Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын-зулу соғысының соңғы маңызды шайқасы
Last major battle of the Anglo Zulu War
Улунди шайқасы 1879 жылдың 4 шілдесінде зулу астанасы Улундиде (зулу: oNdini) болды және бұл Ағылшын-зулу соғысының соңғы маңызды шайқасы еді. Британ армиясы басты зулу армиясын жеңіп, зулу ұлтының әскери күшін жойды, содан кейін бірден oNdini патшалық бекінісін басып алып, өртеп жіберді.
The Battle of Ulundi took place at the Zulu capital of Ulundi (Zulu: oNdini) on 4 July 1879 and was the last major battle of the Anglo Zulu War. The British army broke the military power of the Zulu nation by defeating the main Zulu army and immediately afterwards capturing and burning the royal kraal of oNdini.
Кіріспе
Қаңтар айында Исандлуана шайқасында Челмсфордтың негізгі колоннасы үстінен зулулардың шешуші жеңісінен және Зулуландқа жасалған бірінші шабуылдың сәтсіз аяқталуынан кейін, британдықтар Зулуландқа жаңа шабуыл ұйымдастырды. 1879 жылғы сәуірде, зулулар Камбула және Гингиндлову шайқастарында ауыр шығынға ұшырағанына қарамастан, британдықтар бастапқы орнына қайта оралды. Исандлуанадағы жеңіліс туралы жаңалық Ұлыбританияны қатты шағылыстырды. Оған жауап ретінде, Наталда күштер күшейтіліп, Челмсфорд Зулуландқа екінші шабуылға дайындық жүргізді. Лорд Челмсфорд маусымның ортасында сэр Гарнет Вулслидің британдық күштерге басшылық етуді өз қолына алғанын білді. Ұлыбритания үкіметі Челмсфордқа «өз жоспарларыңызды оның бақылауына жүктеп, оған бағынуыңыз керек» деген бұйрық берді. Челмсфорд бұл бұйрықты және Цетшвайодан түскен бірнеше бейбітшілік ұсыныстарын елемеді. Оның мақсаты – зулулар жеңілістің әсерінен толыққанша арылмағанда шабуыл жасап, Вулсли оны қолбасшылықтан алмас бұрын өзінің беделін қайта жаңғырту болатын. Цетшвайоның аудармашысы, соғыстың басында тұтқындалған голланд саудагері Корнелиус Вийн, бейбітшілік ұсыныстары арқылы Челмсфордқа зулу күштерінің жиналуы туралы хабарлады. Жаңа шабуылға дайындалу үшін Челмсфордтың жалпы әскер саны 25 000-ға жеткізілді. Алайда, күштің мөлшері Натальдың жабдықтау және көлік жүйесіне түскен жүктемені арттырды, сондықтан Челмсфорд майданда ұзақ уақыт бойы күшін сақтай алатын әскерлерді пайдалануға мәжбүр болды. Нәтижесінде, негізгі колоннасы үшін ол екі кавалериялық полк, бес артиллериялық батарея және 12 жаяу әскер батальонын, яғни 1000 жеке кавалерия, 9000 жеке жаяу әскер және 24 қарумен қоса, тағы 7000 әскерден тұратын күштерді жинады, соның ішінде британдық армияның алғашқы Гатлинг мылтығы бар батареясы да болды. Үлкен көлемді жабдықтарды тасымалдау үшін 600 вагон, 8000 өгіз және 1000 есек пайдаланылды. Күштердің құрылымы қайта ұйымдастырылды: полковник Эвелин Вудтың №4 колоннасы жылдам қимылдаушы колоннаға айналды, полковник Чарльз Пирсон генерал-майор Генри Креалокпен ауыстырылды, ал оның №1 колоннасы 1-ші дивизияға айналды. Генерал-майор Ньюдигейтке жаңа 2-ші дивизияның басшылығы тапсырылды, ал Лорд Челмсфорд өзі де олармен бірге болды.
