Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Елдер ұйымы
Organization of countries
Экстракциялық индустрияның ашықтығын қамтамасыз ету бастамасы (ЭИТИ) – мұнай, газ және минералды ресурстарды тиімді басқарудың жаһандық стандартын орнатуға ұмтылатын, Норвегияда орналасқан ұйым. Ол өндіруші секторлардағы басқару мәселелерін шешуге бағытталған. ЭИТИ стандарты өндіруден бастап, кірістің үкімет арқылы қалай өтуіне және экономикаға қосқан үлесіне дейін, өндіруші индустрияның құн тізбегі бойынша ақпаратты талап етеді. Бұл лицензиялар мен келісімшарттардың қалай бөлініп, тіркелетіні, осы операциялардың пайдалы иелері кімдер, салық және құқықтық шаралар қандай, қанша өндіріледі, қанша төленеді, кіріс қайда бағытталады және экономикаға, соның ішінде жұмыспен қамтуға қосқан үлесі туралы мәліметтерді қамтиды. ЭИТИ стандарты әлемнің 55 елінде іске асырылуда. Осы елдердің әрқайсысы жыл сайынғы ЭИТИ есебін жариялауға міндетті, онда келісімшарттар мен лицензиялар, өндіріс, кіріс жинау, кіріс бөлу және әлеуметтік-экономикалық шығындар туралы ақпарат жарияланады. Әр ел кем дегенде үш жыл сайын сапаны қамтамасыз ету тетігінен өтеді. Валидация ЭИТИ стандартын орындаудағы жетістіктерді бағалауға және ел деңгейінде диалог пен оқуды ынталандыруға қызмет етеді. Бұл ЭИТИ-нің тұтастығын сақтап, барлық ЭИТИ-ні іске асыратын елдерді бірдей жаһандық стандартқа бағындырады. Әрбір іске асырушы елде өзінің ұлттық хатшылығы және ел үкіметінің, өндіруші компаниялардың және азаматтық қоғамның өкілдерінен құралған көп тарапты мүдделі топ бар. Көп тарапты топ елде ЭИТИ процесін қалай жүзеге асыру туралы шешімдер қабылдайды. ЭИТИ стандартын халықаралық көп тарапты кеңес әзірлейді және бақылайды, оған үкіметтердің, өндіруші компаниялардың, азаматтық қоғам ұйымдарының, қаржы институттарының және халықаралық ұйымдардың өкілдері кіреді. Қазіргі уақытта ЭИТИ кеңесінің төрағасы Жаңа Зеландияның бұрынғы премьер-министрі және БҰҰ-ның Даму бағдарламасының (БҰДБ) бұрынғы әкімшісі Хелен Кларк болып табылады. Бұрынғы төрағалар: Швецияның бұрынғы премьер-министрі Фредрик Рейнфельдт, Ұлыбританияның халықаралық даму жөніндегі бұрынғы мемлекеттік хатшысы Клэр Шорт (2011–2016 жж.) және Питер Эйген (2009–2011 жж.). ЭИТИ халықаралық хатшылығы Ослода (Норвегия) орналасқан және оны Марк Робинсон басқарады.
The Extractive Industries Transparency Initiative (EITI) is a Norwegian based organization that seeks to establish a global standard for the good governance of oil, gas and mineral resources. It seeks to address the key governance issues in the extractive sectors. The EITI Standard requires information along the extractive industry value chain from the point of extraction, to how the revenue makes its way through the government and its contribution to the economy. This includes how licenses and contracts are allocated and registered, who the beneficial owners of those operations are, what the fiscal and legal arrangements are, how much is produced, how much is paid, where the revenue is allocated, and its contributions to the economy, including employment. The EITI Standard is implemented in 55 countries around the world. Each of these countries is required to publish an annual EITI Report to disclosing information on: contracts and licenses, production, revenue collection, revenue allocation, and social and economic spending. Every country goes through a quality assurance mechanism, called Validation, at least every three years. Validation serves to assess performance towards meeting the EITI Standard and promote dialogue and learning at the country level. It also safeguards the integrity of the EITI by holding all EITI implementing countries to the same global standard. Each implementing country has its own national secretariat and multi stakeholder group made up of representatives from the country's government, extractive companies and civil society. The multi stakeholder group takes decisions on how the EITI process is carried out in the country. The EITI Standard is developed and overseen by an international multi stakeholder Board, consisting of representatives from governments, extractives companies, civil society organisations, financial institutions and international organisations. The current Chair of the EITI Board is Helen Clark, Former Prime Minister of New Zealand and former UNDP Administrator. The previous chairs have been Fredrik Reinfeldt, former Prime Minister of Sweden, Clare Short (2011 2016), former UK Secretary of State for International Development and Peter Eigen (2009 2011). The EITI International Secretariat is located in Oslo, Norway and is headed by Mark Robinson.
