Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иоганн Алтузиус (1563 - 12 тамыз 1638) - неміс-француз заңгері және кальвинистік саяси философ. Ол 1603 жылы жазған "Politica Methodice Digesta, Atque Exemplis Sacris et Profanis Illustrata" атты еңбегімен танымал. 1610 және 1614 жылдары қайта қаралған басылымдар жарық көрді. Онда айтылған идеялар федерализмнің 16 және 17 ғасырлардағы алғашқы дамуына және субсидиарлық құрылымына қатысты.
Johannes Althusius (1563 – August 12, 1638) was a German–French jurist and Calvinist political philosopher. He is best known for his 1603 work "Politica Methodice Digesta, Atque Exemplis Sacris et Profanis Illustrata". revised editions were published in 1610 and 1614. The ideas expressed therein relate to the early development of federalism in the 16th and 17th centuries and the construction of subsidiarity.
Өмірбаян
Алтузиус 1563 жылы Базель университетінің азаматтық және каноникалық құқықта докторлық дәрежесін алды. Базельде оқып жүріп, Альтузиус біраз уақыт бойы Иоганн Гринаймен бірге өмір сүрді, ол онымен теологияны зерттеді. Алтузиус "жалпы заң" және "адамгершілік заң" сияқты терминдер табиғи заңның басқа атаулары деп айтқан. Табиғи заңның шынайы талаптарын білу үшін Киелі жазбалар мен дәстүрді, сондай-ақ аян мен ойды мұқият зерттеу керек деп түсіндірді ол. Иоганн Алтузиус 1638 жылы 12 тамызда Эмден қаласында қайтыс болды. Алтузийдің теориясына қызығушылық XVII ғасырдың екінші жартысына дейін жалғасты, бірақ Еуропадағы дін соғыстары аяқталғаннан кейін Алтузий естен шықты. Алтузиус латын тілінде, рамистік логиканы қолдана отырып, жариялаған. Уақыт өте келе оның саяси каноны аз оқылып, Алтустың саясатын түсіндіруге кедергілер көбейді. XIX ғасырдың екінші жартысында Альтузий Ото фон Герке "Политика" зерттеулерін жариялаған кезде қайтадан танылды. Германияда Альтузий мен оның заманы туралы зерттеулер жүргізу үшін академиялық қоғам құрылды. Отто фон Бисмарк Германияны біріктіру жолында жұмыс істеген кезде, Герке Альтузийдің көпшілік шешімдерге, дәстүрлі еуропалық қарым-қатынастарға және келіссөздер бойынша келіссөздерге негізделген саяси тәртіпке деген қызығушылығын процессуалды федерализм туралы уақтылы теория ретінде алға тартты. 1871 жылы Германияның көпшілігі Бисмарктың императорлық конституциясы бойынша Германия империясын құру үшін бірікті. Гирктің Альтус федерализмі туралы кітабы Ұлыбританиядағы плюрализмге шабыт көзі болды, Джон Невилл Фиггис пен Гарольд Ласки Гиркіні бейімдеді. 1932 жылы неміс-американ профессоры Карл Йоахим Фридрих Альтузийдің "Политикасының" жаңа, сәл қысқартылған басылымын шығарды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Фридрих одақтастар басқарған Германияда кеңесші болып жұмыс істеген кезде Германия Федеративтік Республикасының Негізгі заңы деп аталатын Германия конституциясының жобасын жасауға көмектесті. Фридрих Алтузийді тұңғыш рет "федерализмнің толыққанды тұжырымдамасын" жазғаны үшін мақтады және осылайша Атлантиканың екі жағында да Алтузийге қызығушылықты қайтадан тудырды. 1964 жылы Фредерик Смит Карни "Политиканың" қысқартылған ағылшынша аудармасын басып шығарды, бұл Альтузийді кең оқырмандарға танытты. 1968 жылы Альтусисусты Дэниел Элазар "заманауи федерализмнің нағыз атасы" деп атады.
Althusius was born in 1563 to a family of modest means in Diedenshausen, County Sayn Wittgenstein (Siegen Wittgenstein), In 1586, Althusius received his doctorate in civil and canon law from the University of Basel. While studying at Basel, Althusius lived with Johannes Grynaeus for a period of time, with whom he studied theology. Althusius contended that terms such as "common law" and "moral law" were other names for natural law. To know the true dictates of natural law, he argued, we must carefully study Scripture and tradition, as well as revelation and reason. Johannes Althusius died on August 12, 1638, in Emden. Interest in Althusius' theories continued into the second half of the 17th century, but Althusius was forgotten once the European wars of religion had ended. Althusius had published in the Latin language using fashionable Ramist logic. As time passed, his political canon was read less and the barriers to interpreting Althusian politics increased. In the second half of the 19th century Althusius was rediscovered when Otto von Gierke published research on Politica. In Germany, an academic society was founded to research Althusius and his times. At a time when Otto von Bismarck worked towards unifying Germany Gierke promoted Althusius' preoccupation with political order based on majority decisions, traditional European relationships, and negotiated agreements as a timely theory on procedural federalism. In 1871 most German states unified to form the German Empire under Bismarck's imperial constitution. Gierke's book on Althusian federalism went on to become a source of inspiration for pluralism in Britain, with John Neville Figgis and Harold Laski adapting Gierke. In 1932 the German–American professor Carl Joachim Friedrich published a new, slightly abridged edition of Althusius' Politica. After World War II Friedrich helped to draft the German constitution, known as Basic Law for the Federal Republic of Germany, while working as adviser in Allied occupied Germany. Friedrich praised Althusius for having written the first "full bodied concept of federalism" and so generated renewed interest in Althusius on both sides of the Atlantic. In 1964 Frederick Smith Carney published an abridged English translation of Politica, exposing Althusius to a wider readership. In 1968 Althusisus was credited as "the real father of modern federalism" by Daniel J. Elazar.
