Кіріспе

Рим академиялары – білімді адамдардың қауымдастығы, оқу орындары емес. Мұндай Рим академиялары әрқашан итальяндық Ренессанс кезеңінде және одан кейін құрылған үлкен білім беру жүйелерімен байланысты болды. Оның шарықталу шегінде (1418 жылғы Батыс схизмасының аяқталуынан бастап 16 ғасырдың ортасына дейін) Флоренция мен Рим екі маңызды интеллектуалды орталыққа айналды. Ғылыми, әдеби және көркем мәдениет осы екі қалада өте қарқынды және көп қырлы дамыды, ал ертедегі Рим мен Флоренция академиялары осы әртүрліліктің нақты мысалдары болды.

Орта ғасырлар

Орта ғасырлар Римге ғылыми немесе әдеби академия деп аталатын ешқандай институттарды мұра етіп қалдырмады. Көбінесе, мұндай институттарға ұмтылыс аз болды. Шарлемань академиясы және Тулузадағы Гүл академиясы – әдеби жиналыстар өткізілетін хан сарайлары еді. Әдебиеттің Римде мықты орнығуына орта ғасырлардағы үнемі болатын саяси-діни келеңсіздер де кедергі келтірді. Гогенштауфен императорлары тұсындағы папалықтың зорлық-зомбылығы, Григорий VII бастаған шіркеу бостандығы үшін күрес, Гвельфтер мен Гибеллиндер арасындағы эпикалық қақтығыс және папалық Авиньон мен Батыс схизмасына жол берген француз билігінің келгеніне байланысты, орта ғасырлық Римде білімді академияларға орын бола қоймады.

Бессарионның шеңбері

Римде, Флоренциядағыдай, Ренессанс академиялары Платон академиясының дәстүрлерін қайта жаңғыртуға ұмтылып, философияны ежелгі грек тіліндегі "білімге құштарлық" мағынасында дамытуды қолдады, бұл Ренессанс платонизмі және оның неоплатондық идеяларымен ерекшеленді. Ғылыми шаралар мен пікір алмасу орындарының бірі – кардинал және византиялық грек босқыны Базилиос Бессарионның үйі болды, ол өзі академия (академия) деп аталады. Оның мол кітапханасы (ол оны Венеция қаласына сыйлады) көптеген қонақтарына жаңа гуманистік білімді зерттеуге мүмкіндік берді. Оның қонақтарына білімді грек босқындары да кірді, ол оларды грек қолжазбаларының көшірмелерін жасауға және латын тіліне аударуға тапсырыс беріп қолдады, осылай грек ғылымының жиынтығын еуропалықтарға қолжетімді етуге көмектесті.

Помпонионың Рим академиясы

Гуманистердің тағы бір тобы Помпонионың "Рим академиясы" (Accademia Romana) ретінде танылды. Бай кардиналдардың дәстүрлі қолдауын қабылдамай, шағын қылып шығын шығаратын гуманистік ғалым Помпонио Лето Римде және басқа жерлерде Ренессанс дәуіріне тән болған, антикалық әсердегі гуманизмді бөліскен достар тобын қабылдады. 1425 жылы Теггианода Сансеверино әулетінің ақсүйек адамының заңды емес ұлы Джулио Сансеверино ретінде дүниеге келген Помпонио, Римде классикалық антикалық ескерткіштерді зерттеуге бар күшін жұмсады және әрқайсысы классикалық ат алған (оның аты Юлий Помпоний Лаэт, немесе қысқасы Лаэт) ойдас достарының орталығына айналды. Академияның көрнекті мүшелері – Бартоломео Платина және Филиппо Буонаккорси сияқты неоязықтық көзқарастары мен эпикурейлік ұстанымы бар гуманистер еді. Рим барондары мен көршілес княздардың тудырған саяси араздардың қызу уақытында Папа II (1464–71) Помпонио мен Академия жетекшілерін дінсіздік, әдепсіздік және папаға қарсы құлық жасады деген айыппен тұтқындады. Тұтқындарды азаптап, соңында босатты. Бірақ академия таратылды.