Тарих
Экстракциялық өнеркәсіптердің ашықтығын қамтамасыз ету жөніндегі бастама (EITI) алғаш рет 2002 жылдың қыркүйегінде Ұлыбританияның сол кездегі премьер-министрі Тони Блэр Жоханнесбургте өткен тұрақты даму жөніндегі әлемдік саммитте іске қосылды. Бұл, жылдар бойы академиялық пікірталас пен азаматтық қоғам мен компаниялардың экстракциялық өнеркәсіптерден мемлекеттік кірістерді басқару мәселесі бойынша лоббилеуінен кейін болды. Атап айтқанда, EITI «ресурс қарғысы» немесе «молшылықтың парадоксы» туралы қоғамдық талқылауларға жауап ретінде құрылды. Global Witness және «Publish What You Pay» сияқты үкіметтік емес ұйымдар, сондай-ақ BP сияқты компаниялар Ұлыбритания үкіметін халықаралық ашықтық нормасын қалыптастыруға ынталандырды. Ұйым 2003 жылы Лондонда өткен конференцияда құрылды. Үкімет, компаниялар және азаматтық қоғам өкілдерінен құралған 140 делегат экстракциялық сектордағы төлемдер мен түсімдердің ашықтығын арттыру үшін он екі принципке келісті. EITI-дің пилоттық кезеңі Нигерияда, Әзірбайжанда, Ганада және Қырғыз Республикасында басталды. Бастаманы басқару Ұлыбританияның Халықаралық даму департаментіне жүктелді. 2005 жылғы 17 наурызда Лондонда өткен екінші EITI конференциясы осы принциптерге негізделген алты критерийді белгіледі. Бұл критерийлер мұнай, газ және тау-кен секторларында ресурстарды басқарудың ашықтығына қатысты ең төменгі талаптарды анықтады, соның нәтижесінде, ережелерге негізделген ұйымның құрылымы қалыптасты. Осы конференцияда Петер Эйген төрағалығымен халықаралық кеңесшіл топ құрылды, ол EITI-дің құрылуы мен жұмыс істеу жолдарын анықтауға бағытталды. Көптеген елдер, компаниялар мен азаматтық қоғам ұйымдары бастамаға қосылды. Халықаралық валюта қоры мен Дүниежүзілік банк EITI-ді мақұлдады. Халықаралық кеңесшіл топтың 2006 жылғы маусымда жариялаған баяндамасында көптеген мүдделі тараптардан тұратын кеңес пен тәуелсіз хатшылық құру ұсынылды. Бұл ұсыныстар 2006 жылғы 11 қазанда Норвегияның Осло қаласында өткен үшінші EITI конференциясында бекітілді. Осло хатшылықтың жаңа орны ретінде таңдалды. Келесі жылдары ұйым критерийлерді одан әрі дамытып, оларды 2011 жылы EITI ережелері деп аталған 23 талап жиынтығына айналдырды. 2013 жылғы 24 мамырда EITI стандарты EITI ережелерін алмастырды. Стандарт 2016 жылғы ақпан айында жаңартылды.
The Extractive Industries Transparency Initiative (EITI) was first launched in September 2002 by the then UK Prime Minister, Tony Blair during the World Summit on Sustainable Development in Johannesburg, following years of academic debate, as well as lobbying by civil societies and companies, on the management of government revenues from the extractive industries. In particular, the EITI was established to be an answer to public discussions on the “Resource Curse” or the “Paradox of Plenty”. NGOs such as Global Witness and “Publish What You Pay”, as well as companies such as BP pushed the UK government to working towards an international transparency norm. The organisation was founded at a conference in London in 2003. The 140 delegates from government, companies and civil society agreed on twelve principles to increase transparency over payments and revenues in the extractive sector. A pilot phase of the EITI was launched in Nigeria, Azerbaijan, Ghana and the Kyrgyz Republic. The management of the Initiative continued to lay with the UK Department for International Development. The second EITI Conference on 17 March 2005 in London established six criteria based on the principles. These set out the minimum requirements for transparency in the management of resources in the oil, gas and mining sectors, laying the foundation for a rule based organisation. This conference also established an international advisory group (IAG) under the Chairmanship of Peter Eigen to further guide the work of how the EITI is to be set up and function. More countries, companies and civil society organisations joined the initiative. The International Monetary Fund and the World Bank endorsed the EITI. The report issued in June 2006 by the international advisory group recommended the establishment of a multi stakeholder board and an independent secretariat, and these were set in place at the third EITI conference held in Oslo, Norway on 11 October 2006. Oslo was chosen as the new location for the secretariat. In the following years the body further fleshed out the criteria, turning them into a set of 23 requirements, known as the EITI Rules in 2011. The EITI Standard replaced the EITI Rules on 24 May 2013. The Standard was revised in February 2016.
