағын, қар көшкіні) адамдарды тірідей көміп тастады, сондай-ақ шахталардың құлауына да себеп болды.
Natural disasters (earthquakes, landslides, mudslides, avalanches) have also buried people alive, as well as collapsing mines.
Алдын алу әрекеттері
Никефор тарихы бойынша және, мүмкін, Зенонның ерте жерленгендігі туралы аңызға байланысты, немесе басқа да себептермен, VII ғасыр императоры Гераклийдің Проконнес мраморынан жасалған саркофагы, оның өзінің бұйрығымен, Юстинианның қасиетті апостолдардың мавзолейіндегі шіркеуде жерленгеннен кейін үш күн бойы ашық қалдырылды. Кездейсоқ жерлеуді болдырмау үшін қауіпсіз табыттар ойлап табылды, бірақ кез келген адамды мүрдеге тірілей қойылғанда құтқару үшін олардың сәтті қолданылғандығына ешқандай дәлел жоқ. 1882 жылдың 5 желтоқсанында Дж. Г. Крихбаум "Тірідей жерленгендер үшін құрылғы" деген патентын алды. Ол ауамен қамтамасыз ететін және жерленген адам бұрғанда немесе итергенде, өтетін адамдарға біреудің тірідей жерленгенін көрсететін, қозғалмалы перископ тәрізді құбырдан тұрды. Патенттік мәтін "жерленген адамның тірі екенін көрсететін құрылғылар" туралы айтады, бұл сол кезде мұндай өнертабыстардың кең таралғанын көрсетеді. 1890 жылы бір отбасы Пенсильвания штатының Уильямспорт қаласындағы Уайлдвуд зиратында жер астына салынған бөлме жасап, салдырды, онда ішкі люк болды, ол кездейсоқ ерте жерленген адамға қашуға мүмкіндік берді. Бөлмеде ауамен жабдықталды және үрейленген адамды қашуға дейін өзін-өзі жарақаттанудан қорғау үшін матамен қапталған. Мәйіттерді жерлеуден бұрын табыттан шығару керек еді. Лондондық ерте жерлеудің алдын алу қауымдастығы 1896 жылы Уильям Тебб пен Уолтер Хадвеннің бірлескен құрылымы болды. Тебб жүрек пен өкпелерді стетоскоп арқылы тыңдау, электр тогын қолдану және жасанды тыныс алу сияқты әдістерді ұсынды.
According to the history of Nicephorus and perhaps because of the legend of Zeno's premature entombment, or perhaps for other reasons, the Proconnesian marble sarcophagus of the 7th century emperor Heraclius was left open, on his own instructions, for three days after his interment in the Church of the Holy Apostles' Mausoleum of Justinian. Safety coffins were devised to prevent premature burial, although there is no evidence that any have ever been successfully used to save an accidentally buried person. On 5 December 1882, J. G. Krichbaum received for his "Device For Life In Buried Persons". It consisted of a movable periscope like pipe that provided air and, when rotated or pushed by the person interred, indicated to passersby that someone was buried alive. The patent text refers to "that class of devices for indicating life in buried persons", suggesting that such inventions were common at the time. In 1890, a family designed and built a burial vault at the Wildwood Cemetery in Williamsport, Pennsylvania, with an internal hatch to allow the victim of accidental premature burial to escape. The vault had an air supply and was lined in felt to protect a panic stricken victim from self inflicted injury before the escape. Bodies were to be removed from the casket before interment. The London Association for the Prevention of Premature Burial was co founded in 1896 by William Tebb and Walter Hadwen. Tebb suggested methods such as stethoscopic auscultation of the heart and lungs, application of electric current, and artificial ventilation.