XVI ғасырдағы "академиялар"

XVI ғасырда Римде әдеби және эстетикалық үйірмелер немесе «академиялар» көбейді, олардың көп-азы Ренессанстан шабыттанды, және барлығы да сол кездегі сәнге сай, есімдерін қызық әрі фантастикалық етіп қойды. Әртүрлі дереккөздер мұндай институттардың көптеген есімдерін келтіреді, бірақ көбісі ұзаққа соқпай, із қалдырмай жойылды. XVI ғасырдың басында театрлық қойылымдарды қолдау үшін «Accademia degli Intronati» құрылды. Сондай-ақ, «Vignaiuoli» немесе «Жүзімшілер» академиясы (1530) және Клаудио Толомей кардинал Ипполито де Медичидің қолдауымен құрылған «della Virtù» академиясы (1538) болды. Олардан кейін «Orti» немесе Фарнезе бақтарында жаңа академия ашылды. «Intrepidi» (1560), «Animosi» (1576) және «Illuminati (Рим)» (1598) академиялары да құрылды, соңғысын маркиза Изабелла Алдобрадини Паллавичино негіздеді. XVI ғасырдың ортасында Қасиетті Шарль Борромео құрған «Notti Vaticane» (Ватикан түндері) академиясы, «Accademia di Diritto civile e canonico» және университет ғалымдары мен философия студенттерінің (Accademia Eustachiana) академиясы да болды. XVII ғасырда да осындай академиялар кездеседі: «Umoristi» (1611), «Fantastici» (1625) және кардинал Дати мен Джулио Строцци құрған «Ordinati». 1700 жыл шамасында «Infecondi», «Occulti», «Deboli», «Aborigini», «Immobili», «Accademia Esquilina» және тағы да басқа академиялар құрылды. Әдетте, мұндай академиялардың барлығы дерлік біріне-бірі ұқсас, тек білімді адам немесе бай демеушінің төңірегіне жиналған достар мен ізбасарлар тобы болды және әдістемелік зерттеуден гөрі әдеби ойын-сауыққа арналды. Дегенмен, олар тарихи ортамен үйлесіп, тарихи дамуда өзіндік рөл атқарды. Олардың тәжірибелік және тұрақсыз сипатына қарамастан, әдебиет және басқа да білім саласына құрмет көрсетуге көмектесті. Кардиналдар, дінбасылар және дін қызметкерлері бұл қозғалысқа ынталы болды және оған демеушілік пен ынтымақтастық көрсетті.

