Біріккен Ұлттар Ұйымының Ирактағы қаруды тексеру комиссияларының тарихы
United Nations Monitoring, Verification and Inspection Commission
ҰБҰМВ (UNMOVIC) Ирактың қару-жарақтарын бақылау және тексеру жөніндегі комиссия. UNSCOM-ның орнына келді, Ирактың қару-жарақтарын жою мақсатында жұмыс істеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Біріккен Ұлттар Ұйымының Бақылау, тексеру және инспекциялау комиссиясы (UNMOVIC) 1999 жылғы 17 желтоқсандағы Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесінің 1284 қарары арқылы құрылды және оның миссиясы 2007 жылдың маусымына дейін жалғасты. UNMOVIC бұрынғы Біріккен Ұлттар Ұйымының Арнайы комиссиясын (UNSCOM) алмастырып, Иракты жаппай қырып-жоятын қарудан (ЖҚҚ) қарусыздандыру мандатын жалғастыруға, сондай-ақ Қауіпсіздік Кеңесі тыйым салған қаруды қайта иеленбеу жөніндегі Ирактың міндеттемелерін тексеру үшін үздіксіз бақылау және тексеру жүйесін іске қосуға арналған еді.
The United Nations Monitoring, Verification and Inspection Commission (UNMOVIC) was created through the adoption of United Nations Security Council resolution 1284 of 17 December 1999 and its mission lasted until June 2007. UNMOVIC was meant to replace the former United Nations Special Commission (UNSCOM) to carry on with the mandate to disarm Iraq of its weapons of mass destruction (WMDs), and to operate a system of ongoing monitoring and verification to check Iraq's compliance with its obligations not to reacquire the same weapons banned by the Security Council.
Алдыңғы жазба UNMOVIC-тің алғысы UNSCOM
UNSCOM 1991 жылғы сәуір айында Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 687 қаулысымен құрылды. UNSCOM мен Ирак үкіметі арасындағы ынтымақтастықтың болмауы, сондай-ақ Саддам Хусейннің БҰҰ қару-жарақ инспекторларына толыққанды қол жеткізуге кедерес келтіруі, АҚШ пен Ұлыбританияны Operation Desert Fox операциясы барысында әуе шабуылдарын жүргізуге итермеледі. 1998 жылдың 16-18 желтоқсанындағы Ирактағы әскери араласу, ЦРУ-дың UNSCOM-ға араласуы және оған тыңшылық етуіне қатысты негізді күдіктермен бірге, UNSCOM-ның заңдылығының дерлік аяқталуына себеп болды. Осы фактілер оның таратылуына және Ирактағы қару тексерулеріне кем дегенде бір жылға үзіліс жасауға әкелді.
UNSCOM was created with the adoption of United Nations Security Council Resolution 687 in April 1991. Lack of cooperation between UNSCOM and the Iraqi government, plus Saddam Hussein's failure to provide unfettered access to UN arms inspectors, led the United States and the United Kingdom to launch air strikes during Operation Desert Fox. Along with founded suspicion of the CIA interference and infiltration in UNSCOM, military intervention in Iraq in December 16–18, 1998 marked the virtual end of UNSCOM's legitimacy. Those facts led to its closing down and to, at least, one year hiatus regarding weapon inspections in Iraq.
Ұйым
UNMOVIC 1999 жылдың желтоқсан айында Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 1284 қаулысы қабылдануымен құрылды. Төрағаның атқарушы, құқықтық және байланыс функцияларын атқарумен қатар, UNMOVIC төрт бөлімнен (жоспарлау және операциялар, талдау және бағалау, ақпарат, техникалық қолдау және оқыту) және әкімшілік қызметтен тұрды. Комиссия штаб-пәтерін Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымында орналастырды.
UNMOVIC was created with the adoption of United Nations Security Council Resolution 1284 in December 1999. In addition to the Office of the Chairman with executive, legal and liaison functions, UNMOVIC comprised four divisions (Planning and Operations, Analysis and Assessment, Information, Technical Support and Training) as well as an administrative service. The Commission maintained its headquarters at the United Nations in New York.
