Кіріспе

Чили суретшісі

Карлос Сотомайор Роман (1911–1988) Чилидегі Ла Серена қаласында дүниеге келген чилилік суретші. Ол Оңтүстік Америкадағы кубизмнің негізгі өкілдерінің бірі саналады.

Алғашқы жылдар

Оның әкесі Карлос Сотомайор Касерес Чили мемлекеттік теміржол компаниясында (Empresa de los Ferrocarriles del Estado) инженер-құрылысшы болып жұмыс істеген, Джулия Роман Моралеске үйленген. Олардың 5 баласы болды: Карлос, Хулио (ақын), Люсия, Инес (агроном) және Елена. Карлос Сотомайор жасөспірім шағында Еуропадан жаңа ғана оралған суретші және мүсінші Лора Родигпен танысып, онымен бірге жұмыс істеді, Педро Олмоспен бірге көрме ұйымдастырды. Ол Сантьягодағы Instituto Nacional-да оқыды, ал 1931 жылы Чили университетінің сәулет мектебінде білім алды. Бірақ 1932 жылы сол университеттің Көркем өнер колледжін таңдады. Оның ұстаздарының арасында Хорхе Кабальеро, Герман Газмури және Аугусто Эгулуз болды.

Чили кескіндемесіндегі ерекше тұлға (Ж. Паласиос)

Чили теміржолының зейнеткер қызметкері, тыныш, сырттай жұтасқандай, көптеген адамдар оның суретші екенін, әсіресе заманауи суретші екенін күмәнданбас еді. Дегенмен, осы қарапайым суретші сыншы Антонио Ромераны оның жайлы былай деп жазуға шабыттандырды: «Мүмкін, Чили сурет тарихында өнерге деген таза құштарлықтың осындай айқын мысалы жоқ шығар». Одан да сәйкес пікір табу қиын. Ол жасөспірім кезінде-ақ инновациялық көзқарас танытты. 14 жасында әкесінің ынталандыруымен Көктем фестиваліне арналған плакаттар конкурсына қатысты. Классикалық дәстүрде нәзік пен күштіні бірдей бейнелей алатын шебер суретші Карлос Сотомайор толығымен бейнелеу өнерінде жұмыс істей алатын еді, бұл оған дереу коммерциялық табыс әкелер еді. Ол сызықтың шебері болғандықтан, гравира өнеріне де бет бұра алатын, бірақ оның табиғаты сурет салуға ұмтылды. Осының нәтижесінде 1934 жылы ол Grupo Decembrista тобына қосылды, бұл топты ақын Висенте Уидобро басқарды, ол оның ең жақтаушыларының бірі болды және сол жылы жарық көрген PRO журналында Сотомайордың туындыларына деген құштарлығын білдірді. Қызығы, Сотомайордың генийін алғаш таныған авангард жазушылары болды. 1988 жылы «Жыл жазушысы» сыйлығын жеңіп алған Э. Ангита, Хулио Молина және Гильермо Атиас оның ең жақтаушылары болды, оны өз жұмысын шындықты көшіруге немесе консервативті романтизмге шектемейтін суретші деп мақтады. Суреттерінің берік негізіне сүйене отырып, Сотомайор шындықты одан да шынайы көрсету үшін оны өзгертеді, жеке, экспрессивті формалар арқылы терең сезімталдықпен байланысуға ұмтылады. Ол бір мезгілде қатыгез де, мейірімді де. Ол әлі де жұмбақ, жалғыз адам, аздаған адамдар бағалап, көпшілікке әлі таныс емес. Ол ресми марапаттарға ие болмайды, сонымен қатар ол оларға қызығушылық танытпайды. Тыныш, қайта жабық, тек достарымен сөйлейтін суретші өз шешімдерімен бетпе-бет келуден қорқа қоймайды. Өзекті оқиғаларға сезімтал, бастапқы бейнелеу оның жұмысында кенеттен пайда болады, бірақ оның өркендеуінің соңғы кезеңі ретінде емес, тек таза рухтың қарсылығы ретінде. Сондықтан, оны жіктеуге тырысқанмен, Сотомайордың туындыларына ешқандай белгі қоюға болмайды. Пикассо фондық рөлде болса да, ол оның шығармашылық тәуелсіздігін бағалайды. Ақын Э. Ангита Сотомайордың суреті «тыныш емес идеяның» бейнесі сияқты дейді, сыншы Ромера бұл анықтаманы «рухтың белгілі бір мазасыздығы немесе толқуы» деп түсіндіреді.