Кіріспе
Математик, философ Луи Бертран Кастель (5 қараша 1688 – 11 қаңтар 1757) – француз математигі, Монпелье қаласында туған, 1703 жылы иезуиттер орденіне қосылған. Әдебиетті оқығаннан кейін, ол математика мен табиғаттану философиясына толыққандай берілді. 1720 жылы Тулузадан Парижге Бернард де Фонтенельдің ұсынысымен көшіп келген соң, Кастель иезуиттердің «Тревоу» журналының ғылым редакторы қызметін атқарды. Ол бірнеше ғылыми еңбек жазды, олардың ішінде сол кезде ең көп назар аударған «Optique des couleurs» (1740), яғни түстердің мелодиясы туралы трактаты. Сонымен қатар, ол 1724 жылы «Traité de physique sur la pesanteur universelle des corps», 1728 жылы «Mathématique universelle» және 1743 жылы сэр Исаак Ньютонның жүйесіне сын есеп жазды.
Louis Bertrand Castel (5 November 1688 – 11 January 1757) was a French mathematician born in Montpellier, who entered the order of the Jesuits in 1703. Having studied literature, he afterwards devoted himself entirely to mathematics and natural philosophy. After moving from Toulouse to Paris in 1720, at the behest of Bernard de Fontenelle, Castel acted as the science editor of the Jesuit Journal de Trévoux. He wrote several scientific works, that which attracted most attention at the time being his Optique des couleurs (1740), or treatise on the melody of colours. He also wrote Traité de physique sur la pesanteur universelle des corps (1724), Mathématique universelle (1728), and a critical account of the system of Sir Isaac Newton in 1743.
Философиялық көзқарас
Кастель физика, математика, мораль, эстетика, теология және тарих сияқты кең ауқымды салалар бойынша жазды. Оның философиялық көзқарасы түрлі салалар мен көзқарастарды үйлестіруге бағытталған. Кастель көптеген еңбектерін аналогтық ойлауға негіздеп, физикалық және рухани әлемді аналогиялар арқылы түсінуге тырысты. 1739 жылы неміс композиторы Телеман Кастельдің "Окулярлық клавесинін" көру үшін Францияға сапар шекті. Ол осы аспапқа арнап бірнеше пьеса жазды, сондай-ақ оның сипаттамасын да жасады. Окулярлық клавесинде алпыс кішкентай түрлі-түсті шыны терезелер болды, әрқайсысының алдында кілт басылғанда ашылатын пердесі бар еді. 1754 жылдың желтоқсан айында клавесиннің жетілдірілген екінші үлгісі шағын көрермендерге көрсетілді. Кілтті басу нәтижесінде кішкентай саңылау ашылып, сүңгілді шыны арқылы жарық сәулеленді. Кастель түрлі-түсті музыканы жұмақтың жоғалған тіліне теңеді, онда барлық адамдар бір тілде сөйлесетін, және ол өзінің аспабының дыбыстарды бояу қабілетінің арқасында тіпті саңырау адам да музыкадан ләззат ала алатынын айтты.
Ньютонның сын көзқарасы
1740 жылы Луи Бертран Кастель Ньютонның призмалық түстің спектрлік сипаттамасына сын жариялады, онда ол призма арқылы бөлінген ақ жарықтың түстері призмаға дейінгі қашықтыққа тәуелді екенін және Ньютон ерекше жағдайды қарастырғанын атап өтті. Бұл пікірді Гете кейіннен «Түстер туралы теориясында» одан әрі дамытты.