Кіріспе
Құстың кіші түрі Каштановый мандибельді тукан немесе Суэйнсон туканы (Ramphastos ambiguus swainsonii) – шығыс Гондурас, солтүстік Колумбия және батыс Эквадорда көбейетін сары тамақ туканының кіші түрі.
The chestnut mandibled toucan or Swainson's toucan (Ramphastos ambiguus swainsonii) is a subspecies of the yellow throated toucan which breeds from eastern Honduras to northern Colombia to western Ecuador.
Таксономия және жүйелеу
Ғылыми және баламалы ағылшынша атаулар ағылшын орнитологы және суретшісі Уильям Суэйнсонды еске алады. 2009 жылдан бері қаштанатты мандибулді тукан сары тамақ туканның түршесі саналады.
Сипаттама
Басқа тукандар сияқты, кестенікіш терісі бар тукан да жарқын түсті және үлкен мүсікке ие. Аталықтың ұзындығы 56 см, ал аналықтың кішірек аталықтарының ұзындығы әдетте 52 см. Салмағы 599-дан 746 граммға дейін (1.3–1.6 фунт). Екі жыныс та сыртқы түрі жағынан ұқсас, негізінен қара түсті, басы, жоғарғы арқасы және төменгі кеудесі қоңыр реңді. Беті мен жоғарғы кеудесі ашық сары, ал төменгі жиегінде тар ақ және кең қызыл жолақтар бар. Жоғарғы құйрығы ақ, ал төменгі құрсағы қызыл. Аяқтары көк түсті. Дененің қауырсыны кішірек мүсікті туканға ұқсас, бірақ мүсіктің пішіні мүлдем өзгеше. Кестенікіш терісі бар туканның мүсігі диагональ бойынша жоғарғы жағында ашық сары, ал төменгі жағында қоңыр түсті болып бөлінеді. Жастар қара түстес, қауырсындары бозғылт, әсіресе мойнындағы рең, қызыл жиек және төменгі мүсігіне қатысты. Олар ұядан шыққаннан кейін бірнеше апта бойы ата-аналарымен қоректендіріледі. Кестенікіш терісі бар туканның дауысы – «Йо Ип», «Йип», «Йип» немесе «Диос те де, Диос те де» (испан тілінде «Құдай саған берсін») деп естіледі. Бұл дауыс бақта «біріншісінен кейін еретін» стилімен қозғалғанда байланысты ұстау үшін, сондай-ақ кешкі уақыттағы жиналатын жерде хормен айтылады.
Мінез-құлық
Шағын үйірлер, әдетте 3–12 құстан тұрады, орманды толқын тәрізді ұшып кесіп өтеді, көбінесе 100 метрден артық қашықтыққа ұшпайды. Бұл түр негізінен ағаштарда өсетін жемістермен қоректенеді, бірақ сондай-ақ жәндіктерді, кесірткелерді, жұмыртқаларды және бақаларды да жейді. Үйірлер келеміш мүңкілдерді (keel billed toucans) олардың тамақ көздерін пайдалану үшін іздейді.
Көбею
Қаштанат жамбасты тукан ылғалды жазық орманда тұрақты көбейетін құс. 2–4 ақ жұмыртқа тірі ағаштың шіріген бөлігіндегі терең ойыққа, немесе сирек жағдайда, өлген ағаштағы ескі тоқылдақ ұясына салынады. Екі жыныстың да жұмыртқалары 14–15 күндей күні-түні басылады, ал тукан балапандары ұядан шыққаннан кейін ұяда қалады. Олар туылғанда көздері жоқ, денесі қауырсыны жоқ болып келеді, қысқа мүңкілері және ұяның кедір-бөдір еденінен қорғау үшін өкшелерінде арнайы жастықшалары болады. Екі ата-анасы да оларды тамақтандырады және шамамен 6 аптадан кейін ұша бастайды.
Құс шаруашылығы
Кейде қоңыр жақ сұрғылдақ туканды үй жануарлары ретінде ұстайды. Олар АҚШ-тағы құс шаруашылығында қолжетімдірек "ірі тукан" түрі болып табылады, бірақ басқа тукан түрлерімен салыстырғанда шулы болып саналады. Туканды немесе кез келген басқа да қорғалатын жабайы құс түрлерін ұяларынан алу заңсыз.