Атқару
Цинь Ши Хуан, біріктірілген Қытайдың алғашқы императоры, кітаптарды өртеу және ғалымдарды жерлеуді жүзеге асырған деп есептеледі. 212 жылы 460 конфуцишіл ғалым тірідей жерленген. Қазіргі заманғы ғалымдар осы оқиғаларға күмән келтіреді, себебі осы оқиғалар туралы жазбаның авторы – Сима Цыян, Хан әулетінің шенеунігі болған, ол бұрынғы билеушілерді жағымсыз бейнелеуі мүмкін. Тацит өзінің «Германия» еңбегінде герман тайпаларының екі түрлі өлім жазасын қолданғанын жазған: біріншісінде құрбанды ағашқа іліп, екіншісінде құрбанды тоқудан жасалған тіреуге байлап, бетін сазға тығып, жерлеген. Біріншісі сатқындықтың мысалы ретінде, екіншісі – қорқыныш сияқты арсыздықтарға жаза ретінде қолданылған. Тациттың жазуынша, ежелгі германдар қылмысты ашық көрсету керек деп ойлаған, ал арсыздықты көзден жасыру керек. Орта ғасырлардағы ағылшын ортақ құқығына қатысты Флета атты түсіндірмеде содомия, малмен жыныстық қатынас жасағандар және еврейлермен байланыс жасағандар үшін жаза ретінде тірідей жерлеу қарастырылған. Геродот өзінің «Тарихтар» атты еңбегінде ежелгі парсылардың құдайлардың құрметіне адамдарды тірідей жерлеу салты болғанын жазған. Ежелгі Римде бойдақ болу антын бұзғаны үшін сотталған Весталық қызды аз мөлшерде нан мен сумен бірге үңгірге қамап, «тірідей жерлеген» – егер ол шынымен кінәсіз болса, Веста құдайы оны құтқара алады деп есептелген, бұл іс-әрекет іс жүзінде сынақтан өтуге ұласты. Веста ешқашан араласпаған. Бұл әдет, нақты айтқанда, тірідей жерлеу емес, қабырғаға қамап өлтіру болды. Христиан дәстүрінде бірқатар қасиеттілер осылай шейіт болған, соның ішінде Миланның Әулие Кастулы мен Әулие Виталисі. Данияда 1269 жылы қабылданған Рибе қалалық жарғысында ұры әйелді тірідей жерлеу керек еді, ал королева Маргарет I-нің заңына сәйкес, неке адалдығын бұзған әйелдер тірідей жерленумен, ал ерлер бас кесумен жазаланған. Ескі шведтік провинциялық заңдарында (landskapslagarna) тірідей жерлеу (шведше: "kvick i jord" – сөзбе-сөз: «жермен бірге өмір сүру») әртүрлі қылмыстар үшін, әсіресе бір маркадан астам құнды ақшаны немесе заттарды ұрлау үшін қарастырылуы мүмкін, бірақ тек әйелдер үшін; ерлер оның орнына асылып өлтірілді. Ер адамдар да малмен жыныстық қатынас жасаған үшін тірідей жерленуге жазаланатын. 1611 жылы Швецияның Смоланд аймағындағы Суннербо сот округінде бір ер адам атпен жыртқышпен жыныстық қатынасқа түскені үшін Суннербо аудандық сотының өлім жазасына кесілді. Соттың мұрағатында жаза ретінде малдың өзімен бірге тірідей жерленуі немесе өртелуі керектігі жазылған. Алайда, соңғы нәтиже белгісіз болып қала береді, өйткені үкімге корольдің мақұлдауы қажет болды және сол кезеңдегі тиісті құжаттар жоғалды деп есептеледі. 1616 жылы 18 жасар шаруа Тиуфридті Швецияның Йончепинг қаласының әкімі Нильс Стернскольд өзімен бірге малмен жыныстық қатынасқа түскен сиырмен бірге тірідей көмуге үкім шығарды. 1616 жылғы қаңтарда Кинневальд сот округінде өлім жазасы орындалды. Сот жазбалары Тиуфридтің жануармен бірге үлкен тас үйіндіге қалай көмілгенін айтады: «Vilket och nu skedde, att förberörde Tiufrid samt kreaturet som han denna synd begått (med), bleve lagda uti ett stort rör tillhopa». Киелі Рим империясында зорлау, нәресте өлтіру және ұрлық сияқты әртүрлі қылмыстар үшін тірідей жерлеу жазасы қолданылған. Мысалы, 13 ғасырлық Швабенспигель заң кодексінде пәк қызды зорлаған адамды тірідей жерлеу керек екені көрсетілген (ал пәк емес қызды зорлаған адамды бас кесу керек еді). Өздерінің жұмыс берушілерін өлтірген әйелдер де тірідей жерленуге ұшырады. Мысалы, 1505 жылы Аугсбургте 12 жасар ұл мен 13 жасар қыз асүйшімен бірге қожайынды өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. Баланың басын шауып, қыз бен асүйшіні ағашқа тірідей көміп тастады. Заңгер Эдуард Хенке орта ғасырларда нәресте