17 ғасыр

XVII ғасырдың басында, Рим академиясы бұрынғы түрінде сақталған кезде, жаңа дәуір басталды. Академияның жаңа стилі қоғамдық орган ретінде құрылды, енді ол жақын достардың шеңберімен ғана шектелмеді. Ол ғылым, әдебиет және өнер саласында нақты және тұрақты мақсат белгіледі, көбінесе пікір таласына немесе қорғауға қатысты болды. Әрине, Рим академиясының жаңа немесе қайта құрылған осы түрі Италия мен шетелдердегі академиялық қозғалыспен тығыз байланысты болды, оның көрнекті үлгісі Ришелье негізін салған Француз академиясы еді. Осы кезде академиялар мәдениеттің практикалық және тиімді құралына айналды, олар қоғамдық пікірге тікелей әсер етті және осылайша мемлекет басшыларының назарын өзіне аударды. Бұл әсіресе Римде болды, онда папалық әртүрлі діни және жалпы білімді дәстүрлі түрде қолдады. Осы кезеңде еске алуға лайық алғашқы Рим академиялары – 1603 жылы құрылған «Accademia dei Lincei» (Линкс) және 1656 жылы құрылған «Аркадия» болды. Контрреформациямен шектелген діни академиялар – Бенедикт XIV құрған «Accademia Liturgica» және 1695 жылы құрылған «Accademia Theologica» еді. Олардың барлығы қазірге дейін сақталған, біз оларды тиісті уақытта егжей-тегжейлі қарастырамыз. Француз революциясынан кейін және Римде папалық биліктің қайта орнатылуынан кейін, жаңа жағдайлар «Академияны» ескі мен жаңаның арасындағы байланыс ретінде, сондай-ақ діни мәдениетті жандандыру және Шіркеуді қорғауды ілгерілету құралы ретінде қабылдауды ұсынды. Осылайша жаңа академиялар пайда болды, ал ескілері қайта жаңғыртылды. Пий VII (1800–1823) тұсында «Accademia di Religione Cattolica» және «Accademia Tiberina» құрылды, ал 1835 жылы «Immacolata Concezione» құрылды. «Accademia Liturgica» 1840 жылы қайта құрылды, ал 1847 жылы «Accademia dei (Nuovi) Lincei» құрылды. Осы топтан бөлек, 1821 жылы «Accademia Filarmonica» құрылғанын тіркеуіміз керек. Римді итальяндықтар басып алғаннан кейін (1870), білім беруді және апологетиканы қолдау мақсатында жаңа католик академиялары құрылды. Мұндайлардың қатарында Лео XIII құрған «Accademia di Conferenze Storico Giuridiche» және «Accademia di San Tommaso» академиялары болды, сондай-ақ 1875 жылы құрылған «Società di Conferenze di Archeologia Sacra» (Академия деп аталмаса да) қосылды. 1870 жылы Италия үкіметі «Accademia dei Lincei» академиясын қайта жандандырды, немесе жаңадан құрды, ал 1875 жылы «Accademia Medica» академиясын құрды.

Accademia dei Lincei және dei Nuovi Lincei (1603)

Академия деи Линсей – Рим ғылымдары академиясы. Оның тарихы ұзақ, және Галилейден бастап, көптеген көрнекті мүшелері болған.

Pontificia Accademia degli Arcadi (1690)

Бұл әдеби академия 1690 жылы Джованни Марио Кресчимбени мен Джан Винченцо Гравина тарапынан Швеция королевасы Кристинаның есіміне арналып құрылды. Ол 1654 жылы швед тәжінен бас тартып, католицизмге көшкен болатын. Римге қоныс аударып, өмірінің қалған бөлігін өткізіп, өнер мен музыканың қамқоршысы ретінде танымал болды. 1689 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның естелігінде Аркадия академиясы құрылды және қайтыс болған Швеция королевасы Кристина академияның символды басшысы ("Базилисса") ретінде сайланды. Академия келесі екі жүз жыл бойы өмір сүрді, 20-ғасырға дейін жетекші мәдени орталыққа айналды. Аркадия академиясы осылай аталуының себебі, оның басты мақсаты мен ниеті – әдебиетте алтын ғасырда Аркадияда өмір сүрген, Мұзалар, Аполлон, Гермес және Паннан поэзиялық шабыт алған ежелгі бақташылардың қарапайымдылығын қайта жаңғырту болды. Аркадиялықтар шындықтың даласына оралуды ұсынды, әрқашан пасторальдық қарапайымдық тақырыптарын жырлап, грек-римдік пастораль поэзиясынан шабыттанды. Академия мүшелерінің ортақ ниеті – маринистерге қарсы тұрып, классицизм мен рационализмге, сондай-ақ Картезий философиясының ықпалына қайта оралу болды. Академияның нормалары мен рәсімдері классикалық және пасторальдық мифологиядан нәр алды: академиктердің пасторальдық есімдерді қабылдауы дәстүрге айналды. Академияның ең белгілі мүшесі – Антонио Пьетро Метастазио болды.

