Кіріспе

Луи де Балбес де Бертон де Криллон (шамамен 1541, Мурс, Прованс – 2 желтоқсан 1615, Авиньон) – француз әскери қызметшісі, «қорқынышсыз адам» деп аталып, Генрих IV оны «батырлардың батыры» деп сипаттаған. Луи Францияда, Италиядан Оңтүстік Францияға бір буын бұрын көшіп келген Киери қаласының Бальбо Бертоне әулетінің тармағынан туған. Авиньонда, кейін Лотарингияның Гизінің басшылығымен тәрбиеленген Криллон 1557 жылы офицер болып, Кале қамалында және Гиннің басып алынуында көрсеткен батылдығымен көзге түсті. 1560 жылы Амбоаздағы қастандықтарды басып таңбалады, гугеноттарға қарсы күресті, Дрё, Сен-Дени, Жарнак және Монконтур шайқастарында өзгелерден басым болды. Сен-Жермен бейбіт келісімінен кейін (1570) Иоанн Австрияның басшылығымен түріктерге қарсы Мальта орденінің мүшесі ретінде соғысып, Лепанто шайқасына қатысты. Сент-Бартоломей күніндегі қырғынды ашық айыптап, Ла-Рошель қамалында (1572-1573) шайқасты. Онымен бірге Польшаға барған Генрих III оны Лионның губернаторы етіп тағайындады. Лигамен соғыста Ла-Ферді қарсыластарына жеңіліске ұшыратып, гвардия полкінің капитаны, патша кеңесінің мүшесі және жаяу әскердің генерал-лейтенанты болды, 1586 жылы Провансты басып алды. Генрих III-тің Гиз герцогін өлтіру жоспарына қарсылық білдірді. Кейіннен әлсіз Генрих III-тің жалғыз қолдаушысы болды және Генрих IV-тің досы мен кеңесшісіне айналды, оның басшылығымен Иври шайқасына және Парижді қоршауға қатысты. Испанияға қарсы соғыста да өзгелерден басым болды және Савойда әскерге басшылық етті. Бейбітшілік орнағаннан кейін Авиньонға зейнетке шығып, сол жерде қайтыс болды. Криллон есімі оның үшінші інісі Томас де Бальб де Бертон де Криллонға, ал төртінші буын ұрпақтарының бірі Франсуа Феликс де Бальб де Бертон де Криллонға герцог титулы берілді. Авиньондағы Крилон және Прованс департаментіндегі Крилон ауылы оның құрметіне Крилон-ле-Брав деп аталды.