Ширли Кларк: Американдық режиссер және би өнерінің шебері
Shirley Clarke
Ширли Кларк (1919-1997) – американдық кинорежиссер, өмірі мен шығармашылығы. Нью-Йоркте туған, өнерге бала кезінен қызығушылық танытқан. Кино өнері туралы ақпарат!
American filmmaker (1919–1997)
the Barbadian cricketer
Ширли Кларк (туған аты Бримберг; 2 қазан 1919 – 23 қыркүйек 1997) – американдық кинорежиссер.
Shirley Clarke (née Brimberg; October 2, 1919 – September 23, 1997) was an American filmmaker.
Өмір
Нью-Йорк қаласында Ширли Бримберг болып туған ол, өндірісте байлық жинаған поляк иммигрантының қызы еді. Оның анасы – миллиондаған долларлық еврей өндірушісі және изобретаторының қызы болған. Үш қыздың үлкені, оның әпкесі – жазушы Элейн Данди. Биге деген қызығушылығы ерте жасында басталды, бірақ оның әкесі, зорлық-зомбылық көрсеткен адам, оған қарсы болды. Кларк Стивенс колледжінде, Джонс Хопкинс университетінде, Бенингтон колледжінде және Солтүстік Каролина университетінде оқыды. Осы оқу орындарындағы би сабақтарының арқасында ол Марта Грэм техникасы, Хамфри-Вайдман техникасы және заманауи бидің Хания Холм әдісімен оқыды. Ол Берт Кларкқа үйленді, әкесінің бақылауынан шығу үшін, соның арқасында Нью-Йорк қаласындағы би шеберлерінен білім алуға мүмкіндік алды. 1944 жылы олардың қызы Венди дүниеге келді. 1963 жылы Бертпен некелері ажырасты. Ол Нью-Йорктегі авангардтық заманауи би қозғалысында биші ретінде мансабын бастады. Жас әйелдер еврей қауымдастығындағы би сабақтары мен қойылымдарына белсенді қатысты. 1972 жылы Кларк "Бізде аборт болды" атты Ms. журналының науқанына қол қойды, ол репродуктивтік бостандықты шектейтін "ескірген заңдарды" жоюға шақырды; қатысушылар әйелдерді өз оқиғаларымен бөлісуге және әрекет етуге ынталандырды.
Born Shirley Brimberg in New York City, she was the daughter of a Polish immigrant father who made his fortune in manufacturing. Her mother was the daughter of a multimillionaire Jewish manufacturer and inventor. The eldest of three daughters, her sister was the writer Elaine Dundy. Her interest in dance began at an early age, but met with the disapproval of her father, a violent bully. Clarke attended Stephens College, Johns Hopkins University, Bennington College, and University of North Carolina. As a result of dance lessons at each of these schools, she trained under the Martha Graham technique, the Humphrey Weidman technique, and the Hanya Holm method of modern dance. She married Bert Clarke to escape her father's control, so she could study dance under the masters in New York City. Their daughter Wendy was born in 1944. Her marriage to Bert ended in divorce in 1963. She began her career as a dancer in the New York avant garde modern dance movement. She was an avid participant in dance lessons and performances at the Young Women's Hebrew Association. In 1972, Clarke was a signatory to a campaign of Ms. magazine, "We Have Had Abortions", which called for an end to "archaic laws" limiting reproductive freedom; the participants encouraged women to share their stories and take action.
