Кіріспе

Араб азаттық фронты (ААФ; جبهة التحرير العربية Jabhet Al Tahrir Al 'Arabiyah) – 1969 жылы Ахмет Хасан әл-Бакр құрған, кейін Саддам Хусейн басқарған, бұрын Ирактағы Баас партиясының бақылауында болған, шағын палестиналық саяси партия. ААФ Палестинаны азат ету ұйымының (PLO) мүшесі болып табылады.

Тарих және негіз

АЛФ 1969 жылғы сәуірде Ирак басшылығындағы Баас партиясының фракциясының алғы шебі ретінде құрылды, сол кезде Ахмет Хасан әл-Бакр басқарды. АЛФ барлық мәселелер бойынша Ирак үкіметінің саясатын қадағалап келді. Баас партиясының панарабтық идеологиясына сәйкес, АЛФ бастапқыда Израиль-Палестина қақтығысының «палестиналықтандырылуына» қарсы болды, оның орнына Израильмен арап әлемінің соғысы тұрғысынан пікір білдіруді жөн көрді, оны Ирактың табиғи басшылығымен қарастырды. АЛФ Ирактың шамамен 34 000 палестиналық халқының арасындағы ең белсенді топ болды, бірақ барлық басқа палестиналық қауымдастықтарында өте мардымсыз күш еді. Ливанның босқындар лагерьлерінде шағын топтары сақталған, ал Палестина аумақтарында өте сирек кездеседі. Самир Сануну – Ливандағы АЛФ өкілі. АЛФ-тың алғашқы басшысы – оның бас хатшысы Зейд Хайдар болды. Хайдар 1930 жылдары Сирияда араб ұлтшылдарының отбасында дүниеге келді. 1956 жылы Сириядағы Баас партиясына қосылды. 1968 жылы төңкерістен кейін Иракқа барып, Ирактағы Баас партиясының мүшесі болды. 1969 жылы Ирак үкіметі оны Палестинадағы Баас партиясының бас хатшысы, АЛФ қызметіне тағайындады. 1969 жылғы маусымда АЛФ жаңадан құрылған ҰПҰ-ға мүше болды, бұл Ирактың ҰПҰ-ға және Палестинадағы оқиғаларға ықпал ету құралы болды. 1974 жылы АЛФ ҰПҰ-ның көзқарастарының жеңілдегеніне қарсы болған, Ирактың күшті қолдауына ие болған, қатал палестиналық фракциялар құрған «Қарсыласу майданына» қосылды. ҰПҰ Израильмен Осло келісімдеріне қол қойғаннан кейін, АЛФ ирактық Баас үкіметінің саясатына сәйкес келісімдерге қарсы шықты. Бұл 1993 жылы АЛФ-тағы жікке әкелді, Арафаттың Осло фракциясы Палестиналық араб майданына айналып, Палестина аумақтарына көшіп кетті, ал АЛФ-тың қалған бөлігі «Қарсыласу майданында» қалды. АЛФ 2000 жылы басталған әл-Ақса интифадасы кезінде Ирак үкіметінен «шейіттердің» отбасыларына қаржылай көмек таратушы ретінде, жанкешті бомбалаушылардың отбасыларына қосымша гранттар беру арқылы маңызға ие болды. 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіргенінен кейін, Саддам Хусейннің Баас үкіметінің құлауымен және Баас партиясының таратылуымен байланысты, Иракта тұратын көптеген палестиналық босқындар елден қашуға мәжбүр болды, ал көптеген АЛФ мүшелері қауіпсіздік үшін Ливан мен Батыс жағалауға қашты. Ахмед 1975 жылдан (мүмкін 1974 жылдан) 1991 жылы қайтыс болғанға дейін бас хатшы болып қызмет етті және 1977 жылдан бастап ҰПҰ Атқару кеңесінің мүшесі болды. Қазіргі бас хатшы – Ракад Салем (Абу Махмуд), ол 2001-2006 жылдар аралығында Израиль түрмесінде ұсталған.

Қазіргі жағдай

Бүгінде АЛФ-тың бас хатшысы болып Ирак азаматтығын иеленген Ракад Салем тағайындалған. Ол 2001 жылы өзін-өзі өлтірушілердің отбасыларына ирактық қаражат таратуы үшін Израиль түрмесіне қамалған. 2006 жылы жақсы ниет білдірісі ретінде 57 палестиналық тұтқынмен бірге ол да босатылды. Қазіргі уақытта оның айтарлықтай әскери күші жоқ деп есептеледі. АҚШ оны «Шет елдік террористік ұйым» деп танымады, сондай-ақ ол БҰҰ, ЕО және басқа да елдердің террористік тізімдеріне енбеген.