Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Шығыс Кавказ тауы (Capra cylindricornis), сондай-ақ Дағыстан тауы деп те аталады, Үлкен Кавказ тауларының шығыс жартысында, Әзірбайжанда, Грузияда және Еуропалық Ресейде тіршілік ететін таулық ешкі түрі. Ол қиын таулы жерлерде мекендейді, негізінен шөп пен жапырақтарды жейді. IUCN Қызыл тізімінде "қатерге жақын" деп тіркелген. Жазғы түсі қысқа және құмды-сары, құрсағы ақшыл. Сонымен қатар, алдыңғы аяқтарында және құйрығының үстіңгі жағында қоңыр жолақтар болады. Қыста, аналықтары мен жас еркектердің түсі сәл сұрғылт болады, бірақ әйтпесе бұрынғысымен ұқсас. Дегенмен, ересек еркектердің қысқы түсі біркелкі қоңыр болып келеді, аяқтарында жолақтары көрінбейді. Еркектер екінші жылында қысқы жүнімен бірге сақал өсіре бастайды, ал төртінші немесе бесінші жылы толық ұзындығына жетеді. Басқа ешкілермен салыстырғанда, Шығыс Кавказ тауының сақалы салыстырмалы түрде кеді және төмен қарай иілмей, сәл алға қарай бағытталған. Аналықтарында сақал кішкентай немесе толығымен болмайды, ал еркектерде жазғы жүнінде сақал жоқ.
The East Caucasian tur (Capra cylindricornis), also known as the Daghestani tur, is a mountain dwelling caprine living in the eastern half of the Greater Caucasus mountains, in Azerbaijan, Georgia, and European Russia. It inhabits rough mountainous terrain, where it eats mainly grasses and leaves. It is listed as near threatened on the IUCN Red List. The summer coat is short and sandy yellow, with dirty white underparts. Also, dark brown stripes occur along the front surface of the legs and on the upper surface of the tail. In the winter, the coats of females and juvenile males becomes slightly greyish in colour, but otherwise remain similar. However, the winter coats of adult males are a solid dark brown, without visible stripes on the legs. Males develop a beard with their winter coats in their second year, reaching the full length of about by their fourth or fifth year. Compared with other goats, the beards of East Caucasian turs are relatively stiff, and project somewhat forwards, rather than drooping down. The beard is small or entirely absent in females, and in males in their summer coats.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Түрдің таралу аймағы Үлкен Кавказ тауларымен шектеліп, теңіз деңгейінен жоғары, шамамен Грузиядағы Шхара тауынан батысқа және Әзірбайжандағы Бабадаг тауына дейін созылады. Шығыс Кавказ түрінің батыс шегі әлі анық емес, себебі ол Батыс Кавказ түрінің (Capra caucasica) таралу аймағымен қабаттасады. Көптеген түрлердің популяциялары адамның ықпалынан аулақ болып, шамамен 3000 метр биіктіктегі өте тік, ашық жерлерде кездеседі. Адамның ықпалы жоқ немесе азырақ болған жерлерде турлар көбінесе тегіс және төменгі жазықтарда таралған.
The species range is restricted to the Greater Caucasus Mountains between above sea level, roughly extending from Mt. Shkhara (Georgia) in the west to Mt. Babadag (Azerbaijan) in the east. The western edge of the range of the East Caucasian tur remains unclear, as it overlaps with that of West Caucasian tur (Capra caucasica). Most of the species populations avoid human disturbance and occur in extremely rugged, open terrain around 3,000 m. In areas with no or little human disturbance, turs occur in gentler and much lower terrain.
Көбею
Ұрықтау қарашаның соңынан қаңтардың басына дейін жүзеге асады, ал 160-165 күндік жүктілік мерзімінен кейін мамыр және маусым айларында туады. Жаңа туған торғайлардың салмағы; олар көбінесе жалғыз туады, бірақ жүктіліктің шамамен 3% егіздермен аяқталады. Жас торғайлар өте епті, туғаннан кейін бір күн өткен соң тік беткейлерде шапшаң жүгіре алады. Олар әдетте бір айдан кейін шөптерді татып көруді бастайды, бірақ желтоқсанға дейін ана сүтін ішуді жалғастырады. Өсуі салыстырмалы түрде баяу, аналықтары толық ересек мөлшеріне бес жылда, ал аталықтары шамамен 10 немесе 11 жаста жетеді. Аналықтары екі жасында жыныстық жағынан жетіледі, бірақ табиғатта көбінесе төрт жасқа келгенде ғана ұрпақ береді. Шығыс Кавказ торғайлары Батыс Кавказ торғайларымен және үй ешкілерімен будандаса алады, нәтижесінде өнімді ұрпақ туады, бірақ бұл жабайы табиғатта жиі кездеспейді.
