Кіріспе

1990 жылғы 6 тамызда қабылданған Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесінің 661-ші қарары, 660 (1990) қарарының күшін қайта растай отырып, Ирактың оны орындаудан бас тартқанын және Кувейттің өзін-өзі қорғау құқығын атап өтеді. Кеңес Біріккен Ұлттар Ұйымы Жарғысының VII тарауына сәйкес Иракқа халықаралық санкцияларды енгізу үшін қадамдар жасады. Бұл Кувейт басып алынуына байланысты Қауіпсіздік Кеңесінің екінші қарары болды. Сондықтан Кеңес мемлекеттердің:

(а) Ирак немесе Кувейттен шыққан барлық өнімдер мен тауарларды импорттауын;
(б) олардың азаматтарының немесе олардың аумақтарында Ирак немесе Кувейттен шыққан өнімдерді экспорттауға көмектесетін кез келген әрекетін, сондай-ақ мұндай әрекеттер үшін екі елге де қаржы аударуын;
(в) гуманитарлық көмекті қоспағанда, Ирак пен Кувейтке қару-жарақ немесе басқа да әскери жабдықтарды сатуын;
(г) екі елге де, олардың ішіндегі медициналық немесе гуманитарлық мақсаттардан басқа коммерциялық, өнеркәсіптік немесе коммуналдық кез келген ұйымға қаржы немесе басқа да қаржылық немесе экономикалық ресурстарды беруін тоқтатуға шешім қабылдады. 661-ші қарар барлық мүше мемлекеттерді, Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше емес мемлекеттерді де осы қарарға қатаң сәйкес әрекет етуге шақырды және Бас хатшы Хавьер Перес де Куэльярдың жағдай туралы есептерін қарастыру және мемлекеттерден 661-ші қарарды іске асыру үшін қабылдаған шаралары туралы ақпарат алу үшін, Кеңестің барлық мүшелерінен тұратын Қауіпсіздік Кеңесінің комитетін құруға шешім қабылдады, олардың барлығы комитетпен ынтымақтастық етуі тиіс. Соңында Кеңес санкциялар режимі Кувейттің заңды үкіметіне көмек көрсетуге әсер етпеуі керек екенін атап өтті. Қарар 13 дауыспен қабылданды, ал Куба мен Йемен дауыс беруден бас тартты. Перс шығанағындағы соғыс аяқталғаннан кейін және Ирак Кувейттен шыққаннан кейін санкциялар 687 (1991) қарарымен жаппай қырып-жою қаруларын жоюмен байланыстырылды. Үкімет саясаты мен санкциялар режимінің салдары гиперинфляцияға, кең таралған кедейлікке және нашар тамақтануға әкелді.

661 комитеті

Қаулы бойынша құрылған комитет бұрынғысынан 661 комитеті немесе Иракқа қатысты санкциялар комитеті деп белгілі болды. 661 комитетінің бастапқы мандаты шамалы болғанымен, санкцияларды іске асыруда кең ауқымды жауапкершілікті мойнына алды. Ирак санкциялары бойынша сарапшы Джой Гордон былай деп жазды:

661 комитеті Ирактың гуманитарлық жеңілдіктер ретінде қандай тауарларды импорттауға болатынын анықтады, контрабандалық әрекеттер туралы шағымдарға жауап берді, гуманитарлық жұмыспен айналысатын БҰҰ агенттіктерінің Иракқа қандай тауарлар әкеле алатынын шешті, қауіпсіздік аймақтарына қатысты мәселелерді қарады және Иракқа қатысты Қауіпсіздік Кеңесінің қаулыларын түсіндіру жұмысын өз үстіне алды. 1996 жылы «Мұнайға қарыз азық-түлік» бағдарламасы басталғанға дейін, 661 комитеті санкциялар режимінен берген босату Ирак үшін кез келген тауарды импорттаудың жалғыз заңды жолы болды.