Кіріспе

Миоцен дәуірінде өмір сүрген, жойылған еуразиялық ірі маймылдар туысы – Оуранопитек. Бұл туыс екі түрді қамтиды: Грециядан табылған, миоценнің соңғы кезеңіне (9,6–8,7 млн жыл бұрын) жататын *Ouranopithecus macedoniensis* және Түркиядан табылған, миоценнің соңғы кезеңіне (8,7–7,4 млн жыл бұрын) жататын *Ouranopithecus turkae*. *O. macedoniensis* үлгісін алғаш француз палеонтологтары Луи де Бонис және Жан Мелентис 1977 жылы тапқан, ал *O. turkae* түрін түрік командасы Эрксин Саваш Гюлечтің жетекшілігімен 2007 жылы тапқан. Кейінірек жасалған жаңа жаңалыстар бұл туралы басқаша дәлелдеді.

Сипаттама және жүйелік

O. macedoniensis тіс және бет анатомиясына сүйене отырып, Ouranopithecus шын мәнінде dryopithecine болған деп болжалды. Алайда, ол Ponginae туысына жақын болуы мүмкін. Кейбір зерттеушілер O. macedoniensis-ті адамдар (гомининдер) мен басқа маймылдардың соңғы ортақ ата-бабасы және австралопитектер мен адамдардың алдағы түрі деп санайды, бірақ бұл өте даулы және кеңінен қабылданбаған пікір. O. macedoniensis кейбір ертедегі гомининдермен (мысалы, маңдайдағы қуыс – frontal sinus) туыс белгілерін бөліседі, бірақ олар, әрине, тығыз байланысты емес. 1984 жылы британдық палеонтологтар Питер Эндрюс және Лоуренс Б. Мартин Graecopithecus пен Ouranopithecus-ті синонимдер (бірдей таксон) деп жіктеді және оларды Sivapithecus туысының мүшелері ретінде қарастырды. Бірақ салыстырмалы талдау синонимияны қолдайтын жеткілікті деректер жоқ екенін көрсетті. 1990 жылдары O. macedoniensis-тің бас сүйегінің фрагменттері қоса алғанда, көбірек қазбалары табылды, соның нәтижесінде O. macedoniensis және G. freybergi екі түрлі екені анықталды. Жаңа деректер негізінде 1997 жылы австралиялық палеонтолог Дэвид В. Камерон Graecopithecus-ті таксономиялық басымдық бойынша жарамды туыс ретінде қарастырып, O. macedoniensis-ті Graecopithecus macedoniensis деп қайта атады. Алайда, O. macedoniensis-тің жақсы сақталған үлгілері табылды, соның ішінде Түркиядан ашылған Ouranopithecus turkae жаңа түрі туыстың бөлінуін қажет етті. Сонымен қатар, 2017 жылы Graecopithecus үлгілерінің мұқият қайта сипатталуы Graecopithecus-тің маймылдарға қарағанда адамдарға жақын екенін, ал Ouranopithecus үлгілерінің маймыл сипаттарын сақтайтынын көрсетті. Сондықтан жеке туыстарды қолдану әлі де кеңінен қабылданған.