Кіріспе

Халықаралық крикет турнесі

1970 жылғы ағылшын крикет маусымында Оңтүстік Африкаға жоспарланған тур саяси себептермен күштен тоқтатылды. Бұл Англияда сол маусымда халықаралық крикет болмайтынын білдірді, сондықтан Англияға қарсы бірнеше бес күндік матчтар ойнау үшін әлем құрамасы жиналды. Ол кезде бұл матчтар Тест матчтары ретінде өткізілді, бірақ кейіннен Халықаралық крикет кеңесі (ICC) бұл мәртебені жойды және қазір олар ресми емес Тест матчтары деп аталады, бірақ әлі де ресми түрде бірінші сыныпты матчтар саналады. Гарфилд Соберс капитаны болған әлем құрамасы алғашқы Тестті бір иннингпен сенімді жеңіске жеткізді, бірақ қалған төрт матчта қызықты бәсеке болды және Рей Иллингворт басқарған Англия құрамасы әлемдік деңгейдегі қарсыластарға қарсы жоғары деңгейде өнер көрсетті. Серияның қорытындысы – әлем құрамасының 4:1 есебімен жеңісі.

Өмірбаян

Оңтүстік Африка, өз алаңында Австралияны 4:0 есебімен жеңіп, 1970 жылғы маусымда Англияға тур жасауға тиіс болды. 1968 жылы Д'Оливейра ісі қозғаған дау осы арада Оңтүстік Африка үкіметінің апартеид саясатына наразылықтың күшеюімен ұлғайды. "1970 жылғы турды тоқтату" науқаны басталды, оның жетекшілері Гордон Браун мен Питер Хейн болды, ал 1970 жылдың басында Оңтүстік Африканың регби турнесі көптеген матчтарында наразылық акцияларымен тоқырады. Крикетте апартеидке қарсы белсенді түрде шыққандардың қатарында Джон Арлотт, Майк Брирли және Дэвид Шепард болды, бірақ Крикетшілер қауымдастығының мүшелері арасында өткен дауыс беру Оңтүстік Африкамен спорттық байланысты сақтап қалуға кең қолдау көрсетті. Сол кезде Англия крикетін басқарған Тест және Каунти Крикет Кеңесі (ТККБ) Ішкі істер министрі Джеймс Каллаганнан "жалпы қоғамдық мүдделерге орай" турды жою туралы өтініш алды. ТККБ өте қиын жағдайда келісім берді және Оңтүстік Африка командасына жолдаған шақыру кері алынды. Англияда тұратын Тони Грейг пен Базил Д'Оливейра да Англия құрамасы сапында ойнады. Guinness турды демеуге келісті, ал Каунти Чемпионаты клубтары Англия немесе Әлемдік XI құрамасына шақырылған, келісімшарт бойынша ойнаған ойыншыларын босатуға келісті. Wisden 1980 жылғы басылымға дейін матчтарды тесттік матчтар ретінде жариялауды жалғастырды, бірақ редактор Норман Престонның қарсылығына қарамастан.

Англия құрамасы

Англия серияға 21 ойыншыны іріктеді. Алан Джонстан басқа барлығы дерлік бұрынғы серияларда ресми тесттік матчтарда ойнаған, ал Джонс – крикет тарихында тесттік кепканы жеңіп алып, кейін одан айырылған жалғыз ойыншы. Англия құрамындағы басқа жаңадан келгендер – Тони Грейг, Питер Ливер, Брайан Лакхерст, Крис Олд және Кен Шаттлворт. Төменде әр ойыншы туралы 1970 жылғы маусымның басындағы жасы, соққы беру стилі, боулинг түрі және округтік чемпионат клубы туралы мәліметтер келтірілген. Аты Туған күні Округ клубы Соққы беру стилі Боулинг стилі Сілтеме Деннис Амис 28 жас Уорвикшир Оң қолды Сол қолды орташа жылдамдық Джеффри Бойкотт 30 жас Йоркшир Оң қолды Оң қолды орташа жылдамдық Дэвид Браун 29 жас Уорвикшир Оң қолды Оң қолды жылдам орташа Колин Коудрей 38 жас Кент Оң қолды Оң қолды аяқ бұру Базиль Д'Оливейра 39 жас Уорчестершир Оң қолды Оң қолды орташа аяқ бұру Майк Деннес 30 жас Кент Оң қолды Оң қолды орташа аяқ бұру Джон Эдрих 33 жас Суррей Сол қолды Оң қолды орташа аяқ бұру Кит Флетчер 26 жас Эссекс Оң қолды Оң қолды аяқ бұру Тони Грейг 24 жас Сюссекс Оң қолды Оң қолды орташа жылдамдық Рей Иллингворт (к) 38 жас Лестершир Оң қолды Оң қолды айналдыру Алан Джонс 32 жас Гламгорган Сол қолды Оң қолды айналдыру Алан Кнотт 25 жас Кент Оң қолды Ұстаушы Питер Ливер 30 жас Ланкашир Оң қолды Оң қолды жылдам орташа Брайан Лакхерст 32 жас Кент Оң қолды Сол қолды баяу айналдыру Крис Олд 22 жас Йоркшир Оң қолды Оң қолды жылдам орташа Фил Шарп 34 жас Йоркшир Оң қолды Оң қолды айналдыру Кен Шаттлворт 26 жас Ланкашир Оң қолды Оң қолды жылдам Джон Сноу 29 жас Сюссекс Оң қолды Оң қолды жылдам Дерек Андервуд 25 жас Кент Оң қолды Сол қолды орташа жылдамдық Алан Уорд 23 жас Дербишир Оң қолды Оң қолды жылдам Дон Уилсон 33 жас Йоркшир Сол қолды Сол қолды баяу айналдыру