After the decisive Zulu victory at the battle of Isandlwana in January over Chelmsford's main column and the consequent defeat of the first invasion of Zululand, the British launched a new invasion of Zululand. In April 1879 despite recent battles at Kambula and Gingindlovu which had resulted in serious losses for the Zulus, the British were back at their starting point. News of the defeat at Isandlwana had hit Britain hard. In response, a flood of reinforcements had arrived in Natal with which Chelmsford prepared a second invasion of Zululand. Lord Chelmsford was aware by mid June that Sir Garnet Wolseley had superseded his command of the British forces. Chelmsford was ordered by Her Majesty's Government to " submit and subordinate your plans to his control." Chelmsford ignored this and various peace offers from Cetshwayo in order to strike while the Zulu were still recovering from their defeats and to attempt to regain his reputation before Wolseley could remove him from command of the army. Cetshwayo's translator, Cornelius Vijn, a Dutch trader he had imprisoned at the start of the war, informed Chelmsford through the peace offers of gathering Zulu forces. For his renewed offensive Chelmsford's overall strength was increased to 25,000. However, the very size of the force overwhelmed the supply and transport capacity of Natal and Chelmsford would have to utilize a number of troops that could be sustained in the field. In the event, for his main column, he fielded two cavalry regiments, five batteries of artillery and 12 infantry battalions, amounting to 1,000 regular cavalry, 9,000 regular infantry and a further 7,000 men with 24 guns, including the first ever British Army Gatling gun battery. The lumbering supply train consisted of 600 wagons, 8,000 oxen and 1,000 mules. The structure of the force was reorganised; Colonel Evelyn Wood's No. 4 column became the flying column, Colonel Charles Pearson was relieved of command by Major General Henry Crealock and his No.1 column became the 1st Division and Major General Newdigate was given command of the new 2nd Division, accompanied by Lord Chelmsford himself.
1-бригада
Бас офицер, полковник Ричард Глин. 21-ші (Royal Scots Fusiliers) жаяу әскер полкі (6 рота). 58-ші (Рутландшир) жаяу әскер полкі (6 рота).
Commanding Officer; Colonel Richard Glyn. 21st (Royal Scots Fusiliers) Regiment of Foot (6 companies). 58th (Rutlandshire) Regiment of Foot (6 companies).
2-бригада
Командирлік офицер: полковник Уильям Коллингвуд. 24-ші (2-ші Уорвикшир) жаяу әскер полкі (7 рота). 94-ші жаяу әскер полкі (6 рота).
Commanding Officer: Colonel William Collingwood. 24th (2nd Warwickshire) Regiment of Foot (7 companies). 94th Regiment of Foot (6 companies).
Кавалерия бригадасы
Бас офицер: генерал-майор Фредерик Маршалл. 1-ші Корольдік драгун гвардиясы. 17-ші лансерлер (Кембридж герцогының жеке әскері).
Commanding Officer: Major General Frederick Marshall. 1st King's Dragoon Guards. 17th Lancers (Duke of Cambridge's Own).
Ұшып жүретін бағана
Командир: бригадалық генерал сэр Эвелин Вуд. 13-ші (1-ші Сомерсетшир) полкі (7 рота). 90-шы жаяу әскер полкі (Пертшир еріктілері) (8 рота). 80-ші жаяу әскер полкі (Стаффордшир еріктілері) (5 рота). Подполковник Редверс Буллер басқаратын атты әскерлер. Құрамында Корольдік инженерлер, Корольдік артиллерия, Армиялық қызмет корпусы, Наталь тума жерлік контингентінің 2-ші батальоны, Армиялық медициналық қызметі және Наталь тума жерлік пионерлік корпусы болды.