өлтірген әйелдерді тірідей жерлеу қалалық заңдар мен жергілікті заңдарда «өте жиі» жаза ретінде қолданылғанын атап өтті. Ол Гессен, Богемия және Тироль аймақтарын мысалға келтірді. Berlinisches Stadtbuch 1412 және 1447 жылдар аралығында 10 әйелдің тірідей жерленгенін және 1583 жылы Бремен архиепискобының (біршама жұмсақ 1532 жылғы Constitutio Criminalis Carolina батып кету жазасымен қатар) нәресте өлтіргені үшін кінәлі деп табылған аналарды жазалаудың баламалы әдісі ретінде тірідей жерлеуді жариялағанын көрсетті. Алайда, Элайас Пуфендорфтың айтуынша, тірідей жерлеу әрқашан тік шаншармен (импалмент) бірге аталмаған. Эдуард Осенбрюгген бала өлтіргені үшін айыпталған әйелді тірідей жерлеу сот үкіміне қалай айналғанын баяндады. Мысалы, 1570 жылғы Энсихеймдегі істе:
The burning of books and burying of scholars was purportedly carried out by Qin Shi Huang, the first emperor of a unified China. Books and texts deemed to be subversive were burned and 460 Confucian scholars were reportedly buried alive in 212 BC. Modern scholars doubt these events – Sima Qian, author of the account of these events in the Records of the Grand Historian, was an official of the Han dynasty, which could be expected to portray the previous rulers unfavorably. Tacitus, in his work Germania, records that German tribes practiced two forms of capital punishment; the first where the victim was hanged from a tree, and another where the victim was tied to a wicker frame, pushed face down into the mud and buried. The first was used to make an example of traitors; the second was used for punishment of dishonorable or shameful vices, such as cowardice. According to Tacitus, the Ancient Germans thought that crime should be exposed, whereas infamy should be buried out of sight. Fleta, a medieval commentary on English common law, specified live burial as the punishment for sodomy, bestiality and those who had dealings with Jews or Jewesses. Herodotus in his book Histories wrote that burying people alive was an ancient Persian custom, which they practiced in order to be blessed by gods. In ancient Rome, a Vestal Virgin convicted of violating her vows of celibacy was "buried alive" by being sealed in a cave with a small amount of bread and water, ostensibly so that the goddess Vesta could save her were she truly innocent, essentially making it into a trial by ordeal. Vesta never intervened. This practice was, strictly speaking, immurement (being walled up and left to die) rather than premature burial. According to Christian tradition, a number of saints were martyred this way, including Saint Castulus and Saint Vitalis of Milan. In Denmark, in the Ribe city statute, which was promulgated in 1269, a female thief was to be buried alive, and in the law by Queen Margaret I, adulterous women were to be punished with premature burial, men with beheading. In the old Swedish landskapslagarna (province laws), live burial (Swedish: "kvick i jord" = literally; live into earth), could be stipulated for a variety of crimes, most notably theft of money or goods of more than one mark's value, though only for women; men were instead hanged. Men could be sentenced to the buried alive as well, as a punishment for bestiality. In 1611, within Sunnerbo härad in Småland, Sweden, a man faced a death sentence from the Sunnerbo district court for committing bestiality with a horse. The court's archives indicate that the prescribed punishment was either burial alive or burning at the stake, along with the animal. However, the final outcome remains unknown, as the sentence required the King's approval and the relevant documents from that period are believed to be lost. In 1616, the 18 year old farmhand Tiufrid was sentenced by the governor in Jönköping, Sweden, Nils