Оскар Гертверіг: Неміс зоологы және эмбриологының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Неміс зоологы және профессоры Оскар Гертвиг (21 сәуір 1849 жылы Фридбергте дүниеге келген – 25 қазан 1922 жылы Берлинде қайтыс болған) – неміс эмбриологы және зоологы, даму биологиясы және эволюция саласындағы зерттеулерімен белгілі. Гертвиг теңіз кірпісінің жасушаларын микроскоп арқылы қарап, жыныстық көбеюді алғашқы болып байқаған адам ретінде танылады.

Өмірбаян

Гертвиг зоолог профессор Ричард Гертвигтің (1850-1937) ағасы болды. Гертвиг ағайындылары Йена университетінің Эрнст Геккель (және Карл Гэггенбаур) ғалымдарының ең көрнектілері еді. Олар Геккельдің философиялық болжамдарынан тәуелсіз болды, бірақ оның идеяларын оңтайлы қабылдап, зоологиядағы түсініктерін кеңейтті. Бастапқыда, 1879-1883 жылдар аралығында олар эмбриологиялық зерттеулер жүргізді, әсіресе дене қуысы – коэлом теориясы (1881) бойынша, оның ішінде сұйықтықпен толтырылған дене қуысы. Бұл мәселелер Геккельдің филогенетикалық теоремаларына, яғни биогендік теорияға (немісше = biogenetisches Grundgesetz) және «гастрая теориясына» негізделген. Он жыл ішінде екі ағайынды Германияның солтүстігі мен оңтүстігіне тарап кетті. Оскар Гертвиг 1888 жылы Берлинде анатомия профессоры болды; алайда Ричард Гертвиг 3 жыл бұрын көшіп, 1885 жылдан 1925 жылға дейін Мюнхендегі Людвиг Максимилиан университетінде зоология профессоры болды, онда ол өзінің 50 жылдық мансабының соңғы 40 жылын 4 университетте профессор болып қызмет етті. Гертвиг салыстырмалы және себептік жануарлардың даму тарихы саласындағы жетекші ғалым болды. Ол сонымен қатар жетекші оқулық жазды. Теңіз кірпілерін зерттеу арқылы ол ұрықтандырудың сперматозоид пен жұмыртқа клеткасының бірігуі арқылы жүзеге асатынын дәлелдеді. Ол мейоз кезінде клетка ядросының тұқым қуалаудағы және хромосомалық редукциядағы рөлін мойындады: 1876 жылы ол ұрықтандыруға сперматозоидтың жұмыртқа жасушасына енуінің қатысты екенін жариялады. Герман Фол да осыны сол жылы байқады. Гертвигтің бақа жұмыртқаларымен жасаған тәжірибелері «ұзын ось ережесін» немесе Гертвиг ережесін ашты. Бұл ережеге сәйкес, жасуша өзінің ұзын осі бойымен бөлінеді. 1885 жылы Гертвиг нуклеиннің (кейіннен нуклеин қышқылы деп аталды) ұрықтандыру үшін ғана емес, сонымен қатар тұқым қуалайтын қасиеттерді беру үшін жауапты зат екенін жазды. Бұл ерте ұсынысты 1944 жылы Авери-МакЛеод-МакКарти тәжірибесі ДНҚ нуклеин қышқылының осы рөл атқаратынын көрсету арқылы растады. Гертвиг даму биологиясы мен эволюцияға қызығушылық танытса да, Чарльз Дарвиннің теориясындағы кездейсоқтыққа қарсы болды. Оның ең маңызды теориялық кітабы: «Das Werden der Organismen, eine Widerlegung der Darwinschen Zufallslehre» (Йена, 1916) (аудармасы: «Организмдердің пайда болуы – Дарвиннің кездейсоқтық теориясын жоққа шығару»). Гертвиг 1903 жылы Швед Корольдік Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Дэвид Эллиардтың «Кім нені, қашан ашты» кітабында Гертвиг Оскар Хедвиг ретінде танылады. Гертвиг сияқты ғалымдар мен басқа да зерттеушілерді қамтитын сүтқоректілердегі ұрықтандырудың ашылу тарихы Остинның «Сүтқоректі жұмыртқасы» кітабында келтірілген.

Hertwig was the elder brother of zoologist professor Richard Hertwig (1850–1937). The Hertwig brothers were the most eminent scholars of Ernst Haeckel (and Carl Gegenbaur) from the University of Jena. They were independent of Haeckel's philosophical speculations but took his ideas in a positive way to widen their concepts in zoology. Initially, between 1879 and 1883, they performed embryological studies, especially on the theory of the coelom (1881), the fluid filled body cavity. These problems were based on the phylogenetic theorems of Haeckel, i. e. the biogenic theory (German = biogenetisches Grundgesetz), and the "gastraea theory". Within 10 years, the two brothers moved apart to the north and south of Germany. Oscar Hertwig later became a professor of anatomy in 1888 in Berlin; however, Richard Hertwig had moved 3 years prior, becoming a professor of zoology in Munich from 1885 to 1925, at Ludwig Maximilian University, where he served the last 40 years of his 50 year career as a professor at 4 universities. Hertwig was a leader in the field of comparative and causal animal developmental history. He also wrote a leading textbook. By studying sea urchins he proved that fertilization occurs due to the fusion of a sperm and egg cell. He recognized the role of the cell nucleus during inheritance and chromosome reduction during meiosis: in 1876, he published his findings that fertilization includes the penetration of a spermatozoon into an egg cell. Hermann Fol also observed this in the same year. Hertwig's experiments with frog eggs revealed the 'long axis rule', or Hertwig rule. According to this rule, cell divides along its long axis. In 1885 Hertwig wrote that nuclein (later called nucleic acid) is the substance responsible not only for fertilization but also for the transmission of hereditary characteristics. This early suggestion was proven correct much later in 1944 by the Avery–MacLeod–McCarty experiment which showed that this is indeed the role of the nucleic acid DNA. While Hertwig was interested in developmental biology and evolution, he was opposed to chance as assumed in Charles Darwin´s theory. His most important theoretical book was: "Das Werden der Organismen, eine Widerlegung der Darwinschen Zufallslehre" (Jena, 1916) (translation: "The Origin of Organisms – a Refutation of Darwin's Theory of Chance"). Hertwig was elected a member of the Royal Swedish Academy of Sciences in 1903. Hertwig is known as Oscar Hedwig in the book "Who discovered what when" by David Ellyard. A history of the discovery of fertilization for mammals including scientists like Hertwig and other workers is given by the book "The Mammalian Egg" by Austin.

Шығармалары

Адам мен омыртқалы жануарлардың даму теориясының элементтері: Студенттер мен дәрігерлерге арналған оқулық және қайталау материалы. Фишер, Йена, 5-басылым. 1915 жыл. Дюссельдорф университеті мен мемлекеттік кітапханасының цифрлық басылымы. "Ұрықтану және жұмыртқаның изотропиясы мәселесі". Мұрагерлік теориясы. Jenaische Zeitschrift fur Naturwissenschaft 18, 276–318.