Грек ділбасы, философ және революционер: Теофилос Кайрис өмірі мен қызметі
Theophilos Kairis
Теофилос Кайрис: грек дінінің қызметкері, философ және революционер. Грек тәуелсіздік соғысын ұйымдастыруға қатысып, прогрессивті "Жетімдер үйін" құрды. Тарих, білім беру.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грекиялық діни қызметкер, философ және революционер
Greek priest, philosopher and revolutionary
Теофилос Кайрис (грекше: Θεόφιλος Καΐρης; крещениедегі есімі Θωμᾶς Томас; 19 қазан 1784 – 13 қаңтар 1853) – грек діни қызметкері, философ және революционер. Ол Осман Грекиясының Киклад аралдарындағы Андрос қаласында белгілі бір отбасыда дүниеге келген.
Theophilos Kairis (Greek: Θεόφιλος Καΐρης; baptismal name Θωμᾶς Thomas; 19 October 1784 – 13 January 1853) was a Greek priest, philosopher and revolutionary. He was born in Andros, Cyclades, Ottoman Greece, as a son of a distinguished family.
Білім
Кейрис Смирнадағы теология мектебінде оқып, грек православие шіркеуінің діни қызметкері болып тағайындалды. Ол ежелгі грек, латын, итальян, француз, неміс және ағылшын тілдерін меңгерген, бұл оған грек Тәуелсіздік соғысын ұйымдастыруға қатысуға және бір күні "Orphanotropheio" (Ὀρφανοτροφεῖο; грекше "Жетімдер үйі") құруға мүмкіндік берді – заманауи университет жүйесін қабылдаған прогрессивті мектеп. Кейрис Лесбостағы Бенжаминмен Кіші Азиядағы Кидония мектебінде оқыды және қазіргі заманғы ғылыммен, сондай-ақ грек ғалымдарының табиғат ғылымдарына берген түсіндірмелерімен танысты. Кейрис Пиза мен Парижде оқып, Ағарту дәуірінің идеяларын ұстанып, математика, жаратылыстану және философияны зерттеді. Сонымен қатар, Кейрис археологиямен қызығушылық танытып, туған Андрос аралында маңызды жаңалықтар жасады. Ол ботаникамен де айналысып, жергілікті өсімдіктердің көптеген түрлерін тізімдеді және олардың фармакологиялық қасиеттерін зерттеді.
Kairis studied in the theological school of Smyrna and was ordained a Greek Orthodox priest. He spoke many languages ranging from Ancient Greek, Latin, Italian, French, German, and English, that would allow him to participate in organizing the Greek War of Independence and to one day build the "Orphanotropheio" (Ὀρφανοτροφεῖο; Greek for "Orphanage"), a progressive school that embraced the modern university system. Kairis studied with Benjamin of Lesbos at the school of Kydonies, Asia Minor, and was introduced to contemporary science and Greek interpretations of natural science. Kairis studied in Pisa and Paris, and shared to the ideas of the Age of Enlightenment. He studied mathematics, natural sciences and philosophy. Kairis also had an interest in archaeology, making some major findings upon his native island of Andros. He also had an interest in botany and cataloged many of the plants of his local area, as well as documenting pharmacologic properties of various plants.