Stiernsköld, to be buried alive together with the cow with which he had committed bestiality. The execution was carried out in January 1616 at Kinnevalds häradsting (district court). The court records tell how Tiufrid was buried, together with the animal, inside a large stone mound: "Vilket och nu skedde, att förberörde Tiufrid samt kreaturet som han denna synd begått (med), bleve lagda uti ett stort rör tillhopa". Within the Holy Roman Empire a variety of offenses, including rape, infanticide, and theft, could be punished with live burial. For example, the Schwabenspiegel, a law code from the 13th century, specified that the rape of a virgin should be punished by live burial (whereas the rapist of a non virgin was to be beheaded). Female murderers of their own employers also risked being buried alive. In Augsburg in 1505, for example, a 12 year old boy and a 13 year old girl were found guilty of killing their master in conspiracy with the cook. The boy was beheaded, and the girl and the cook were buried alive beneath the gallows. The jurist Eduard Henke observed that in the Middle Ages, live burial of women guilty of infanticide was a "very frequent" punishment in city statutes and Landrechten. For example, he notes those in Hesse, Bohemia, and Tyrol. The Berlinisches Stadtbuch records that between 1412 and 1447, 10 women were buried alive there, and as late as 1583, the archbishop of Bremen promulgated (alongside the somewhat milder 1532 Constitutio Criminalis Carolina punishment of drowning) live burial as an alternate execution method for punishing mothers found guilty of infanticide. As noted by Elias Pufendorf, Impalement was, however, not always mentioned together with live burial. Eduard Osenbrüggen relates how the live burial of a woman convicted of infanticide could be pronounced in a court verdict. For example, in a 1570 case in Ensisheim:
Осы істе бірнеше ақсүйек әйелдердің кешірім сұрауына байланысты, айыпталған әйелдің орнына батып кету жазасы тағайындалды. Дитер Фурхт тік шаншарды жазалау әдісі емес, өлтірілген адамның кек алушы, өлмеген Wiedergänger болып қайтуына жол бермеу үшін жасалған шара деп санайды. Орта ғасырлық Италияда тәубесіз қылмыскерлер бастары төмен, аяқтары жоғары қаратылып тірідей жерленген, бұл практика Дантенің «Тозақ» поэмасының XIX кантосында кездейсоқ айтылған. Фарер аралдарында 14 ғасырдағы Хусавик ауылындағы қуатты әйел жер иесі екі қызметшіні тірідей жерлеген деп айтылады. 16 ғасырлық Габсбург Нидерландында католик шіркеуі протестант шіркеулерін жоюға тырысқан кезде, діннен тайған әйелдерді жазалау үшін тірідей жерлеу кеңінен қолданылды. Соңғы болып осылай жазаланған Анна Утенховен, 1597 жылы Вилвордеде тірідей жерленген анабаптист болды. Оның басы жерден көрініп тұрғанда, оған соңғы рет сенімінен бас тартуға мүмкіндік берілді, ол бас тартқаннан кейін толығымен көміліп, тұншықтырылды. Осы оқиға көтерілісшіл солтүстік провинцияларда наразылық тудырып, Голландияға бейбітшілік ұсынысын тоқтатып тастады. Одан кейін Габсбург билігі осындай жағдайлардан аулақ болды, діннен тайғаны үшін айыппұлдар мен депортациялар қолданды. 17 ғасырлық феодалдық Ресейде тірідей жерлеу жазалау әдісі «шарап» деп белгілі болды және күйеуін өлтірген әйелдерге қолданылды. 1689 жылы тірідей жерлеу жазасы бас кесуге ауыстырылды. Бразилияның кейбір қазіргі заманғы, сыртқы әлеммен байланысы жоқ немесе шектеулі халықтары арасында мүгедектігі немесе басқа да қанағаттандырмайтын қасиеттері бар балалар әдетте тірідей жерленеді. Холокост кезінде көптеген жаппай өлімге ұшыраған құрбандар атып өлтірмей, тірідей жерленді. Кейбір адамдар өлім жазасынан кейін жаппай қабірлерден қашуға үміттенді. Мао Цзэдун режимінде де ерте жерлеу жазалары қолданылғаны туралы хабарлар бар.