Commanding Officer: Brigadier General Sir Evelyn Wood. 13th (1st Somersetshire) Regiment (7 companies). 90th Regiment of Foot (Perthshire Volunteers) (8 companies). 80th Regiment of Foot (Staffordshire Volunteers) (5 companies). Mounted troops under Lieutenant Colonel Redvers Buller. Accompanied by Royal Engineers, Royal Artillery, Army Service Corps, 2nd Battalion Natal Native Contingent, Army Medical Department, and Natal Native Pioneer Corps.
Шайқас
3 шілдеде келіссөздер тоқтатылғаннан кейін полковник Буллер кавалерия күштерін өзеннен өтіп, алдағы жерді барлауға жетектеді. Мбилане ағысының жанында ешкі бағып жүрген зулулар тобы байқалды, сол кезде әскерлер оларды ұстауға бет түзеді. Бір сезімімен, Буллер оларға тоқтау бұйырып, ат үстінен атуға дайын болуды қажет етті. Оның болжамы расталды, сол сәтте 3000 зулу ұзын шөптен көтеріліп, бірден оқ жаудырды, сосын шабуылға шықты. Үш сарбаз қаза тауып, Буллер әскерлеріне кері шегінуді бұйырды. Олар өзенге қарай асығып бара жатқанда, одан ары барлауда болған Бейкердің әскері қорғаныс позициясын алып, өзеннен өтуге көмектесетін отпен қамтамасыз етті. Олардың өтуіне өз кезегінде қарсы жағадағы Трансвааль рейнджерлері қолдау көрсетті. Осы оқиға барлаудың барлығын қауіпке тікелей ұшыратты, бірақ Буллердің ептілігі мен басшылығы оларды құрылудан сақтап қалды. Челмсфорд зулулар соғысқысы келетініне көз жеткізді және Вулслидің үшінші хабарламасына жауап ретінде, қажет болған жағдайда 1-ші дивизияға шегінетінін, ал ертең зулуларға шабуыл жасайтынын хабарлады. Сол күні кешке Челмсфорд өкімдерін шығарды. Бұрынғы Исандлуанадағы ащы сабақтан ойран болған британдықтар, ашық жерде зулу армиясымен "Жұқа қызыл сызық" сияқты әдеттегі жауынгерлік формацияда кездесуге қауіпсіздік шараларын қабылдамайтын. Олардың шабуылы таңертең басталды, содан кейін жаяу әскері үлкен шаршы құрап, атты әскерлер жақтары мен арт жағын қорғады. Зулулар мен сыншыларды британдық шаршы ашық жерде "әділ жеңе алады" деген сенімді нығайту үшін вагон лагерлері мен окоптар қолданылмады.
On 3 July, with negotiations having broken down, Colonel Buller led a cavalry force across the river to reconnoitre the ground beyond. A party of Zulus were seen herding goats near the Mbilane stream and troopers moved to round them up. On a hunch, Buller bellowed an order for them to stop and prepare to fire from the saddle. His instinct proved right, for 3,000 Zulus rose from the long grass at that moment and fired a fusillade, before charging forth. Three troopers were shot dead and Buller ordered his men to retire. As they dashed back to the river, Baker's Horse who had been scouting further across, took up position and gave covering fire for the river crossing. Their crossing in turn was covered by the Transvaal Rangers on the opposite bank. This incident had placed the entire reconnaissance in grave danger, but Buller's alertness and leadership saved them from annihilation. Chelmsford was now convinced the Zulus wanted to fight and replied to Wolseley's third message, informing him that he would indeed retreat to 1st Division if the need arose, and that he would be attacking the Zulus the next day. That evening Chelmsford issued his orders. The British, having learned a bitter lesson at Isandlwana, would take no chances meeting the Zulu army in the open with their normal line of battle such as the 'Thin Red Line' like that employed at Balaclava. Their advance would begin at first light, prior to forming his infantry into a large hollow square, with mounted troops covering the sides and rear. Neither wagon laagers nor trenches would be used, to convince both the Zulus and critics that a British square could "beat them fairly in the open".