Понтификалық теологиялық академиясы

Римдегі бауырлас қоғамдар сияқты, бұл академия да жеке бастамамен құрылған. 1695 жылы бірнеше дос дін қызметкері Рафаэле Козма Жироламидің үйінде теологиялық мәселелер бойынша лекциялар тыңдап, пікір алмасты. Бұл жиналыстар тез арада академия сипатына ие болды. 1707 жылы ол Ecclesiastica академиясымен біріктірілді. 1718 жылы Климент XII оған ресми мәртебе берді және Сапиенцада (Рим университеті) зал бөлді, осылайша теологияны оқыған жас студенттерге қолдау көрсетуге мүмкіндік берді. Академияның он сегіз мың скудиден (18 000 доллар) тұратын қоры болды, оның кірісі теология бойынша үздік студенттерге сыйлық беруге жұмсалды. Оның қамқорларының арасында бірнеше кардинал болды, ал университеттегі теология факультетінің профессорлары цензуралық функцияларды атқарды. Климент XII-нің ізбасарлары академияны қолдауды жалғастырды. 1720 жылы Климент XIII академия мүшелерінен жиырма мұқтаж дін қызметкеріне алты жыл бойы Папалық қазынадан жылдық жәрдемақы ретінде елу скуди төленуін және басқа да шарттар тең болған жағдайда, конкурстық емтихандарда басымдық берілуін бұйырды. Қазіргі таңда академияның жұмысы осы принциптер бойынша жалғастырылуда. Академия Римдік Папалық Бас Семинариясында орналасқан.

Pontificia Accademia Liturgica (Понтификалық Литургия академиясы)

Бұл академия 18 ғасырдағы көрнекті литургиялық зерттеулер қозғалысының нәтижесі болды, ол үлкен теолог және литургист Бенедикт XIV-ке (1745-1758) көп қарызды. Революция кезінде таратылған академия Лазаристерлер тарапынан, Григорий XV (1840) басшылығымен қайта ұйымдастырылды және кардиналтың қорғауына ие болды. Академия Лазаристерлердің басшылығымен өз жұмысын жалғастыруда, және литургиялық және оған байланысты тақырыптарды тарихи және практикалық тұрғыдан қарастыратын жиі конференциялар өткізеді. Ол Лазаристерлер үйінде орналасқан, ал оның материалдары 1886 жылдан бері "Ephemerides Liturgicae" (Литургиялық күнделік) деп аталатын Лазаристерлердің ай сайынғы басылымында жарияланып келеді.

Католик діни академиясы

Бұл академия "Энциклопедияның" христианға қарсы poleмикасына жауап ретінде католик апологетикасын ұйымдастыру қажеттілігінен туындады, және бұл Революция кезіндегі оқиғалармен байланысты болды. Рим діни қызметкері Джованни Фортунато Замбони оны 1801 жылы шіркеудің догматикалық және моральдық тұжырымдамасын қорғау мақсатымен құрды. Ол Пий VII-нің ресми танылуын алды, ал келесі папалар оған қолдау көрсетуді жалғастырды. Академия догматикалық және моральдық теология, философия, тарих және басқа да салалардағы түрлі мәселелерді талқылау үшін ай сайын жиналыстар өткізеді. Оның конференциялары көбінесе мерзімді басылымдарда жарияланады, сондай-ақ Академия үшін арнайы басылым шығарылады. Осы диссертациялардың көптегені басылып, "Dissertazioni lette nella Pontificia Accademia Romana di Religione Cattolica" деген бірнеше томдық жинақты құрады. Академияның құрметті цензорлары ретінде бірнеше кардиналдар бар. Академия президенті де кардинал. Оның құрамына промоутерлер, цензорлар, тұрақты мүшелер және корреспондент мүшелер кіреді. Академия жыл сайын жиналыстарға ең белсенді қатысқан мүшелеріне сыйлық тартады және Апостольдық Канцелярия сарайында орналасқан.

