Халықаралық есеп стандартын дамыту тарихы: IASC құрылуы, мақсаты, IAS стандарттары және 2001 жылы IASB-ға алмасуы туралы ақпарат. Есеп стандарттары, IASC, IASB.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық есеп стандарттары комитеті (IASC) 1973 жылғы маусымда Лондонда Англия және Уэльс Чартерлік есепшілер институтының бұрынғы президенті сэр Генри Бенсонның бастамасымен құрылды. IASC бірнеше елдің ұлттық есеп органдарымен компаниялардың есеп беру тәжірибесіндегі халықаралық түрлілікті үйлестіру мақсатында құрылды. 1973 жылы құрылғаннан бастап 2001 жылы таратылғанға дейін ол әлем елдерінде біртіндеп қабылданған Халықаралық есеп стандарттарын (IAS) әзірледі. IASC құрамына қаржылық есептіліктерді дайындаушылар мен пайдаланушыларды ұсынатын кейбір ұйымдар енгенімен, ол көбінесе есепшілер кәсібінің бастамасы болды. 2001 жылдың 1 сәуірінде ол тәуелсіз стандарттарды қалыптастыру органы – Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары кеңесімен (IASB) алмастырылды. IASB қолданыстағы IAS жиынтығын қабылдады және оны Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары ретінде дамытуды жалғастырды.
The International Accounting Standards Committee (IASC) was founded in June 1973 in London at the initiative of Sir Henry Benson, former president of the Institute of Chartered Accountants in England and Wales. The IASC was created by national accountancy bodies from a number of countries with a view to harmonizing the international diversity of company reporting practices. Between its founding in 1973 and its dissolution in 2001, it developed a set of International Accounting Standards (IAS) that gradually acquired a degree of acceptance in countries around the world. Although the IASC came to include some organizations representing preparers and users of financial statements, it largely remained an initiative of the accountancy profession. On 1 April 2001, it was replaced by the International Accounting Standards Board (IASB), an independent standard setting body. The IASB adopted the extant corpus of IAS which it continued to develop as International Financial Reporting Standards.
Стандарттар
1975 жылы жарияланған «Есептеу саясатын жариялау» 1-МЕМС-тен бастап, IASC қаржылық есептіліктің нақты бір тақырыбына арналған 41 Халықаралық есеп стандартын (ХЕС) шығарды. Уақыт өте келе стандарттар өзгертіліп, жаңаларымен алмастырылды. IASC-тің орнына IASB құрылғанда 34 стандарт әлі де қолданыста болып, IASB-ға қабылданды. IASC-тің бастапқы мақсаты «негізгі» стандарттарды шығару еді. Іс жүзінде, бұл стандарттар кеңес мүше елдердегі ең жақсы тәжірибелерді емес, жалпы қабылданған тәжірибелерді көрсетті. Көптеген стандарттарда практиканың алуан түрлілігін көрсететін баламалы тәсілдер (опциялар) болды. Мысалы, 1975 жылғы «Тарихи құн жүйесіндегі қоймаларды бағалау және көрсету» 2-МЕМС LIFO, FIFO және базалық қор әдістерін қоса алғанда, түрлі тәжірибелерге рұқсат берді. Осы себепті IASC кейде «ең төменгі ортақ белгі» көзқарасын қолданғаны үшін сынға ұшырады. Дегенмен, кейбір ерте стандарттар көптеген елдерде, соның ішінде кеңес мүше елдерде кеңінен қолданылмаған тәжірибелерді белгіледі. 1976 жылғы «Біріктірілген қаржылық есептілік және капиталға есеп айырысу әдісі» 3-МЕМС бойынша, еншілес компаниялардың бас компаниялары біріктірілген қаржылық есептілікті ұсынуға міндетті болды. Бұл 1983 жылғы Компаниялар туралы жетінші директива Еуропалық экономикалық қауымдастықтың мүше елдерінде осыны міндетті еткенге дейін болды. 1982 жылғы «Лизингтерді есепке алу» 17-МЕМС қаржылық лизингтерді капиталдауды талап етті, бұл практика АҚШ-тан тыс жерлерде әлі де сирек немесе белгісіз болды. 