In this particular case, however, some noblewomen made an appeal for mercy, and the convicted woman was drowned instead. Dieter Furcht speculates that the impalement was not so much to be regarded as an execution method, but as a way to prevent the condemned from becoming an avenging, undead Wiedergänger. In medieval Italy, unrepentant murderers were buried alive, head down, feet in the air, a practice referred to in passing in Canto XIX of Dante's Inferno. In the Faroe Islands, a powerful 14th century female landowner in the village of Húsavík was said to have buried two servants alive. In the 16th century Habsburg Netherlands, when the Catholic authorities made a prolonged effort to stamp out the Protestant churches, live burial was commonly used as the punishment for women found guilty of heresy. The last to be so executed was Anna Utenhoven, an Anabaptist buried alive at Vilvoorde in 1597. Reportedly, when her head was still above the ground she was given the last chance to recant her faith, and upon her refusal, she was completely covered up and suffocated. The case aroused a great deal of protest in the rebellious northern provinces and foiled the peace feelers which King Philip III was at the time extending to the Dutch. Thereafter the Habsburg authorities avoided further such cases, punishing heresy with fines and deportations rather than death. In the seventeenth century in feudal Russia, live burial as an execution method was known as "the pit" and used against women who were condemned for killing their husbands. In 1689, the punishment of live burial was changed to beheading. Among some contemporary indigenous people of Brazil with no or limited contact with the outside world, children with disabilities or other undesirable traits are still customarily buried alive. During the Holocaust many victims of mass executions were not shot dead and instead buried alive. Some people were able to escape the mass graves after the execution was over. During Mao Zedong's regime, there are some accounts that premature burials were used in executions.
Соғыстар
Ол соғыс кезінде және мафиялық ұйымдар қолданған. Сербиялық шенеуніктер Балқан соғыстары кезінде Пехчеводан (қазіргі Солтүстік Македония Республикасында) болгар азаматтарын тірідей жерлегені туралы құжатталған деректер бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық сарбаздар қытай азаматтарын, әсіресе Нанкин қырғыны кезінде тірі көміп тастағаны туралы мәліметтер бар. Бұл осы әдіс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс басшылары Украина мен Беларусьтегі еврейлерге қарсы қолданды. Алжир соғысы кезінде француз әскерлері алжирлік тұтқындарды немесе бейбіт тұрғындарды тірідей жерлеген. Вьетнам соғысы кезінде Вьетконгтың тірідей жерлеу оқиғалары 1968 жылы Хуэдегі қырғын кезінде тіркелген. Персид шығанағы соғысы кезінде, Ирак әскерилері АҚШ-тың Бірінші жаяу әскер дивизиясының танктерімен олардың окоптарына топырақ құйып, тірідей көмілді. Осылайша қаза тапқан сарбаздардың санына қатысты бағалар әртүрлі: бір дереккөз оны "80 мен 250 аралығында" деп көрсетеді, ал полковник Энтони Морено мыңдаған болуы мүмкін деп болжады. 2014 жылы ИСИД езид тайпасын жою мақсатымен езид әйелдері мен балаларын тірідей жерледі.