Құрылымы мен қаржыландыруы
EITI норвегиялық заңнамаға сәйкес коммерциялық емес бірлестік ретінде құрылған. Оның үш институционалдық органы бар: Мүшелер жиналысы, EITI Кеңесі және Халықаралық хатшылық. Мүшелер жиналысы EITI-ге басшылық етеді және екі-үш жылда бір рет өткізілетін EITI-нің әлемдік конференцияларымен бірге шақырылады. Кеңес Стандартты әзірлейді және елдердің прогресін бағалайды. Ол Норвегияның Осло қаласында орналасқан халықаралық хатшылықпен қолдау көрсетіледі. EITI Кеңесі жылына екі-төрт рет жиналады және үш топтан тұрады: елдер, компаниялар және азаматтық қоғам. Кеңес мүшелігі EITI-нің көп мүдделі қатысушы табиғатын көрсетеді. EITI Кеңесінің сегіз комитеті бар (аудит, қаржы, басқару және бақылау, іске асыру, үміткерлерді ұсыну, байланыс және кандидаттар, жылдам жауап беру және растау) толық кеңеске ұсынымдар дайындау үшін. EITI қаржыландыруы екі көзден түседі. Ел деңгейінде іске асыруды үкіметтер қаржыландырады. Халықаралық деңгейде EITI-ні іске асыратын елдер, қолдайтын үкіметтер мен компаниялар қаржыландырады.
The EITI is organised as a non profit association under Norwegian law. It has three institutional bodies: The Members’ Meeting, the EITI Board, and the International Secretariat. The Members’ Meeting governs the EITI and convenes alongside the EITI global conferences, which are held every two to three years. The board develops the Standard and assesses the progress of the countries. It is supported by the international secretariat, located in Oslo, Norway. The EITI Board meets between two and four times a year and is composed of three groups: countries, companies and civil society. The membership of the Board reflects the multi stakeholder nature of the EITI. The EITI Board has eight committees (audit, finance, governance and oversight, implementation, nominations, outreach and candidature, rapid response and Validation) to develop recommendations to the full board. The funding of the EITI is two fold. At the country level, implementation is funded by the governments. At the international level, the EITI is funded by implementing countries, supporting governments and companies.
EITI әсері
ЕЭКЖ әлемдегі бірнеше елде өндіруші сектордың басқаруын жақсартуға маңызды үлес қосты. Конго Демократиялық Республикасы сияқты елдерде ЕИТИ осы сектордың көптеген реформаларының орталық бөлігі болды. Халықаралық деңгейде сектордағы ашықтық туралы пікірталастар он жыл бұрынғыдан өте өзгеше, ал ЕЭКЖ көптеген жаңа пікірталастардың алдыңғы қатарында тұр, оның ішінде пайдалы иеленушілік, тауар саудасы және қолөнер және шағын масштабты кен өндіру. Сондай-ақ, ЕЭКЖ процесі ресурстарға бай елдерде барлық мүдделі тараптарды қамтитын ақпарат беру және пікір алмасу үшін жұмыс істейтін жалғыз ғана глобалды механизм екендігі анық. Перудегі ЕЭКЖ есептерінде тау-кен және көмірсутек секторынан түскен кірістердің шамамен 15% ғана инфрақұрылым немесе экономикалық әртараптандыру сияқты дамуға жұмсалғаны көрсетілген. Қалғаны жалақы төлеу және қарыздарды өтеу сияқты ағымдағы шығындарға кеткен. Жергілікті азаматтар осы ақпаратты пайдаланып, аймақтық билік органдарымен осы ресурстарды жұмсаудың басқа жолдары туралы келіседі. ЕЭКЖ есептері үкіметтік жүйелердегі кемшіліктерді жоюға және өндіруші секторды басқаруды жақсартуға бағытталған ұсыныстар береді. Нигерияда президент Бухари ұлттық мұнай компаниясын қайта құру, мұнай келісімшарттарын қарау, жазғылық мұнай алмасу келісімдерін тоқтату және субсидияларды қарауды бастап, мұнай секторында маңызды реформаларды жүзеге асырды. Бұл Нигерияның ЕЭКЖ есептерінен жасалған ұсыныстардың барлығы болды. Сонымен қатар, ЕЭКЖ инвестициялардың тартымдылығын арттыруға көмектеседі. "Ақпаратты жариялау мемлекеттік келісімшарттардағы бәсекелестікті күшейтеді және ЕЭКЖ-ге қол қою көмек және тікелей шетелдік инвестициялардың көбеюіне әкеледі дегенге көптеген дәлелдер бар".
