Лодовико Кастельветро: Өмір және «Поэтика» туралы толғаулары
Lodovico Castelvetro
Лодовико Кастельветро (1505-1571): неоклассицизм драматургиясының дамуына үлес қосып, Аристотельді зерттеу арқылы үш бірлік қағидасын енгізген итальян ғалымы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лодовико Кастельветро (шамамен 1505–1571) неоклассицизмнің, әсіресе драманың дамуындағы маңызды тұлға болды. Аристотельді оқығаннан кейін ол драмалық стандарт ретінде Үш бірлік қағидасын кеңінен қабылдауға ықпал етті. Кастельветро Италияның Модена қаласында туды және Чиавеннада қайтыс болды.
Lodovico Castelvetro (ca. 1505–1571) was an important figure in the development of neo classicism, especially in drama. It was his reading of Aristotle that led to a widespread adoption of a tight version of the Three Unities, as a dramatic standard. Castelvetro was born in Modena, Italy, and died in Chiavenna.
Өмірбаян
Кастельветро Моденаның асыл отбасында дүниеге келді. Ол мұқият білім алды, Болонья, Феррара, Падуа және Сиена университеттеріне тізбектей оқуға түсті және әкесінің қалауымен Сиенада заң докторы дәрежесін алды. Денсаулығының нашарлауы оны Моденаға зейнетке шығуға мәжбүр етті, онда ол әдебиетті ынталандырып, қолдау көрсетуші болды. 1553 жылы Аннибале Каромен оның қатыгез дауы басталды, ол Кастельветроның Кароның «Venite a l'ombra de gran gigli d'oro» атты қанатындағы өлеңіне жасаған сыннан туындады. Осы даудың барысында екеуі де бірін-бірін өлтіруге тырысқан деп айыпталды. Рим инквизициясы Папа Павел IV билігі кезінде Моденада күш алды, ол епископ Фоскарари мен оның қамқоршысы кардинал Джованни Моронның жұмсақ саясатына қарсы болды. Фоскарари Агостино Гадальдино, Бонифацио, Филиппо Валентини және Кастельветро сияқты адамдарды қуғындауға қарсы болған. 1542 жылы Кастельветро Модена академиясының қалған мүшелерімен бірге дін мәселесінде ортодоксалдылықты жоққа шығаратын құжатқа қол қоюға мәжбүр болды. 1557 жылы қуғын-сүргін жаңадан басталды. Кастельветро Феррара аймағына қашқан деп есептеледі. Дегенмен, ол көп ұзамай өзін ақтау үшін Римге келді. Ол Меланхтонның бір еңбегін аударғаны үшін айыпталды. Бірнеше рет тексерілгеннен кейін, шешім оған жағымсыз болатынын сезіп, ол тұтқындалудан қашып, түнде Римнен қашып кетті. Ол Чиавеннада пана тапты. Оның қашуына көмектескені үшін азап көрген інісі Джованни Мариямен бірге Кастельветро қатал еретик ретінде сотталып, (1561) қауымнан шығарылды. Кейіннен ол өзін ақтау үшін Трент сотының алдына шығуға рұқсат сұрады, бірақ папа оны Римге келуді талап етті. Оның орнына Кастельветро Лионға көшті. Ол сол кезде Аристотельдің «Поэтикасы» бойынша түсіндірмелер жазумен айналысып жатқан. Лионда оны қуғындады, үйін өртеп жіберді, сол кезде ғалым тек «Менің «Поэтикамды» құтқарыңыз!» деп айқайлағаны естілді. Ол Лионнан кетуге мәжбүр болды. Ол Женеваға барып, содан кейін інісі Максимилиан II сотына барды. Көп ұзамай оба ауруы оны Венадан қуғынға ұшыратты, ол Чиавеннаға оралып, сол жерде қайтыс болды.
Castelvetro was born into a noble family of Modena. He was carefully educated, attended the universities of Bologna, Ferrara, Padua, and Siena in that order and to please his father took the degree of Doctor of Laws at Siena. Poor health compelled him to retire to Modena, where he became an active encourager of literature. In 1553 began his bitter quarrel with Annibale Caro, arising out of Castelvetro's criticism of Caro's canzone: Venite a l'ombra de gran gigli d'oro; in the course of this controversy each was charged with attempting to get the other murdered. The Roman inquisition became a force in Modena during the papacy of Pope Paul IV, who opposed the softer policy exercised by Bishop Foscarari and his patron, Cardinal Giovanni Morone. Foscarari had not favored the persecution of individuals like Agostino Gadaldino, Bonifacio and Filippo Valentini and Castelvetro. Already in 1542 Castelvetro, with the rest of the Academy of Modena, had been obliged to sign a formulary protesting orthodoxy in matters of faith. In 1557 the persecution was renewed. Castelvetro is thought to have taken refuge in Ferrarese territory. At any rate he soon appeared at Rome for the purpose of clearing himself. He was specifically charged with having translated a work of Melanchthon. After several examinations, learning that the decision was likely not to favor him, he made his escape from detention, and by night fled from Rome. He found a haven at Chiavenna. Together with his brother Giovanni Maria, who thus suffered for aiding his escape, Castelvetro was condemned and excommunicated as a hardened heretic (1561). Later he applied for permission to present himself to the Council of Trent for justification; the pope required him to come to Rome. Instead Castelvetro withdrew to Lyon. He was now busy with his Commentary on Aristotle's Poetics. At Lyon he was persecuted; his house was set on fire, on which occasion the scholar was only heard to cry: 'Save my Poetics!' He was obliged to leave Lyon. He went to Geneva, and then followed his brother to the Court of Maximilian II. The plague soon drove him from Vienna; and he returned to Chiavenna, where he died.
Шығармалары
Оның "Poetica d'Aristotele vulgarizzata e sposta" ("Аристотельдің поэтикасы халық тіліне аударылып, түсіндірілді") – Аристотельдің поэтикасына итальяндық Ренессанс кезеңінің ең әйгілі түсініктемесі деп есептеледі. Оның "Джунтасы" – Пьетро Бембоның "Prose della volgar lingua" еңбегіне жазылған түсініктеме, итальян грамматикасы және жалпы тіл білімі саласындағы алғашқы мәтіндердің бірі; оның замандастары оның теориялары сол кез үшін тым философиялық екендігіне қарсылық білдірген. Кастельветроның "Поэтикасынан" (Вена, 1570) кейін оның ең танымал еңбегі – Петрарканың итальян тіліндегі өлеңдеріне түсініктеме: "Le Rime del Petrarca brevemente sposte", Базель, 1582.
His Poetica d'Aristotele vulgarizzata e sposta ("The Poetics of Aristotle translated in the Vulgar Language and commented on") was called the most famous Italian Renaissance commentary on Aristotle's Poetics. His Giunta, a commentary on the Prose della volgar lingua by Pietro Bembo, is one of the earlier texts on Italian grammar, and linguistics in general; his contemporaries objected to him that his theories were a little too philosophical for their time. After Castelvetro's Poetics (Vienna, 1570) his best known work is a commentary on the Italian poems of Petrarch: Le Rime del Petrarca brevemente sposte, Basel, 1582.