Алтустың федерализмі
Алтузиус конфедерацияларды жүзеге асырылатын және табысты кооперативтік конституциялық тәртіп ретінде көрді. Оның пікірінше, конфедерация саяси қауымдастықтардың бірінен соң бірі келетін деңгейлеріне негізделуі мүмкін, онда әр қауымдастық ортақ мүдделерді қолдайды. Ауыл - отбасылар одағы, қала - гильдиялар одағы, провинция - қалалар одағы, мемлекет - провинциялар одағы, империя - мемлекеттер одағы. Алтузиус қоғамды қауымдастықтар қауымдастығы ретінде түсіну саясаттың табиғаты мен федерализм туралы көзқарасын білдірді (консошиацио симбиотика). Алтузиус үшін саясаттың мақсаты "бірге өмір сүруге қатысты мәселелердің ғылымы" болды және федерациялар саясаттың мақсатын тәжірибеде жақсы орындады. Алтузийдің федерализмі билікті тапсыруды қамтымайды, керісінше, ол билікті жауапкершілікпен бөлісуге негізделген. Алтузиус 17 ғасырдың басында Еуропа континенті діни соғыстармен қираған кезде федерализм туралы негізгі еуропалық ойшылдардың бірі болды. Реформация мен абсолютистік монархиялардың өсуіне қарсы Алтузиус Германияның Киелі Рим империясын көпшілік барлық мәселелер бойынша шешім қабылдай алатын одақ ретінде анықтады. Аристотельге сілтеме жасай отырып, Альтузиус Киелі Рим империясының конфедеративтік институттарын зерттеді және билік шағын және үлкен автономды саяси қауымдастықтар арасында бөлінетін федерализм теориясын құрды. Алтузиус кальвинист болғандықтан, Томас Аквиннің мемлекет туралы теориясын жоғары бағаламаған. 1603 жылы Альтузиус "Политика методици дигестасын" жариялап, азаматтардың еркін бастамашылығына негізделген саяси бірлестіктерден федералды саяси жүйе құру туралы теориясын баяндады. Алтузиус жалпыға ортақ бауырластық туралы неоплатондық идеяға сүйенді, осылайша ол грек-римдік идеалды өзара қарым-қатынастармен реттелетін қауымдастықпен католикалық христиандық субсидиарлық қағидасымен біріктірді. Алтузийдің ілімі оның замандасы Жан Боденнің егемендік туралы теорияларына балама болды. Алтус бойынша, табиғи заң азаматтарға қатыгез үкіметке қарсы тұру құқығын берді және егемендік билеушіге емес, қоғамдастыққа тиесілі болды. Сондықтан Альтузиус заңды саяси билік кішігірім қауымдастықтарға негізделген деп мәлімдеді.
Althusius saw confederations as feasible and successful cooperative constitutional orders. In his view, a confederation could be built on successive levels of political community where each community pursues common interests. A village was a union of families, a town was a union of guilds, a province was a union of towns, a state was a union of provinces, and an empire was a union of states. Althusius' understanding of society as a community of communities informed his views on the nature of politics and federalism (consociatio symbiotica). For Althusius the purpose of politics was the "science of those matters which pertain to the living together" and federations perfectly put the purpose of politics into practice. Althusius's federalism did not involve the surrendering of power, instead it rested on responsibly sharing power. Althusius became one of the principal European thinkers on federalism at the start of the 17th century while the European continent was ravaged by religious wars. Against the backdrop of the Reformation and the rise of absolutist monarchies, Althusius identified the German Holy Roman Empire as a commonwealth were the majority could decide matters for all. In reference to Aristotle, Althusius examined the confederate institutions of the Holy Roman Empire and established a theory of federalism where power is shared among autonomous smaller and larger political communities. Althusius was Calvinist and did not hold Thomas Aquinas's theory on the commonwealth in high regard. In 1603 Althusius published Politica Methodice Digesta, setting out his theory on building a federal political system out of political associations that were grounded in the free initiative of citizens. Althusius relied on the neo Platonian idea of a universal brotherhood, thus he combined the Greco Roman ideal of an association that was governed by reciprocal relationships with the Catholic Christian principled of subsidiarity. Althusius' teachings presented an alternative to the theories of his contemporary Jean Bodin on sovereignty. According to Althusus, natural law gave citizens the right to resist tyrannical government and sovereignty rested with the community, not the ruler. Therefore Althusius maintained that legitimate political authority was founded on smaller communities.