Қысқа метражды фильмдер
Алғашқы "Күн астында би" (1953) фильмінде ол Дэниел Нагриннің хореографиясын бейімдеді. Нью-Йорк Би Фильмдер Қоғамы оны жылдың ең үздік би фильмі деп таңдады. "Күн астында би" (1953) фильмінде Кларк ырғақты кадрларды қолданып, сахнадағы биді түсіріп, содан кейін сахнадан жағажайға және фильм бойына алға-артқа кесіп көрсетті. Ол биші болып бастап, кинорежиссерге айналып, өнерін жаңа ортада білдірді. Кларк "Париж саябақтарында" (1954) фильмін жасағаннан кейін Нью-Йорктегі Сити Колледжінде Ханс Рихтерден кино өнерін оқыды. 1955 жылы ол Америка Тәуелсіз Кинорежиссерлерінің мүшесі болды және Гринвич Виллидждегі Майя Дерен, Стэн Браххедж, Джонас Мекас және Лайонел Рогозин сияқты тәуелсіз кинорежиссерлер тобының құрамына кірді. "Сүйкімді сәтте" Кларк абстрактілі сызықтар мен түстерді қолданып, бидің таза сәнін бейнеледі. Кларктың "Көпірлер айналады" (1958) фильмі – кинодағы абстрактілі экспрессионизмнің маңызды үлгісі. Онда Луис және Бейби Барронның электрондық музыкасымен, ал екіншісі джазға бағытталған және Тео Макеро жасаған екі баламалы саундтрек бар. Ол камераны жансыз құрылымдарды түсіргенде қозғалыс сезімін тудыру үшін пайдаланды. Сондай-ақ ол 1958 жылғы Брюссельдегі Дүниежүзілік Көрме үшін АҚШ Ақпараттық Агенттігі түсірген фильмдерге қатысты. Ол "Аспаншар" (1959) фильмі үшін тағы екі деректі фильм режиссерімен бірге "Оскар" сыйлығына үміткер болды. Көбінесе 1958 жылы түсірілген, қысқа фильм 1957 жылы басталган 666 Fifth Avenue құрылысын көрсетеді. 20 минуттық фильмде "Аспаншар" жарық көрген жылы бұзылған Рокси театрының кадрлары бар. 1959 жылы ол Сан-Франциско Халықаралық Кинофестивалінде "Алтын қақпа" сыйлығын жеңіп алды. "Қорқынышты уақыт" (1960) фильмі, үшінші әлем елдеріндегі балалардың кедейлігі мен ауруларын көрсетеді, ЮНИСЕФ Торольд Дикинсонмен консультацияда жасады. Фильмде Пегги Гланвилл Хикс жазған музыка қолданылды.
In her first film, Dance in the Sun (1953), she adapted a choreography of Daniel Nagrin. The New York Dance Film Society selected it as the best dance film of the year. In Dance in the Sun (1953), Clarke made use of rhythmic shots, shooting a dance on stage and then cutting from the stage to the beach and back and forth throughout the film. She crossed over from being a dancer, to being a filmmaker and expressing her art through a new medium. Clarke studied filmmaking with Hans Richter at the City College of New York after making In Paris Parks (1954). In 1955, she became a member of the Independent Filmmakers of America and was part of a circle of independent filmmakers in Greenwich Village such as Maya Deren, Stan Brakhage, Jonas Mekas, and Lionel Rogosin. In A Moment in Love, Clarke used abstract line and color to capture pure dance. Clarke's film Bridges Go Round (1958) is a major example of abstract expressionism in film, with two alternative soundtracks, one with electronic music by Louis and Bebe Barron and the other is jazz orientated and was created by Teo Macero. She used the camera to create a sense of motion while filming inanimate structures. She was also involved with films produced by the US Information Agency for the 1958 Brussels World Exposition. She received an Academy Award nomination for Skyscraper (1959) with two other documentary filmmakers. Mainly shot in 1958, the short film captures the construction of 666 Fifth Avenue that began in 1957. The 20 minute film includes shots of the Roxy Theatre which was demolished the year Skyscraper was released. In 1959, it won the Golden Gate Award at the San Francisco International Film Festival. A Scary Time (1960), showing poverty and disease among children in Third World nations, was produced by UNICEF in consultation with Thorold Dickinson. It features music by Peggy Glanville Hicks.
1960 жылдары шыққан фильмдер
Кларк өзінің әйелдік тәжірибесінің кино жасауына қандай әсер еткенін былай сипаттады: «Менің сәттілікке жетуімнің бірнеше себебі бар. Біріншіден, менің жеткілікті ақшам болды, сондықтан тірі қалу үшін хатшы болып жұмыс істеуге қажеттілігім болмады. Екіншіден, менде белгілі бір мінез қалыптасты, өзімнің сол жерде болуым, үнемі байланыста болуым, көп ақшаны, жабдықтарды және адамдарды басқаруым керек болатын мамандық таңдадым. Бұл қоғамымызда әйелдің рөлі емес. Мен қара нәсілді адамдармен өзімді байланыстырдым, себебі мен әйелдерге қатысты мәселені шеше алмадым және оны оларға ауыстырдым. Мен қара нәсілділердің проблемаларын оңай түсіндім және оларды өзімнің сезіміммен теңестірдім. «The Connection» фильмін түсіргенімде, ол есірткіге тәуелділер туралы болды, мен олар туралы ештеңе білмейтінмін және оған қызығушылық танытпадым. Бұл – қоғамнан шетте қалған адамдардың символы еді. Мен әрқашан жалғыздық сезімде болдым және мен өзімнің мәдениетінен тыс жерде тұрдым. Мен әйелдердің басқаратын уақытында өстім. Олар әлі де басқарамайды. Кларк осы пьесаны түсіруге бекінді, және аяқталғаннан кейін оған жағымды пікірлер айтылды. Ол 1961 жылы Канн кинофестивалінде конкурсқа қатыспастан көрсетілді, онда да жақсы қабылданды. Сол кезде Еуропада болған американдық «Beat» буынының өкілдері Кларктың фильмін қолдау үшін Каннға келді. Кейін Нью-Йорк штатында «The Connection» фильмінің көрсетіліміне тыйым салынды, себебі порнографиялық журнал мен әдепсіз деп саналатын сөзді қамтитын кадрға байланысты шағымдар түсті. Сол кезде Нью-Йорк штаты фильмдерді мемлекеттік цензурадан лицензия алған жағдайда ғана көрсетуге рұқсат берді. Бір жылдан кейін фильмді қайтадан көрсетуге талпыныс жасалды, бірақ полиция араласты, себебі фильм жасаушылардың мемлекеттік цензура кеңесінен лицензиясы болмады. Осы оқиғалардан кейін «The Connection» туралы сын-пікірлер көбінесе жағымсыз болды. Бұл жағдай Кларк үшін фильмдерін қаржыландыру мен таратуды ұйымдастыруды қиындатты.
