Кіріспе

Француз генералы Пьер Тьебо Шарль Морис Жанин (19 қазан 1862, Париж – 28 сәуір 1946) – француз генералы (1916 жылдың 20 сәуірінен бастап) және Ресей азамат соғысы кезінде Сібірдегі одақтас әскери миссияның басшысы болған әскери қолбасшы. Ол Ресейдің Жоғарғы Басшысы Александр Колчакты советтік революциялық комитетке тапсырып, оның Иркутск қаласында атылуына себепкер болғанымен танымал.

Өмірбаян

Пьер Тьебо Шарль Морис Жанин 1862 жылдың 19 қазанында Парижде дүниеге келді. 1882 жылы бітірген Сент-Сирдегі арнайы әскери мектепте оқыды. 1912 жылы Санкт-Петербург әскери академиясында қысқа уақыт нұсқаушы болып жұмыс істеді. Содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның кезінде 31-ші және 123-ші жаяу әскер полктерінде қызмет етті. 1914 жылы Изер шайқасында жеңіске жетті. Шайқас аяқталғаннан кейін көп ұзамай ол француз армиясы штабының бас штабының орынбасары болды. 1916 жылдың сәуір айында француз президенті Понкаре оны Ресейге француз әскери миссиясының командирі ретінде жіберді. Миссияның мақсаты – Румынияны Антанта жағында соғысқа қатысуға көмектесу және Ресей армиясының тактикалық даярлығын жақсарту болды. Жанин патша Николаймен кездесіп, оның өз армиясының жағдайы туралы көп білмейтінін байқады. Оның бұл оқиғаға қатысты өз пікірін қалыптастыруға мүмкіндігі болмады. Ол газет оқымады, газеттерден алынған үзінділерді ғана оқыды. Оны қараңғы жертөледегі терезеден күндізгі жарықтың қалай кіргізілетінімен салыстыруға болады. 1917 жылдың наурыз айында Ресейде төңкеріс болды, патша тақтан бас тарды және монархия жойылды. Ресей республикасы құрылды және үкімет Антанта жағында соғысты жалғастыруға шешім қабылдады. 7 қарашада Владимир Ленин басшылығымен коммунистер үкіметтік ғимараттарды басып ала бастады, ал 8 қарашада олар Қысқы сарайды (үкіметтің резиденциясы) басып алды. Жанин сол күні Ресейден кетіп қалды. 1918 жылдың басында Жанин Чехословакия Ұлттық Кеңесінің (Парижде орналасқан) соғыс министрі болды. 1918 жылдың шілдесінде Ресей Азамат соғысы кезінде Сібірдегі одақтас әскери миссияның бастығы болып тағайындалды және Ресейдегі Чехословакия легионына қолбасшылық етті. Ол басшылықты өз қолына алып, Ресейдің Жоғарғы Басшысымен және Ақ әскердің қолбасшысы (Александр Колчак) – оған көмектесуге міндетті адаммен кездесті. 1919 жылы қызыл (коммунистік) әскер Ақ әскерді кері шегінуге мәжбүр етті. Жанин Жоғарғы Басшы Колчакқа сатқындық жасап, оны тұтқындады, себебі Колчак оған және Чехословакия легионына армияның негізгі алтын қорын басқаруды бас тартты. Содан кейін Жанин 1920 жылдың қаңтарында Колчакты жергілікті Социалистік-революционерлерге тапсырды, олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін алтынның белгісіз мөлшерімен бірге. Жанин: «Психологиялық тұрғыдан алғанда, біз адмиралдың сапарының қауіпсіздігі үшін жауапкершілікке жауап бере алмаймыз. Ол алтын қорын менің жеке жауапкершілігіме беруді ұсынғаннан кейін, ол маған сенім артпады, мен енді ештеңе істей алмаймын». 1920 жылдың ақпан айында большевиктер Колчакты Иркутск қаласында өлім жазасына кесті. Жанин осыдан кейін көп ұзамай Францияға оралды және ол жеке өзі Колчак пен большевиктерге қарсы қозғалысқа сатқындық жасады деген айыптамаларды «аңыз» деп айтып, адамдар «шынайы жағдайды дұрыс түсіне алмайды» деп қорғады. Ол 1946 жылдың 28 сәуірінде Францияда қайтыс болды.

Марапаттар

Жанин Латвияның 2-ші дәрежелі Лачплесис әскери орденімен марапатталған.

Көркем шығармаларда

2008 жылғы ресейлік "Адмирал" тамыр фильмiнде Жанин рөлiн Ричард Борингер сомдайды.