1987 жылы IASC трансшекаралық қор нарықтарына шығуға тырысатын компаниялар үшін қаржылық есептіліктің қолайлы негізі болу үшін стандарттарын күшейтудің жаңа стратегиясын қабылдады. Бұл ретте, 1988 жылы Халықаралық бағалы қағаздар комиссиясы ұйымы (IOSCO) халықаралық проспекттердегі қаржылық ақпаратты дайындау үшін ХЕС-тің жақсартылған жиынтығын негіз ретінде қарастыруға дайын екенін мәлімдеді. АҚШ-тың капитал нарықтары әлемдегі ең маңыздыларының бірі болғандықтан, бұл IASC-тің стандарттарын IOSCO-ның маңызды мүшесі – АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясының (SEC) қабылдауы үшін АҚШ-тың жалпы қабылданған есеп беру принциптерімен (US GAAP) үйлестіру қажеттігін білдірді. 1987 жылы IASC қолданыстағы стандарттарын қайта қарау жобасын бастады. Түзетулер опцияларды жоюды, жариялау талаптарын кеңейтуді және стандарттарды қолдану бойынша қосымша нұсқауларды қамтыды. Түзету жұмыстары 1992 жылы аяқталды. Бұл IOSCO-ны толық қанағаттандырмады, сондықтан IASC өзінің стандарттарын қайта қарау және қаржылық құралдарды есепке алу сияқты әлі қарастырылмаған немесе толыққанды қамтылмаған тақырыптарға стандарттар қосу үшін жаңа жұмыс бағдарламасын бастады. Бұл «негізгі стандарттар» бағдарламасы 1998 жылы «Қаржылық құралдар: мойындау және бағалау» 39-МЕМС-тің жариялануымен уақыт қысымымен аяқталды.
Starting with IAS 1 Disclosure of Accounting Policies, published in 1975, the IASC issued 41 International Accounting Standards, each dealing with a specific financial reporting topic. Over time, standards were amended or replaced. When the IASC was replaced by the IASB, 34 standards were still extant and adopted by the IASB. The original aim of the IASC was to issue 'basic' standards. In practice, this meant that the standards often reflected common, rather than best practices in the board member countries. Several standards contained alternative treatments (options), reflecting the diversity of practice. For instance, IAS 2 Valuation and Presentation of Inventories in the Context of the Historical Cost System (1975) allowed a variety of practices including the LIFO, FIFO and base stock methods. For this reason, the IASC was sometimes criticized for taking a 'lowest common denominator' approach. However, some of the early standards prescribed practices that were not yet commonly followed in many countries, including several board member countries. IAS 3 Consolidated Financial Statements and the Equity Method of Accounting (1976) required the presentation of consolidated financial statements by parents of subsidiary companies. This was well before the Seventh Company Law Directive (1983) made this mandatory in the member states of the European Economic Community. IAS 17 Accounting for Leases (1982) required the capitalization of finance leases, a practice that was as yet unusual or unknown outside the United States. In 1987, the IASC adopted a new strategy of strengthening its standards to make them a suitable basis for financial reporting by companies seeking cross border stock market listings. In doing so, it was encouraged by the International Organization of Securities Commissions (IOSCO) which in 1988 signaled its willingness to consider an improved set of IAS as the basis for preparing financial information in multinational prospectuses. As US capital markets were among the most important in the world, this meant above all that the IASC had to bring its standards more in line with US Generally Accepted Accounting Principles (US GAAP) in order to gain acceptance by the US Securities and Exchange Commission (SEC), a key IOSCO member. In 1987, the IASC embarked on a project to revise its extant standards. The revisions included the elimination of options, the expansion of disclosure requirements and additional guidance for the application of the standards. The revisions were completed in 1992. As this did not yet satisfy IOSCO, the IASC embarked on a new work programme to revise its standards, and to add standards on topics that were not yet, or only partially covered, such as accounting for financial instruments. This 'core standards' programme was completed under strong time pressure in 1998 with the publication of IAS 39 Financial Instruments: Recognition and Measurement.