Операциялар
1999 жылдың желтоқсанында UNMOVIC осы міндетті қабылдады, бірақ 1284 қарары инспекциялық топтарға “кез келген қару-жарақ орналасқан жерлерге және нысандарға дереу және талапсыз кіруге” рұқсат беруді талап еткенімен, Ирак бұл қарарды қабылдамады. 1441 қарары қабылданғаннан кейін UNMOVIC 2002 жылдың қарашасына дейін Иракқа инспекция жіберуге мүміндік алмады. 2000 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы комиссияның атқарушы төрағасы болып Швециялық доктор Ханс Бликсті тағайындады. Ол 2000 жылдың 1 наурызынан бастап 2003 жылдың маусым айының соңына дейін, яғни Иракқа басып кіргеннен кейін шамамен 3 ай бойы қызмет етті. Иракта инспекциялар жүргізілмегендіктен, 2000-2002 жылдар аралығында саяси шиеленіс күшейді және 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін Саддам Хусейннің Ирактағы режимі Вашингтондағы терроризмге қарсы күрес саясатының назар ортасына айналды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 1441 қарарының мандатына сәйкес, Ирак президенті Саддам Хусейн 2002 жылдың қарашасында БҰҰ инспекторларын елге қайтаруға мәжбүр болды. БҰҰ-ның 1441 қарары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 687 қарарынан гөрі күштірек болды және мынадай талаптарды қойды: “Ирак UNMOVIC және Халықаралық атом энергия агенттігіне (МАГАТЭ) кез келген және барлық жерлерге, соның ішінде жер астындағы объектілерге, ғимараттарға, жабдықтарға, құжаттарға және көлік құралдарына, сондай-ақ UNMOVIC немесе МАГАТЭ сұхбаттасуды қалаған барлық лауазымды тұлғалар мен басқа да адамдарға дереу, кедергісіз, талапсыз және шектеусіз қолжетімділік беруге міндетті, бұл сұхбаттар UNMOVIC немесе МАГАТЭ таңдаған орын мен форматта олардың міндеттеріне сәйкес жүргізілуі тиіс”. МАГАТЭ-мен бірге UNMOVIC 2003 жылдың наурызында АҚШ-тың Иракқа басып кіргеніне дейін Ирактағы күдікті химиялық және биологиялық нысандарды тексеруді жүргізді.
In December 1999 UNMOVIC was to take the token and even though Resolution 1284 required its inspection teams allowance to "immediate and unconditional access to any weapons sites and facilities", Iraq rejected the resolution. UNMOVIC could not send inspections to Iraq well into November 2002 after Resolution 1441 was passed. In 2000, the Secretary General of the United Nations appointed Dr. Hans Blix of Sweden to be the Commission's Executive Chairman. He served from 1 March 2000 until the end of June 2003, roughly 3 months after Iraq had been invaded. With no ongoing inspections on the ground in Iraq, political tension escalated in the period 2000 2002 and, in the aftermath of September 11 attacks in 2001 Saddam Hussein's regime in Iraq became the spotlight of the ongoing War on Terror policies in Washington. Following the mandate of the United Nations Security Council Resolution 1441, The president of Iraq, Saddam Hussein, was forced to allow UN inspectors back to his country in November 2002. UN Resolution 1441 was an actual enhancement of previous United Nations Security Council Resolution 687 and provided: "that Iraq shall provide UNMOVIC and the International Atomic Energy Agency (IAEA) immediate, unimpeded, unconditional, and unrestricted access to any and all, including underground, areas, facilities, buildings, equipment, records, and means of transport which they wish to inspect, as well as immediate, unimpeded, unrestricted, and private access to all officials and other persons whom UNMOVIC or the IAEA wish to interview in the mode or location of UNMOVIC's or the IAEA's choice pursuant to any aspect of their mandates". Along with IAEA, UNMOVIC led inspections of alleged chemical and biological facilities in Iraq until shortly before the U. S. invasion of Iraq in March 2003.