Тибериндік академия

1809 жылы белгілі археолог Антонио Нибби қысқа ғұмырлы "Эленика академиясын" құрды. 1813 жылы оның көптеген мүшелері "Тиберин академиясын" құру үшін шығып кетті. Мүшелердің бірі А. Коппи академияның алғашқы ережелерін жасады, оған сәйкес академия латын және итальян әдебиетін зерттеуге, апта сайын жиналыс өткізуге және ай сайын қоғамдық сессия ұйымдастыруға міндеттенді. Маңызды ғылыми немесе әдеби оқиғалар ерекше жиналыстармен атап өтілуі керек еді. Сондай-ақ академия Римнің Одоакрден Климент XIV-ке дейінгі тарихын, сондай-ақ осы папаның тұсындағы әдебиет тарихын зерттеуге келісті. Академияның тарихшысы академия тарихын жазып, "Тиберина" құрылғаннан бері қайтыс болған белгілі тұлғалардың – римдіктердің немесе Римде тұрғандардың өмірбаянын жинауға тиіс еді. Осы мақсатта арнайы "Necrologio Tiberiano" құрылды. Академия 1816 жылы жыл сайын ескерткіш медальдар соғуды бастады. Лео XII 1825 жылы Римдегі барлық ғылыми қоғамдарды Киелі Оқулар Конгрегациясы бекітуі керек деп жарлық берген кезде, "Тиберина" ресми мойындылық алды; оның қызмет аясы кеңейтіліп, өнер, сауда және әсіресе ауыл шаруашылығы саласындағы зерттеулерді қамтыды. Пий VII Шіркеу мемлекеттерінде ауыл шаруашылығын дамытуға үлкен үлес қосты, ал Лео XII өзінің ілгерідегісінің жақсы бастамаларын жалғастыруды қалады. Грегорий XVI тұсында, 1831 жылы, ауыр тәртіпсіздіктер мен саяси қастандықтар жылдары академия жабылды, бірақ көп ұзамай сол папа оны қайта ашып, "Тиберинаның" жалпы мәдениетке, ғылымға және әдебиетке, рим тарихы мен археологиясына, сондай-ақ ауыл шаруашылығына арналуын қалады. Жиналыстар ай сайын өткізіліп, жылдық есептер немесе Rendiconti басылып шығарылуы керек еді. Академия шетелдік ғалымдармен маңызды байланыстар орнатып, 2000 мүшеден – тұрақты, корреспондент және құрметті мүшелерден тұрды. "Тиберина" қазіргі уақытта іс жүзінде тоқтап тұр; оның материалдары енді жарияланбайды. Оның соңғы қорғаушысы кардинал Парокки болды. Басқа да бірнеше рим академиялары сияқты, ол Апостольдық канцелярия сарайында орналасқан.

Филармония академиясы

Accademia Filarmonica Romana 1821 жылы музыканы зерттеу мен практикалық шеберлікке үйрену үшін құрылды. Онда 200 мүше бар, және ол Сан-Марчелло алаңы, 225 нөмірде орналасқан.

Regia Accademia Medica (Региялық медициналық академия)

Ол 1875 жылы медицина және оған қатысты ғылымдарды зерттеу мақсатымен құрылған, құрамында елу қатардағы мүше бар және университетте орналасқан.

Тарихи-құқықтық конференциялар академиясы

Бұл академия католиктердің арасында тарих, археология және құқықтануды зерттеуді ынталандыру мақсатымен 1878 жылы құрылған. 1880 жылы академия "Studi e Documenti di Storia e di Diritto" атты тоқсандық журналды шығара бастады, ол терең мақалаларымен және маңызды құжаттарды тиісті түсіндірмелермен жариялауымен жоғары бағаланды. Қырық бес жыл бойы жарық көрген бұл журнал 1905 жылдың соңында тоқтатылды. Академия президенті – кардинал, ал оның отырыстары Рим семинариясында өтеді.