Әсері
IASC-тің Жарғысына сәйкес, мүше ұйымдар есеп беруші компаниялармен, олардың аудиторларымен, үкіметтермен және бағалы қағаздар нарығын реттеуші органдармен бірге жарияланған қаржылық есептіліктердің ХМСС-ға сәйкес келуін және аудит есептерінде кез келген сәйкессіздіктерге сілтеме жасалуын қамтамасыз ету үшін "бар күштерін салуға" міндеттелді. 1970 және 1980 жылдардағы корпоративтік есеп беру тәжірибесін масштабты жаһандық зерттеулер болмағандықтан, есеп беруші компаниялардың ХМСС-ны қаншалықты қабылдағанын дәл бағалау мүмкін емес. 1980 жылдардың басында бірнеше канадалық компаниялар қаржылық есептіліктерінде ХМСС-ға сәйкестік туралы мәлімдеме жасады, бірақ басқа елдерде осыған ұқсас жағдай болған жоқ. Бұл шектеулі тікелей әсердің себебі, көптеген елдерде ұлттық есеп органдарының компанияларды ХМСС-ны қабылдауға мәжбүрлеуге құқығы болмады. Бұл ХМСС-ның жанама әсерін жоққа шығармайды, себебі бірқатар елдердегі ұлттық есеп стандарттары ұлттық талаптарға ұлттық стандарттардың элементтерін қосты. 1987 жылдан бастап IASC-тің стандарттарын жақсартуға және оларды трансшекаралық тізімдер үшін қабылданатын негіз етіп дамытуға жасаған күш-жігері олардың танылуын арттырды. 1990 жылдары бірнеше ірі еуропалық компаниялар АҚШ-тағы нақты немесе жоспарланған тізімдерге байланысты қаржылық есептілігін АҚШ-тың ЕЖЖС негізінде дайындауға кірісті. Ал басқалары ХМСС-ны қабылдады, ол халықаралық капитал нарықтары үшін жеткілікті сапалы стандарттар жиынтығы ретінде қарастырылды. 1998 жылы неміс компанияларына Германиядағы заңнамалық есеп беру талаптарын «халықаралық деңгейде танылған есеп беру принциптеріне» негізделген консолидацияланған қаржылық есептілікті жариялау арқылы орындауға рұқсат берілді, бұл практика жүзінде АҚШ ЕЖЖС немесе ХМСС дегенді білдірді.
According to the IASC's Constitution, the member bodies were committed to use their 'best endeavours' with reporting companies, their auditors, governments and securities market regulators to ensure that published financial statements complied with IAS, and that audit reports referred to any non compliance. In the absence of large scale global surveys of corporate reporting practices for the 1970s and 1980s, it is not possible to assess with any degree of precision to what degree reporting companies adopted IAS. In the early 1980s, a number of Canadian listed companies began to assert compliance with IAS in their financial statements, but this seems to have been the case in few other countries. One explanation of this limited direct impact is that in most countries, national accountancy bodies had no authority to force companies to adopt IAS. This does not rule out an indirect influence of IAS, as national accounting standards in a range of countries incorporated elements of the national standards in national requirements. The efforts of the IASC, from 1987 onwards, to improve its standards in order to make them an acceptable basis for cross border listings led to greater recognition. During the 1990s, a number of major European companies began to prepare financial statements on the basis of US GAAP because of actual or planned listings in the United States. Others adopted IAS which was increasingly seen as a set of standards of sufficient quality for international capital markets. In 1998, German companies were allowed to satisfy their legal reporting requirements in Germany by publishing consolidated financial statements based on 'internationally recognized principles of accounting', which in practice meant either US GAAP or IAS.