Clarke described the impact her experience as a woman had on her filmmaking:blockquote|There are several reasons why I succeeded at all. One, I had enough money that I didn't have to become a secretary to survive. And secondly, I have developed this personality, this way of being I happen to have chosen a field where I have to be out there, to constantly connect, to be in charge of vast amounts of money, equipment and people. And that is not particularly a woman's role in our society I identified with black people because I couldn't deal with the woman question and I transposed it. I could understand very easily the black problems, and I somehow equated them to how I felt. When I did The Connection, which was about junkies, I knew nothing about junk and cared less. It was a symbol people who are on the outside. I always felt alone, and on the outside of the culture that I was in. I grew up in a time when women weren't running things. They still aren't. Clarke was determined to film the play, and once completed, it received favorable reviews. It was screened out of competition at the Cannes Film Festival in 1961, where again it was received positively. American Beat generation celebrities who were in Europe at the time traveled to Cannes to show support for Clarke's film. Screenings of The Connection in New York State were subsequently banned following complaints alleging indecency, based on a shot that included a pornographic magazine and a word deemed obscene. At the time, New York State only permitted films to be publicly screened if they had received a license from the State's board of censors. Another attempt was made to publicly screen the film a year later, only for the police to intervene, as the filmmakers still did not have a license from the State's board of censors. Following these incidents, critical reviews of The Connection became predominantly negative. The situation made it difficult for Clarke to organize funding and distribution for her film projects.
Онжылдықтың соңына қарай
1961 жылы Кларк "Жаңа американдық кино туралы мәлімдеме" манифестіне қол қойды, ал 1962 жылы ол Джонас Мекаспен бірге Нью-Йоркте "The Film Makers' Cooperative" кооперативін құрды. Кларк 1967 жылы "Жейсонның портреті" атты, қара терілі, гомосексуал еркек жыныстық қызметкермен жасалған толықметражды сұхбатты түсірді, ол Нью-Йорк кинофестиваліне іріктелді.
In 1961, Clarke signed the manifesto "Statement for a New American Cinema", and in 1962, she co founded The Film Makers' Cooperative in New York with Jonas Mekas. Clarke directed a feature length interview with a gay black male prostitute, Portrait of Jason (1967) which was selected for the New York Film Festival.