Сан-Томас ди Аквино Рим академиясы

Лео XIII понтификатының басында схоластикалық философия мен теологияны жаңартуға кіріскенде, бұл академия (1880) томистік ілімді тарату мақсатымен құрылды. Оның төрағасы – кардинал, ал отырыстар Рим семинариясында өтеді.

Римнің академиялық мектептері

Жоғарыда аталған академиялық мектептердің қысқаша сипаттамасы төменде келтірілген. Олардың бірі діни, ал қалғандары көркем өнерге арналған. Кейбіреулері римдік, ал кейбіреулері шетелдік.

Nobili Ecclesiastici шіркеу академиясы

Ол 1701 жылы XI Климент құрылған, Киелі Тақтың дипломатиялық қызметіне заң ғылымдары және білімнің басқа да қажетті салаларында дайындалған мамандарды тәрбиелеу мақсатында. Сол кезде еуропалық дипломатия көбінесе ақсүйектерге тапсырылатын болған; сондықтан Академия ақсүйек дін қызметкерлері үшін құрылып, сақталды. Бірақ кейіннен ол белгілі бір дәрежеде есімдері мен жағдайымен ерекшеленетін отбасылардың ұлдарына есігін кеңірек ашты. Кейде академия, әсіресе 19 ғасырдың бірінші жартысында, тоқырап қалды, бірақ содан бері жаңарып, үнемі жақсарып келеді. Соңғы кезде ол жоғары діни білім беретін мектепке айналды, студенттері үшін дипломатиялық мансапқа бағытталған, бірақ оған ғана шектелмейді. Оқу бағдарламасына шіркеу дипломатиясы, саяси экономика, дипломатиялық стиль (stile diplomatico), негізгі шетел тілдері, сондай-ақ осы салалардағы қызметке дайындалғысы келетін студенттер үшін әртүрлі конгрегациялардың бюроларында тағылымдамалар кіреді. Бұл академияға әдетте римдіктер қабылданбайды, себебі ол римдік емес, мұндай арнайы білім мен дайындық алу мүмкіндігі жоқ адамдар үшін арналған. Студенттер ай сайын төлем жасайды. Оның басшысы (ректоры) – кардинал-қорғаушы және римдік прелат. Ол өзіне тиесілі сарайда орналасқан (70, Piazza della Minerva).

Regia Accademia Romana di San Luca (Региялық Рим академиясы)

Көркем өнерге арналған Рим академияларының ішінде Регия Академия Романа ди Сан-Лука (Accademia delle Belle Arti) академиясы бар. Бұл академия суретшілердің римдік кәсіби одағының эволюциясын көрсетеді, ол Федериго Зуккари мен Жироламо Муциано Сикст V (1577) тұсында реформаланған. Ол одан кейін академия атағын алды, ал оның мақсаты көркем өнерді оқыту, көркемдік еңбектерді марапаттау, Римнің тарихи және көркем ескерткіштерін сақтау және оларды көрнекті ету болды. Ол осылардың барлығы бойынша Папаның мақұлдауы мен қолдауын алды. Академия зор қызметтер атқарды және құрамында көрнекті шеберлер мен оқушылар болды. 1870 жылы ол жаңа үкімет бақылауына көшті, қазіргі таңда Корольтің қамқорлығында. Онда картиналар галереясы және тамаша кітапхана бар, олар көпшілікке ашық (44, Via Bonella).

