Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гвинея шошқасына ұқсайтын кеміргіштердің туысы – Thryonomys туысы, сонымен қатар қамысты егеуқырлар немесе шөп кескіштер деп те аталады. Бұл Африканың Сахарадан оңтүстік аймақтарында таралған кеміргіштердің туысы және Thryonomyidae тұқымдасының жалғыз өкілдері. Кейбір Африка елдерінде осы кеміргіштердің етін жейді және олар көптеген егістерге зиян келтіреді. Тұқымдас атауы грек тіліндегі "thryon" сөзінен шыққан, ол "қамыс" немесе "құрақ" мағынасын білдіреді, ал "mys" – "ешкі" дегенді білдіреді.
Genus of rodents resembling guinea pigs
The genus Thryonomys, also known as the cane rats or grasscutters, is a genus of rodent found throughout Africa south of the Sahara, the only members of the family Thryonomyidae. They are eaten in some African countries and are a pest species on many crops. The family name comes from the Greek word thryon, meaning a "rush" or "reed" and mys meaning "mouse".
Сипаттамалары
Қамыс тышқандарының дене ұзындығы 35–60 сантиметрге жетеді. Олардың салмағы шамамен 3–6 килограммды құрайды, ал кейбір жағдайларда 10 килограммға дейін жетеді. Бұл мықты денелі кеміргіштер, жүндері қылтанды қоңыр түсті, сары немесе сұр реңмен ұсақтанған. Олар батпақты жерлерде және өзендер мен көлдердің жағалауларында тіршілік етеді, шөпқоректілер болып, жабайы табиғатта су шөптерімен қоректенеді. Ауыл шаруашылығы аймақтарында олар – аты айтқандай – қант қамысы плантацияларында қоректенеді, осылайша маңызды егіс зиянкестеріне айналады. Аналықтары жылына кемінде бір рет, ал кейбір аймақтарда одан да жиірек 2–4 бала туады. Қамыс тышқандары 6 айлық шағында жыныстық жағынан жетіліп, көбейе алады.
Cane rats range in body length from 35–60 centimetres. They attain weights of around 3 6kg and in some cases up to 10kg. They are heavily built rodents, with bristly brown fur speckled with yellow or grey. They live in marshy areas and along river and lake banks, and are herbivores, feeding on aquatic grasses in the wild. In agricultural areas they will – as the name suggests – feed on sugarcane in plantations, making them a significant crop pest. Females give birth to litters of 2–4 young at least once a year, and more frequently in some areas. Cane rats are sexually mature and able to reproduce at 6 months of age.
Адамдармен қарым-қатынасы
Қамыс егесі кең таралған, және фермерлер осы кеміргіштерді өз егістіктерінен қоршауға көп күш жұмсайды, бірақ олар Батыс және Орталық Африкада "жабайы ет" көзі ретінде де бағаланады. Гвинея шошқасы сияқты, олардың еті дәстүрлі малға қарағанда жоғары ақуызды, бірақ майға төмен; сонымен қатар, оның жұмсақтығы мен дәмділігі үшін де жоғары бағаланады. Батыс Африканың саванна аймағында адамдар дәстүрлі түрде жабайы қамыс егесін аулап, оларды тұтқындықта семіртеді. Соңғы кезде Бенин және Того сияқты елдерде қамыс егесін интенсивті өндіруге кірісті, ал Камерун, Кот-д'Ивуар, Габон, Гана, Нигерия, Сенегал және Конго Демократиялық Республикасының ауыл шаруашылығы кеңейту қызметтері фермерлерді осы кеміргіштерді ауылдық және қала маңындағы аймақтарда өсіруге ынталандырды. Соңғы екі онжылдықта жүргізілген зерттеулер тұтқындықта ұсталатын малдың іріктеуі мен жақсартуына мүмкіндік берді, ал қамыс егесін өсірудің көптеген білімі мен техникалары 1980-жылдардың ортасында құрылған Бенин-Германия өсіру станциясында жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде анықталды. Қазір қамыс егесін өсіруге қызығушылық танытқан фермерлер үшін практикалық ақпарат оңай қолжетімді, бірақ оқыту әлі де кеңес беріледі. Қамыс егесі кеміргіштердің ең өнімді түрі емес, бірақ жоғары сұраныс, тартымды нарық бағасы және қажетті инвестицияның аз көлемі оны Батыс және Орталық Африканың көптеген аймақтарында табыс табуға арналған қолайлы шағын мал шаруашылығына айналдырады.
Cane rats are widely distributed and farmers expend substantial energy fencing the rodents out of their fields, but they are also valued as a source of "bushmeat" in West and Central Africa. Like the guinea pig, their meat is of a higher protein but lower fat content than conventional livestock; it is also appreciated for its tenderness and taste. In the savanna area of West Africa, people have traditionally captured wild cane rats and fattened them in captivity. More recently, intensive production of cane rats has been undertaken in countries such as Benin and Togo and agricultural extension services in Cameroon, Côte d'Ivoire, Gabon, Ghana, Nigeria, Senegal, and the Democratic Republic of Congo have also encouraged farmers to rear these rodents in rural and peri urban areas. Research carried out over the last two decades has allowed the selection and improvement of stock for captivity and much of the knowledge and techniques for cane rat breeding has been determined from work carried out at the Benin Germany breeding station, which was established in the mid 1980s. Practical information is now more readily available for farmers interested in cane rat breeding, but training is still advised. Cane rats are not the most prolific of rodent species, but the high demand, attractive market price, and the small amount of investment required makes cane rats a suitable mini livestock activity for income generation in many parts of West and Central Africa.
Қорғау мәртебесі
Кейбір аймақтарда олар тым көп ауланып қалған, ал саванна мекені құрғақ маусымда жиі қауіпке ұшырайды, себебі бұл кезде бұталардың жануынан орман өрттері шығады, олар ет үшін аң ауру экспедициялары кезінде тұтандырылады. Дегенмен, жабайы табиғатта қамыс егесіктерді (cane rats) көптеп пайдалану олардың санына елеулі әсер етпеді, тіпті кейбір зерттеушілер Батыс Африкада орманды жою мен жерді пайдалану жолдарының өзгеруіне байланысты олардың санының көбеюі мүмкін екенін айтады, себебі олар орманды аймақтарға бейімделіп, шаруашылық жерлері мен адамдарға жақын жерлерде кездеседі.
There are areas where they have been over hunted, and savanna habitat is often at risk during the dry season from bushfires, which are lit during bushmeat hunting expeditions. However, the high exploitation of cane rats in the wild has not had a serious effect on their numbers, and in fact some researchers believe that their populations may actually be increasing due to deforestation and changing land use patterns in West Africa as they have adapted to deforested areas and occur in close proximity to farmlands and people.