Матчтар

Rest of the World XI бес матчтық тестілік серияда 4–1 есебімен жеңіске жетті, бірақ ашылу матчындағы толық жеңіліске қарамастан, Англия басымдық танытпады және екінші тестіде жеңіп, үш матч қалғанда есепті теңестірді. Әлемдік XI қалған үш матчты да жеңіп алды, бірақ бір жағдайда бар болғаны екі қақпамен, ал қалғандарын төрт және бес қақпамен жеңді. Wisden әлемдік XI-дің сапасына әсерленді және "мүмкін, 1921 және 1948 жылдарғы Австралия құрамалары ғана 'The Rest' жеткен деңгейге жете алған болар" деді, сондай-ақ Англия "лайықты қарсылас екенін дәлелдеді". Матч әдеттегіден өзгеше, сәрсенбі күні басталды, осылайша бейсенбі күні жалпы сайлауға "демалыс күні" болуы мүмкін болды. Ең керемет ойыншы – Гэри Соберс, ол көп ұлтты ойыншылары арасында байланыс орнатып, оларды кейбіреулер болжағандай, жеке жұлдыздар жиынтығы емес, күшті командаға айналдырды.

Екінші сынақ

Висден бұл матчта шешуші фактор ретінде ағылшын ауа райының өзгеруін атап өтті, нәтижесінде Англия күтпеген жерден жеңіске жетті. Алғашқы үш күннің салқын әрі ылғалды ауа райы тігіс допты ойнайтын ойыншыларға қолайлы болды, олар допты "еркін қисайтуға" мүмкіндік алды. Алайда, ағымдағы матчта Англия Ноттингемдегі жеңілісін қайтаруға ниеттенген күшті қарсыластарға қарсы күресті. Англия әлі де Джефф Бойкотсыз болды және Эджбастон стадионында өзгеріссіз құраммен шықты. Дүниежүзілік XI Грехам Маккензи мен Фарох Инженердің орнына Питер Поллок пен Дерик Мюррейді таңдады. Англия бірінші иннингсте төрт қадаммен 76 ұпайға дейін төмендеді, бірақ Базил Д'Оливейра Иллингворт пен Тони Грейгтің көмегімен жаңарып, ойынды жақсартты. Д'Оливейра 110 ұпай жинады, ал Англия 294 ұпайға жетті, бұл сенімді көрсеткіш болып көрінді. Эдди Барлоудың ерте қадамдағы жеңілісіне қарамастан, Дүниежүзілік XI құрамының күші сегіз ойыншының 40-тан астам ұпай жинағанынан көрінеді. Ең жарқын сәт – Клив Ллойд (101) пен Гэри Соберс (80) арасындағы 175 ұпайлық бесінші қадам. Англия соңғы екі күнде ойынды қызықты етуге тырысты, оның жарқын мысалы – Алан Нотт пен Джон Сноу арасындағы 45 ұпайлық соңғы қадам. Дүниежүзілік XI-ге 195 минут ішінде жеңіске жету үшін 141 ұпай қажет болды, бірақ олар мұны істеуге қиналды. Англия оларды 107/5 есебімен шектеді, бірақ содан кейін Интихаб Алам мен Майк Проктер бақылауды өз қолына алып, қалған 34 ұпайды жылдам жинады. Өте нашар бастағаннан кейін 209/4 ұпайға жетуге күрескен Англия Эдди Барлоудың тамаша доп тастауына тап болды, ол бес доптың ішінде төрт қадам жасады, 1930-31 жылдары Жаңа Зеландияда Морис Алломның көрсеткен жетістігін қайталады. Барлоу Англияның үздік соққы соққан ойыншысы Кит Флетчерді алаңнан шығарды, содан кейін Алан Нотт соққыға келді. Барлоу екінші допта Ноттты алаңнан шығарды, содан кейін келесі екі допта Крис Олд пен Дон Уилсонды алаңнан шығарып, хет-трик жасады. Дүниежүзілік XI құрамының соққылауына Бари Ричардс пен Рохан Канхайдың алаңда жарақат алғандары әсер етті. Ричардс иннингсті аша алмады, сондықтан Дерик Мюррей жоғарылатылды және ол бес сағат ішінде 95 ұпай жинады, бірақ Дүниежүзілік XI төрт қадаммен 152 ұпайда болғанда Гари Соберс оларды "тағы бір керемет ғасырмен" қайта жандандырды. Англия бірінші иннингсте 294 ұпай жинады, ал Рей Иллингворт сериядағы алтыншы жартылай ғасырын аяқтады. Грэхам Маккензи 8 доптың ішінде үш қадам жасап, Англияны 266/6 есебінен 266/9 есебіне дейін төмендетті. Дүниежүзілік XI 355 ұпаймен жауап берді, онда Грэм Поллок пен Гари Соберс "соққылаудың тамаша көрінісін" көрсетті, олар бесінші қадамда 165 ұпай қосты.