Санта-Сецилия ұлттық академиясы

Accademia Nazionale di Santa Cecilia немесе Accademia di Musica 1570 жылы Джованни Пьерлуиджи да Палестрина мен Нанини құрған музыка мектебінен бастау алды. 1583 жылы Григорий XIII оны бауырластық немесе қауым ретінде ресми түрде бекітті. Папалар бұл ұйымды жақсы талғамды тарату және музыка ғылымын дамыту үшін өте тиімді құрал деп есептеді. VIII Урбан бұл қауымның цензурасының рұқсатысыз ешқандай музыкалық туынды жарияланбауы керектігін, ал ешбір шіркеуде оның өкілдерінің жазбаша рұқсатысыз музыка немесе ән мектебі ашылмауы керектігін жарлық етті. Бұл өте қатаң ереже көптеген тараптардың наразылығын тудырды, және оның шектеулері көп ұзамай сақталудан гөрі бұзылу арқылы көбірек құрметке ие болды. 1684 жылы Иннокентий XI қауымға шетелдік мүшелерді қабылдау құқығын берді, ал 1774 жылы әйелдер мүшелікке қабылданды. Кезеңнің саяси тұрақсыздығына байланысты қауым 1799 жылдан 1803 жылға дейін, содан кейін 1809 жылдан 1822 жылға дейін қызметін тоқтатты. Оның құрамында көрнекті музыканттар болды. Негізін қалаушылардан басқа, Кариссими, органшы Фрескобальди, скрипкашы және жаңа гармония жүйесін жасаған Джузеппе Тартини, пианист Мюцио Клементи сияқты музыканттарды атауға болады. 1868 жылдан бастап Джованни Сгамбати мен Этторе Финелли осы академияда ақысыз оқытумен айналысты. 1870 жылдан бастап Санта-Сесилия қауымы Корольдік академияға айналды. 1876 жылы оған провинция мен Рим қаласының қаражатынан үлкен қаржы бөлініп, "Liceo di Musica" қосылды. 1874 жылы осы мектептің уставы жаңадан жасалды. Ол өте жоғары бағаланады және көптеген адамдарға таныс (18, Via dei Greci).

Рафаэль Санцио академиясы

Бұл – қазіргі заманғы негізді мектеп, сурет өнерін оқуға арналған күндізгі және кешкі курстармен (504, Corso Umberto I). Бірнеше шетел академиялары бар, олар білім беру сипатында. 1896 жылы құрылған Американдық академия Вилла дель Аврорада (Ломбарди көшесі, 42-үй) орналасқан. Франция академиясын 1666 жылы Людовик XIV құрған. Бұл көрнекті мектеп Францияға көптеген ұлы суретшілерді тәрбиеледі. Оның іскерлік сыйлығы (Prix de Rome) өте мәшһүр. Ол өзіне тиесілі сарайға ие және оны пайдаланады, Пинчодағы Вилла Медичиде. Ағылшын академиясы 1821 жылы құрылған және айрықша кітапханаға ие (53, B Via Margutta). Испания академиясы 1881 жылы құрылған (32, B Piazza San Pietro in Montorio). Соңында, бұрынғысынша, қазір де Римде академияларға жататын, бірақ осылай аталмаған түрлі бірлестіктер бар.

Societá di Conferenze di Sacra Archeologia (Құдайға бағышталған археология конференциясы қоғамы)

Societá di Conferenze di Sacra Archeologia 1875 жылы Джанбатиста Де Росси құрған, ол археологияға арналған қоғам. Атының өзі лайықты, себебі ол мүшелерінің белсенді еңбегін көрсетеді. Әрбір конференцияда жаңа жаңа қазбалар мен маңызды зерттеулер таныстырылады. Отырыстар қарашадан наурызға дейін ай сайын өтіп, баршаға ашық. Бұл тамаша қауымдастық христиан археологиясын, әсіресе рим катакомбаларын зерттеуді насихаттауда зор роль атқарды. Оның материалдары жыл сайын "Nuovo Bulletino di Sacra Archeologia" басылымында жарияланады, ал мәжілістер Апостольдық канцелярия сарайында өткізіледі.

Британдық және американдық археологиялық қоғам

Британдық және американдық археологиялық қоғам 1865 жылы Джон Генри Паркер құрған.

Рим заңдық орталығы

Ол 1899 жылы құрылған. Оған 1887 жылы Рим құқығын зерттеуді дамыту мақсатында құрылған "Istituto di Diritto Romano" (307, Corso Umberto I) қоса берілген.