Breeding occurs from late November to early January, with births taking place in May and June, after a gestation period of 160 to 165 days. Newborn turs weigh ; they are usually singletons, although about 3% of pregnancies result in twin births. Young turs are extremely agile, being able to scamper about steep slopes after only a day of life. They generally start sampling grasses after one month, but continue to suckle until about December. Growth is relatively slow, with females not reaching their full adult size for five years, and males at around 10 or 11 years of age. Females reach sexual maturity at two years, but, in the wild, usually do not breed until the age of four. East Caucasian turs are able to cross breed with West Caucasian turs and with domestic goats, producing fertile offspring, although this is not common in the wild.
Диета
Жылы айларда тамақтану кешкісін, түнде және таңертең үзілістермен жүзеге асырылады, ал күннің ең ыстық сағаттары жабық жерлерде қылықтауға кетеді. Қыста мал күні бойы ашық жайылымдарда болып, жайылып, демалып ауысады. Күнделікті қозғалыстары шамамен ... құрайды. Олар қол жетімді өсімдіктердің барлық түрлерін жейді, бірақ көктем мен жазда шөптесіндерді, ал күз бен қыста – шөптерді, ағаштарды және бұталарды артық жақсы көреді. Олардың маусымдық көші-қоны вертикальді ... қашықтықты қамтиды, мамырда жоғары қарай жылжумен және қазан айында төмен қарай қайтумен. Ересек еркектер әдетте аналар мен балаларына қарағанда биік жерлерде мекендейді, көбейтілу маусымында оларға қосылу үшін төмен түседі. Жаз айларында тұлпарлар күнделікті көші-қон жасайды, тамақтанатын жайылымдар мен түнгі демалыс орындары арасында вертикальді ... дейін жылжиды. Бұл күймеу кезеңінде, еркектер жұптасу құқығы үшін күшті бәсекелестікке түседі. Ересек еркектер жас еркектерге үстемдік етеді, оларды қорқынышпен әйелдерден қуады, шабады және мүйіздерімен сирек соқтығысады. Тең өлшемдегі еркектер арасындағы төбелес қаталдау болады, екі жануар артқы аяқтарына тік тұрып, бір-бірін итеріп, содан кейін мүйіздерімен күшті күреске түседі, көбінесе бұл күресте біреуі жеңіліп, топтан кеткенше тік беткейден құлайды. Күймеу кезеңінде еркектер өз аумағын ағаштардың қабығын сыпырып, ағаштардың діңдері мен қалың бұтақтарына иіс қалдырып белгілейді. Күймеу маусымынан тыс уақытта, аналар орта есеппен жеті мүшеден тұратын тұрақты топтарда өмір сүреді, көбінесе бірнеше жас еркектер кіреді. Ересек еркектер үлкен, бір жынысты топтарда өмір сүреді, орта есеппен 12 мүшеден тұрады, ал кейбір жас еркектер екі немесе үш адамнан тұратын топтарда болады. Бұл еркектердің топтары қараша айында, күймеу басталғанда тарап кетеді, содан кейін аралас жынысты топтар қалыптасады және қаңтар немесе ақпан айында қайтадан құрылады. Қорғалатын аумақтарда жануарлардың тығыздығы ... арасында өзгереді.
During the warm months, feeding occurs at intervals throughout the late afternoon, night, and morning, with the hottest hours of the day being spent resting in sheltered places. In winter, herds may remain in open pastures throughout the day, alternately grazing and resting. Daily movements may cover They eat almost all kinds of available vegetation, but prefer forbs in spring and summer, and grasses, trees, and shrubs in autumn and winter. Their seasonal migration covers a vertical distance of , with an upward thrust in May and a retreat downwards in October. The adult males generally inhabit higher altitudes than females and their young, descending to join them in the breeding season. During the summer, the turs also make daily migrations, moving as much as vertically between feeding meadows and night time resting spots. During this rut, vigorous competitions arise as males vie for mating rights. Older males are dominant over younger ones, which they drive away from females using threatening postures, rushing, and occasional clashes with their horns. Fights between equally sized males are fiercer, beginning with both animals rearing on their hind legs and butting each other, before vigorous horn wrestling that often results in the combatants rolling down steep slopes until one submits and leaves the group. During the rut, males also mark their territory by debarking and scent marking tree trunks and heavy branches. Outside of the rutting season, females live in stable groups with an average of seven individuals, often including a few juvenile males. Older males live in larger, single sex groups, with an average of 12 members, while some younger males travel in groups of two or three. These male groups break up around November, when the rut begins and mixed sex groups become the norm, reforming again in January or February. In protected areas, the density of animals varies between .