The EITI has made significant contributions to improved governance of the extractive sector in several countries around the world. In countries like the Democratic Republic of the Congo, the EITI has been central to many reforms of the sector. At the international level, debates on transparency in the sector are unrecognisable from ten years ago, and the EITI is seen as being at the forefront of many frontier debates including beneficial ownership, commodity trading, and artisanal and small scale mining. It is also clear that the EITI process is one of the only functioning global mechanisms to inform and channel debate in resource rich countries in a way that includes all stakeholders. In Peru, EITI Reports have highlighted that, only about 15% of revenues from the mining and hydrocarbon sector has been used for developmental spending, such as infrastructure or economic diversification. The rest has been spent on current expenditures such as salaries and servicing debts. Local citizens are using this information to engage with their regional authorities on alternative ways to spend these resources. EITI Reports make recommendations aimed at addressing weaknesses in government systems and improving extractive sector management. In Nigeria, President Buhari has initiated major reforms in the oil sector, starting with restructuring the national oil company, a review of oil contracts, an pause in the awarding of the notorious oil swap deals, and a review of subsidy arrangements. These were all recommendations from Nigeria EITI Reports. Furthermore, the EITI can lead to higher attractiveness for investments. There is “mounting evidence that information release supports greater competition around government contracting and that being an EITI signatory leads to greater inflows of both aid and foreign direct investment”.
Қосалқы компаниялар
2021 жылға қарай 68 мұнай, газ және кен өндіру компаниясы, қаржы институттары мен тауар саудагерлері EITI-ді қолдайды. Қолдайтын компаниялар EITI-ді жария түрде қолдап, EITI халықаралық хатшылығының шығындарын жабуға үлес қосады. Кен өндіруші компаниялар ашықтық стандартын іске асырып жатқан елдерде ұлттық деңгейде қатысады. Олар мүдделі тараптардың құрамына кіреді және EITI стандартына сәйкес есеп беру процесінде төлемдер туралы мәліметтерді ұсынуға міндетті. Компаниялардың қолдауының арқасында бірнеше елде EITI-ні іске асыру жұмыстары басталды.
as of 2021, 68 oil, gas and mining companies, financial institutions and commodity traders support the EITI. Supporting companies publicly endorse the EITI and contribute to covering the cost of the international secretariat of the EITI. Extractive companies are involved on the national level in countries implementing the transparency standard. They are part of the stakeholders and are required to hand over numbers on payments as part of the reporting process under the EITI standard. Company advocacy has resulted in several countries beginning EITI implementation.
Сын
Кампаниялық ұйымдар ұйымды санкциялар мүмкіндігінің болмауы үшін сынады. Екінші жағынан, бизнес өкілдері EITI кеңесінің азаматтық қоғам ұйымдарының ықпалында екенін айтты. EITI өндіруші салалардағы төлемдердің толық ашықтығын қамтамасыз ету үшін жеткіліксіз деп танылды, себебі ол тауар саудасымен айналысатын елдерді қамтымайды. Бұл мәселе EITI стандартының жаңа талаптарымен шешілді. 2014 жылы Эфиопияның мүшелікке қабылдануынан кейін ұйымның сенімділігі күмәнді болды. EITI Әзірбайжандағы адам құқықтарының бұзылуын назарға алмағаны және EITI-дің көп тарапты қатысу тәсіліне кіретін Әзірбайжандық азаматтық қоғамдық ұйымдарға жасалған қудалауға тиісті деңгейде реакция көрсетпегені үшін де сынға ілікті. Екінші жағынан, халықаралық несие беру мекемесі EITI-ді ашықтықты дамыту мандатынан тысқарыға жылғаны үшін сынады. EITI елдер бойынша есеп беру туралы ЕО пікірсайыстарында да сынға ұшырады, себебі төлемдерді үкіметтер (корпорациялар емес) жариялауы керек. Осы үкіметтер төлемдердің мөлшері мен жарияланбауы тиіс компания операцияларының көлемін дербес шеше алатындықтан, EITI ережелерін бұзуы мүмкін.
Campaigning organisations have criticised the organisation for the lack of sanction possibilities. On the other hand, business representatives have commented that the EITI board is captured by civil society organisations. The EITI has been seen as insufficient to bring full transparency to payments in the extractive industries, since it does not cover countries active in commodity trading. This has since been addressed by new requirements of the EITI standard. The body's credibility was questioned after it permitted an Ethiopian application for membership in 2014. EITI has also been criticised for ignoring the violations of human rights in Azerbaijan, and for not reacting sufficiently strongly to the harassment of Azerbaijani civil society groups that are part of EITI's multi stakeholder approach. On the other hand, the EITI has been criticised by an international lending institution for shifting its mandate beyond the promotion of transparency. The EITI has been criticised in the EU debates on country by country reporting because governments (as opposed to corporations) need to publish the payments. These governments can erode the EITI rules because they can decide autonomously on the threshold size of payments and company operations that do not need to be published.