Салдары

Англия келесі қыста Австралияға сапар шекті және даулы өткен серияда Ричи Бено командасы 1958–59 жылғы серияда жеңіске жеткеннен кейін алғаш рет Аш кубогын жеңіп алды. Англия, Рей Ильингворттың жетекшілігімен, барлық уақыттағы ең табысты Тест командаларының бірі болды. Олар 1968 жылдан 1971 жылға дейін ресми Тест-крикетте 27 ойынның қатарынан жеңіліссіз өтуі бойынша әлемдік рекордты жасады; бұл рекордты 1981 және 1984 жылдар аралығында Клайв Ллойдтың Батыс Индия командасы қайталады. Алайда, сол кезде «Әлем құрамасы» матчтары ресми деп танылды және Англияның рекордтық көрсеткіші кейін ғана расталды. Англия турнеге 16 ойыншыны алып келді, олардың 14-і «Әлем құрамасына» қарсы ойнаған. Қалған екеуі – резервтік қақпашы Боб Тейлор және Йоркширдің ойыншысы Джон Хэмпшир болды. Алан Уорд жарақат алғандықтан үйге қайтуға мәжбүр болды және оның орнына жас, жылдам боулер Боб Уиллис келді, ол турне кезінде алғашқы Тест матчына қатысты. Тағы бір Оңтүстік Африкаға жоспарланған турне, бұл жолы Австралияға, 1971 жылы күшін жойды және «Әлем құрамасы» қайта құрылды, қайтадан Гари Соберстің капитаны астында. Соберстен басқа, құрамға 1970 жылғы команданың тағы алты мүшесі кірді: Фарох Инженер, Интихаб Алам, Рохан Канхай, Клайв Ллойд және Поллок ағайындылары. Сондай-ақ, Англияның төрт ойыншысы да болды: Норман Гиффорд, Тони Грейг, Ричард Хаттон және Боб Тейлор. «Әлем құрамасы» бұл серияны 2–1 есебімен жеңіп алды. Оңтүстік Африкаға жоспарланған турлар болмағандықтан, «Әлем құрамасы» қажеттігі туып, бұл идея көп жылдар бойына жаңартылмады. Апартеид режимі кезінде Оңтүстік Африка командасы халықаралық крикеттен шеттетілді, бірақ көптеген Оңтүстік Африка ойыншылары басқа елдердің ірі отандық жарыстарына қатыса алды. Оңтүстік Африка 1991 жылы ICC-ге қайта қабылданды және 1992 жылдың сәуір айында Тест маттарына оралды. 2020 жылдың маусым айында Алан Джонс Англия және Уэльс крикет кеңесі (ECB) тарапынан Англияның Тест крикетшісі ретінде мойындалды, ECB оған матчтан 50 жыл өткен соң 696 нөмірін берді.