It has been used during wars and by mafia organizations. Serbian officials are documented to have buried living Bulgarian civilians from Pehčevo (now in the Republic of North Macedonia) during the Balkan Wars. During World War II, Japanese soldiers were documented to have buried living Chinese civilians, notably during the Nanking Massacre. This method of execution was also used by German leaders against Jews in Ukraine and Belarus during World War II. During the Algerian War, French troops used to bury Algerian prisoners or civilians alive. During the Vietnam War, live burials by the Viet Cong were documented during the massacre at Huế in 1968. During the Gulf War, Iraqi soldiers were knowingly buried alive by American tanks of the First Infantry Division shoveling earth into their trenches. Estimates for the number of soldiers killed this way vary: one source puts it at "between 80 and 250", while Colonel Anthony Moreno suggested it may have been thousands. In 2014, ISIS buried Yazidi women and children alive in an attempt to annihilate the Yazidi tribe.
Ерікті
Кейде адамдар өз еркімен тірі көмілуді ұйымдастырып, мұндай оқиғадан аман қалудың күмәнді қабілеттерін көрсетуге тырысады. 1840 жылдар шамасында болған бір оқиғада үнді йогы Садху Харидас британдық әскери офицердің куәлігінде және жергілікті махараджаның қадағалауымен күмбездегі ағаш қорапқа салынған қапқа мөрленген күйі жерленген. Содан кейін жер астындағы бөлме жабылып, үстінен топырақ тегістеліп, осы жерге ұзақ жылдар бойы егін еккен. Алдамшылыққа жол бермеу үшін бұл жер күні-түні күзетілді, ал он ай ішінде екі рет қазылып, йогтың жерленгенін растады. Содан кейін ол қазылып алынып, тағы бір офицердің куәлігінде жайлап қайта жаңғыртылды. Йог өзінің "тамаша ұйқысы" кезінде жер астындағы құрттардың жеп кетуінен қорқыпты. Дегенмен, қазіргі медицина ғылымы бойынша, адам тамақ, су және ауасыз он ай бойы тірі қалуы мүмкін емес. Басқа деректерге сәйкес, жерлеу 40 күнге созылған. Осыдан кейін Үндістан үкіметі ерікті түрде ерте жерлеуді заңсыз деп жариялады, себебі осы тәжірибені қайта жасауға тырысқан адамдардың қаза болу жағдайлары тіркелді. 1992 жылы каскадер Билл Ширк жеті тонна топырақ пен цемент астында тірідей көмілді, бірақ плесиглас табуттың құлауы салдарынан Ширк өлімге жуықтап кетті. 2010 жылы ресейлік ер адам өлімнен қорқып, тірідей жерленуге тырысып, үстіне құлаған топырақтан қаза тапты. Келесі жылы тағы бір ресейлік адам "жақсылыққа" деген сеніммен жасалма табытқа бір түнге көміліп қайтыс болды. 2021 жылы YouTube блогері MrBeast 50 сағатқа тірідей жерленді. Бұл оқиға түсіріліп, жарияланды. 2023 жылдың соңында ол тағы да бір аптаға өзін тірідей жерледі. "Buried Alive" – арт-технологиялық топ monochrom ұйымдастырған даулы өнер және лекциялық серия. Қатысушылар 15-20 минутқа табытқа тірідей көмілуге мүмкіндік алады. Monochrom бағдарламасының аясында өлімді анықтау ғылымының тарихы және ерте жерлеудің медициналық және мәдени тарихы туралы лекциялар ұсынылады.
