Кіріспе

Құрып кеткен приматтар тұқымы, өте ұқсас терминдердің түсіндірмесі

Омомиидтер – шамамен (млн жыл бұрын) эоцен дәуірінде кең тараған ерте приматтар тобы. Омомиидтердің қазба қалдықтары Солтүстік Америкада, Еуропада және Азияда табылған, бұл оларды холарктикалық құрлықтарда географиялық таралуы бар эоцен приматтарының екі тобының біріне айналдырады, екіншісі – адапидтер (Adapidae тұқымы). Омомиидтер мен Адапидтер тұқымдастарының алғашқы өкілдері Солтүстік Америкада, Еуропада және Азияда эоценнің басында (56 млн жыл бұрын) кенеттен пайда болды және ең ерте белгілі тәжді приматтар болып табылады.

Сипаттамалары

Көптеген омомидтерді сипаттайтын ерекшеліктерге үлкен орбиталар (көз ұялары), қысқарған ростралар мен тіс аркадалары, алдыңғы премолярлардың жоғалуы, жәндіктермен немесе жемістермен қоректенуге бейімделген жақ тістері және салыстырмалы түрде кіші дене массасы (яғни 500 г-дан кем) жатады. Алайда, орта эоценнің соңында (шамамен 40 млн жыл бұрын) кейбір Солтүстік Америка омомидтері дене массасын арттырып, жеміс жейтін немесе жапырақ жейтін диетаға көшкен. Ең ірі омомидтер – Макротарсиус және Орайя, екеуінің де салмағы 2,5 кг-ға жетеді. Тетениус, Шошониус, Некролемур және Микрохоерус сияқты туыстардағы үлкен орбиталар осы таксондардың түнгі өмір салтына бейімделгенін көрсетеді. Техастың соңғы эоценінен табылған кем дегенде бір омомид туысы (Руния) кішкентай орбиталарға ие болған және күндізгі болуы мүмкін. Қазіргі приматтар сияқты, омомидтердің де қолдары мен аяқтарында тырнақтары бар, емес тырнақтарымен аяқталған, бірақ олар қазіргі заманғы лемурлар сияқты гигиеналық тырнақтарға ие болған. Олардың қаңқаларының ерекшеліктері омомидтердің ағаштарда өмір сүргенін нақты көрсетеді. тамырлық тарсиформдар [яғни тарсиер тегінің бастапқы тармақтары]. тірі приматтарға қарағанда адапидтерге жақын туысқан. Жақындағы зерттеулер омомиформдардың діңді гаплориндер екенін, оларды парафилетикалық топтастыруға мүмкіндік беретінін көрсетті. Омомидтерді тірі топтармен байланыстыруға жасалған әрекеттер олардың примитивті (плезиоморфты) қаңқа анатомиясымен қиындыққа тап болды. Мысалы, омомидтерде тірі гаплориндерге тән көптеген қаңқалық ерекшеліктер жоқ. Омомидтерде кездеспейтін гаплориндердің бейімделулеріне мыналар жатады: ішкі каротид артериясының стапедиялық тармағына арналған каналдың айтарлықтай кішіреюі. ішкі каротид артериясының ілгері бұрышын орналастыруға арналған каналдың жолы, сопақша сүйектің есту бұрышы арқылы, яғни "пербулярлық" (емес, темпан қуысының ілгері бұрышы арқылы, "транспромонториалдық") альсифеноид пен зигоматикалық сүйектер арасындағы байланыс. құлақ қуысына қосылатын алдыңғы қосымша қуыстың болуы. Омомидтер жоғарғы орталық тіс тістері арасындағы саңылауды көрсетеді, бұл ринарий мен филтрумның болуын көрсетеді, суларды вомероназальдық мүшеге бағыттау үшін. Омомидтер тобында тірі тарсиерлерге тән көптеген қасиеттер жоқ, мысалы, өте кеңейтілген орбиталар (Шошониус мүмкін ерекшелік), артқы аурикулярлық және ортаңғы менингеалдық айналым арасындағы анастомоз үшін үлкен металдық тесік (қайтадан, Шошониус мүмкін ерекшелік, бірақ осы жойылған таксондағы тесіктің мазмұны белгісіз) және секіруге бейімделген посткраниалды қаңқаның ерекшеліктері. Приматтардың арасында омомидтердің ерекше ерекшелігі бар. Бұл есту бұрысының бүйір қабырғасына сынбаған сақина тәрізді көпірмен байланысқан афеникалық (оның орналасуына байланысты көрінбейтін немесе анықталмайтын) немесе "интрабулярлық" (бұрыс ішінде) эктотимпаниялық сүйектің болуы.