Кіріспе

Жеке тұлғаның немесе ұйымның иелігіндегі белгілі бір бағалы қағаздың, тауардың немесе валютаның көлемі.

Қаржы саласында позиция – жеке тұлғаның немесе ұйымның иелігіндегі белгілі бір бағалы қағаздың, тауардың немесе валютаның көлемі болып табылады. Қаржылық саудада фьючерстік шартындағы позиция меншік құқығын көрсетпейді, оның орнына, белгілі бір бағаға бағалы қағаздар, валюталар немесе тауарлар сияқты белгілі бір мөлшердегі қаржы құралдарын сатып алуға немесе сатуға міндеттеме береді.

Сауда және қаржылық активтер

Деривативтермен сауда жасау немесе қаржы құралдарында позиция ұғымы кеңінен қолданылады. Позицияның екі негізгі түрі бар: ұзақ (құралдың белгілі бір көлемін ұстау) және қысқа (құралдың белгілі бір көлемін сату). Жалпы алғанда, ұзақ позициялар құрал бағасының өсуінен пайда көреді, ал қысқа позициялар – бағасының төмендеуінен (бірақ опциялармен жағдай көбірек күрделенеді). Келесі түсіндірмелерде опциялар қолданылады. Осы принцип фьючерстер және басқа да бағалы қағаздарға да қатысты. Түсінік үшін осы мысалдарда тек бір келісімшарт саудаланып жатыр.

Ұзақ позициясы

Саудагерде қысқа позициясы болмаса, ол опциондық келісімшартты сатып алып, ұзақ позиция ашады. Егер саудагер бұрыннан ұзақ позицияда болса, опциондық келісімшартты сату арқылы сол ұзақ позицияны жабады.

Қысқа позициясы

Саудагер ұзақ позицияда емес опциондық келісімшартты сатқанда, ол қысқа позиция ашады делінеді. Саудагер бұрыннан қысқа позицияда болса, опциондық келісімшартты сатып алғанда, ол қысқа позицияны жабады деп аталады.

Бұқаның орны

Бұқа позициясын ұстаған саудагер негізгі активтің бағасы өскен кезде пайда табады. Бұл көптеген қаржы құралдарында ұзақ позицияны ұстаумен, сондай-ақ пут опцияларында, кері ETF-терде немесе осыған ұқсас жағдайларда қысқа позицияны ұстаумен тең келеді.

Аюдың орны

Саудагерлер "аю" позициясын ұстаса, негізгі активтің бағасы төмендеген кезде пайда табады. Бұл көптеген қаржы құралдары бойынша қысқа позиция ұстаумен, сондай-ақ пут опциялары, кері ETF немесе осыған ұқсас құралдар бойынша ұзақ позиция ұстаумен эквивалентті.

Тарату позициясы

Жеке тұлғаның иелігіндегі белгілі бір активте (бағалы қағаз, валюта, тауар, т.б.) ашық ұзақ (алуға тиіс) және ашық қысқа (төлеуге тиіс) позициялар арасындағы айырмашылық – таза позиция деп аталады. Бұл, сондай-ақ жеке тұлғаның, фирманың немесе қаржы институтының иелігіндегі активтердің көлемін, соған қоса, жеке тұлғаның немесе мекеменің инвестицияларына қатысты меншік құқығын да көрсетеді.