Видео шығармалары және басқа жобалар
1970-ші жылдары және 1980-ші жылдардың басында Кларк тікелей бейне өнермен тәжірибе жасады, биші ретінде бастапқы қадамдарына оралды. Ол Челси қонақ үйінің пентхаусында "The TeePee Video Space Troupe" тобын құрды. Бұл топқа видео суретшілер Энди Гуриан, Брюс Фергюсон, Стефани Палевски, Диди Хэллек, Вики Полан, Шрайдер Бапат, Кларк қызы Венди Кларк және тағы да басқалар кірді. Troupe сонымен қатар жазылған бейне өнермен, инсталляциялармен және құжаттамамен тәжірибе жүргізді. Бірнеше жыл бойы Челси қонақ үйінде бейнефильмдермен жұмыс істегеннен кейін, Кларк Роджер Корманнан оның келесі фильмі "Crazy Mama" (1975) жөнінде жұмыс істеу туралы ұсыныс алды. Бұл шығармашылық көзқарастар бойынша келіспеушіліктерге әкелді. Кларк Корманның кино тәжірибесі жоқ шәкірт күтетінін түсінді. 1985 жылғы сұхбатында Кларк егер ол ер адам болғанда, мұндай жағдай тумас еді деп мәлімдеді: "Ол, әрине, жүлделер алған белгілі режиссермен сөйлесе алмас еді. Ол менің кім екенімді білмеді. Ол мұндайды ер адамға айтар ма еді? Ол маған сенбеді, бұл рас. Әйел суретшілерге қатысты терең дискриминация әлі де өте күшті. Мен тек белгілі бір үлгінің өкілі болдым. Мен әйел режиссер ретінде қабылдануымды күттім. Бір адам осы жүкті көтере алмайды. Егер мен ер адам болсам, мансабым басқаша болар еді, бірақ егер мен ер адам болсам, мен басқа адам болар едім. Кларк театрлар мен мұражайларда лекция оқыды, жиі сөз сөйледі. 1971 және 1974 жылдар аралығында Кларк түрлі орындар мен мекемелерде, соның ішінде The Kitchen, Қазіргі заманғы өнер мұражайында ("Ашық тізбектер"), Антиохия колледжінде, Балтиморда, Веслиан колледжінде, Бакнелл университетінде, Фильмді зерттеу орталығында, Хампшир колледжінде және Буффало университетінде көптеген Teepee тур семинарларын өткізді. 1975 жылы Кларк UCLA-да профессор болып жұмыс істеді, 1983 жылға дейін кино және бейне сабақтарын оқытты. Томас Коэн 2012 жылы оның мансабын талқылаған кітабында оның фильмдерін "Жаңа американдық киноның маңызды туындылары" деп сипаттады. 2012 жылдан бастап Milestone Films "Ширли жобасы" деп аталатын сегіз жылдық жобаны бастады, оның мақсаты Кларк фильмдерінің көптеген қалпына келтірілген нұсқаларын DVD және Blu-ray форматында шығару болды, одан бұрын шектеулі көрсетулер өтті. Бұл "Орнет: Америкада жасалған" (1-том, 2014 жылғы 11 қараша), "Джейсонның портреті" (2-том, 2014 жылғы 11 қараша), "Байланыс" (3-том, 2015 жылғы 24 ақпан) және "Сақиналы қорап: Ширли Кларк фильмдері. 1927-1986" (4-том, 2016 жылғы 15 қараша) фильмдерін қамтыды.
In the 1970s and early 1980s, Clarke experimented with live video performance, returning to her roots as a dancer. She formed The TeePee Video Space Troupe at her Hotel Chelsea penthouse. This group included video artists Andy Gurian, Bruce Ferguson, Stephanie Palewski, DeeDee Halleck, Vickie Polan, Shrider Bapat, Clarke's daughter Wendy Clarke, and many others. The Troupe were also early experimenters with taped video performance, installation and documentation. After working on video films for several years at the Hotel Chelsea, Clarke was approached by Roger Corman to work on his next film Crazy Mama (1975). This sparked disagreements over creative approaches. Clarke realized that Corman was expecting a protègé without film experience. In a 1985 interview, Clarke stated that she did not believe the situation would have occurred had she been a male filmmaker:blockquote|Clearly he couldn't be talking to an established filmmaker who had gotten prizes and stuff. He didn't know who I was at all. [ ] Would he ever talk to a man like that? He didn't trust me, that's for sure. There's deep discrimination against women artists that is still very strong. I was a representative of tokenism. I was relied on to be the woman filmmaker. No one person can carry that burden. There's no question that my career would have been different if I was a man, but if I was a man I would be a different human being. Clarke lectured regularly, speaking at theaters and museums. During the period between 1971 and 1974, Clarke led number of Teepee touring workshops in a variety of venues and institutions including the Kitchen, the Museum of Modern art ('Open Circuits'), Antioch College, Baltimore, Wesleyan College, Bucknell University, Film Study Center, Hampshire College and the University of Buffalo. Clarke became a professor at UCLA in 1975, teaching film and video until 1983. Thomas Cohen, in a 2012 book discussing her career, described her features as "films considered essential works of New American Cinema". From 2012 onwards, Milestone Films undertook "Project Shirley", an in depth, eight year project to release restored versions of many of Clarke's films on DVD and Blu ray, preceded by limited theatrical runs. This encompassed Ornette: Made in America (Volume 1, November 11, 2014), Portrait of Jason (Volume 2, November 11, 2014), The Connection (Volume 3, February 24, 2015) and The Magic Box: The Films of Shirley Clarke. 1927 1986 (Volume 4, November 15, 2016).