On rare occasions, people have willingly arranged to be buried alive, reportedly as a demonstration of their controversial ability to survive such an event. In one story taking place around 1840, Sadhu Haridas, an Indian yogi, is said to have been buried in the presence of a British military officer and under the supervision of the local maharajah, by being placed in a sealed bag in a wooden box in a vault. The vault was then interred, the earth was flattened over the site, and crops were sown over the place for a very long time. The whole location was guarded day and night to prevent fraud and the site was dug up twice in a ten month period to verify the burial before the yogi was finally dug out and slowly revived in the presence of another officer. The yogi said that his only fear during his "wonderful sleep" was being eaten by underground worms. However, according to current medical science, it is not possible for a human to survive for a period of ten months without food, water, and air. According to other sources the entire burial was 40 days long. The Indian government has since made the act of voluntary premature burial illegal, because of the unintended deaths of individuals attempting to recreate this feat. In 1992, escape artist Bill Shirk was buried alive under seven tons of dirt and cement in a Plexiglas coffin, which collapsed and almost took Shirk's life. In 2010, a Russian man died after being buried alive to try to overcome his fear of death but was crushed to death by the earth on top of him. The following year, another Russian died after being buried overnight in a makeshift coffin "for good luck". In 2021, the YouTuber MrBeast was voluntarily buried alive for 50 hours. This event was documented and filmed. In late 2023, he again buried himself alive for one week. Buried Alive is a controversial art and lecture performance series by art tech group monochrom. Participants have the opportunity to be buried alive in a coffin for fifteen to twenty minutes. As a framework program monochrom offers lectures about the history of the science of determining death and the medical and cultural history of premature burial.
Мифтер мен аңыздар
Оран – Шотландияның ішкі Гебрид аралдарындағы Айона аралында өмір сүрген друид. Ол 563 жылы Ирландиядан Ионаға христиан дінін әкелген Әулие Колумбаның ізбасары болды. Әулие Колумба Ионаның алғашқы аббаттығын салу кезінде үнемі қиындықтарға тап болды, бұл қиындықтардың себебі шайтанның араласуы болды деді. Сонда Әулие Оран өз еркімен адамдық құрбандыққа берілді және тірідей жерленді. Кейіннен оны қазып шығарғанда, ол әлі тірі екені анықталды. Бірақ ол көрген өмірден кейінгі әлемді сипаттап, онда жұмақ немесе тозақ жоқ екенін айтқаннан кейін, оны қайтадан жерлеуге бұйрық берді. Аббаттықтың құрылысы бұрынғыдан гөрі оңай жүргізілді, ал Әулие Оранның шіркеуі әулиенің жерленген орнын көрсетеді. Төртінші ғасырдан он тоғызыншы ғасырға дейін еуропалық халық арасында ерте жерлеу туралы танымал әңгіме – «Сақиналы әйел» болды. Бұл әңгімеде тірідей жерленген әйел оянып, саусағынан сақинасын алуға тырысқан қабір қазғанды қорқытады. MythBusters телешоуы осы мифті тексеріп, егер адамды құтқару үшін екі сағатқа тірідей жерлеуге бола ма, білуге тырысты. Шоу жүргізушісі Джейми Хайнеман бұл тәжірибені жасады, бірақ оның болаттан жасалған табыты үстіне үйілген топырақтың салмағынан иіле бастағанда тәжірибе тоқтатылды.
St. Oran was a druid living on the island of Iona in Scotland's Inner Hebrides. He became a follower of St. Columba, who brought Christianity to Iona from Ireland in 563 AD. When St. Columba had repeated problems building the original Iona Abbey, citing interference from the Devil, St. Oran offered himself as a human sacrifice and was buried alive. He was later dug up and found to be still alive, but when he described the afterlife he had seen and how it involved no heaven or hell, he was ordered to be covered up again. The building of the abbey went ahead, untroubled, and St. Oran's chapel marks the spot where the saint was buried. In the fourteenth through nineteenth centuries, a popular tale about premature burial in European folklore was the "Lady with the Ring". In the story, a woman who was prematurely buried awakens to frighten a grave robber who is attempting to cut a ring off her finger. The TV show MythBusters tested the myth to see if someone could survive being buried alive for two hours before being rescued. Host Jamie Hyneman attempted the feat, but when his steel coffin began to bend under the weight of the earth used to cover it, the experiment was aborted.