Революциялық іс-әрекеттер
1811 жылдан бастап Кіші Азиядағы грек тіліндегі гимназияларды басқарды. Соңында ол (1819–1826) Грек Тәуелсіздік соғысына белсенді қатысып, қазіргі Грекия тарихындағы маңызды тұлға саналады. 10 мамыр 1821 жылы грек революциясының жетекші зиялыларының бірі Теофилос Кайрис Андрос аралындағы әсем жартастық шіркеуі Святого Георгияда грек туын көтеріп, Тәуелсіздік соғысын жариялады: сол кездегі әйгілі жүректен шыққан сөзі немесе "Ретора" кеме иелері мен саудагерлерді Осман империясына қарсы күресу үшін грек әскери-теңіз флотын құруға қаржы жұмсауға және кемелер беруге шақырды. Грек Тәуелсіздік соғысының басталуына көптеген фактор әсер етті. Сонымен қатар, Батыс Еуропадан философия мен ғылым Грекия мәдениетіне енуді бастады, бұл Филики Этаирия құрылысымен бір уақытта болды, ол зиялылар мен саудагерлерден тұрды. Еуропа елдерінің Ағарту дәуіріндегі көзқарастары жақсы зерттелген, бірақ Ағартушылықты Грекия сияқты Еуропаның шетіндегі елдерге енгізуге жасалған әрекеттер осы деңгейде жазылмаған. Бұл тарихи кезеңнен көптеген жауапсыз сұрақтар қалды және Теофилос Кайристің философиялық еңбектерін қоршайды. Ғылыми революция Осман империясының билігінде болған грек тілінде сөйлейтін аймақтарға қалай тарады? Гректер француз революциясының және либерализмнің жаңа идеяларын қалай қабылдады? Консервативті Грек Православ шіркеуінің реакциясы қандай болды және олар өз идеялары үшін өмірін бергендер кімдер болды? Грек Тәуелсіздік соғысынан, әсіресе Псара аралындағы қырғыннан қалған көптеген жетімдер Орфанотрофионың ядросын құрады, онда Кайрис Еуропаның түкпір-түкпірінен келген филеллендерден алған көптеген идеяларды оқытты. Осылайша, бұл Грекияның алғашқы нағыз еуропалық университеті болды. Кайрис дін қызметкері болғанымен, Тәуелсіздік соғысына қатысып, бір шайқаста ауыр жарақат алды. Соғыстың соңында ол Грекия Конституциясын жазуға таңдалды. Бірақ сол кездегі Еуропаның ірі державалары Отто фон Виттельсбахты державалардың вице-королі етіп тағайындағанда, ол жаңа жүйеге енуге дайын болмады. Король Отто оған Афина университетінің директоры лауазымын ұсынды және соғысқа қосқан үлесі үшін оған Алтын крест (Құрмет медаліне баламасы) табыс етті, бірақ Кайрис екеуін де қабылдамады. Оның орнына ол корольмен және Шығыс Православ шіркеуімен қақтығысқа түскен Ағартушылықтың радикалды идеяларын оқытуын жалғастырды. Кайрис Шығыс Православ шіркеуінің қасиетті инквизициясына теңестірілген құрбан болды. Кайрис Батыс Еуропаның либералды идеяларын және Ағартушылықты Грекияға енгізуге тырысқан пионерлерге тағдыр тағайындаған қайғылы соңына жетті. Философ-пастор Теофилос Кайрис 1839 жылы Киелі Синодтың үкімінен кейін Саяси қуғын-сүргін кезінде Скиатос аралындағы монастырьға қамалды. Ол сотқа қатысу үшін Сиросқа жіберілді, бірақ 1853 жылы сот отырысына дейін 10 күн қалғанда табиғи себептерден қайтыс болды.
Starting from 1811 he led Greek language high schools in Asia Minor. Eventually, he took an active part (1819–1826) in the Greek War of Independence and is now considered as an important figure in the History of Modern Greece. On 10 May 1821 Theophilos Kairis, one of the leading intellectuals of the Greek Revolution, declared the War of Independence by raising the Greek flag at the picturesque cliffside church of St George on the island of Andros: at this time, a famous heartfelt speech, or "Rhetoras", inspired shipowners and merchants to contribute funds and contribute ships to build a Greek Navy to combat the Ottoman Empire. There are many factors that influence the beginning of the Greek War of Independence. Furthermore, philosophy and science from Western Europe began to penetrate the culture of Greece at the same time of the establishment of the Philiki Etairia, which was composed of intellectuals and merchants. The views of the Age of Enlightenment in European countries are in general well researched, while the attempts to introduce the Enlightenment to countries in the periphery of Europe, such as Greece, is not documented to the same degree. Many unanswered questions remain from this historical period, and surround the philosophic work of Theophilos Kairis. How did the scientific revolution migrate to the Greek speaking regions occupied by the Ottoman Empire? How did the Greeks accept the truly revolutionary ideas of the French Revolution and liberalism? What were the reactions of the conservative Greek Orthodox Church and who sacrificed their lives in the cause of their ideas? Many of the orphans from the Greek War of Independence, especially from the massacre from the island of Psara would form the body of the Orphanotropheio, in which Kairis taught many of the ideas learned from Philhellenes from all over Europe. Hence, this was the first true European university of Greece. Though he was an ordained priest, Kairis fought in the War of Independence and was severely wounded in one battle. Towards the end of the war, he was selected to draft the verbiage for Greece's Constitution. But when the European Great powers of the time installed Otto von Wittelsbach as a kind of Viceroy of the Powers he was not ready to integrate himself into the new system. King Otto offered him the position of Director of the University of Athens and awarded him the Gold Cross (equivalent to the Medal of Honor) for his contribution to the war, but Kairis turned both of these down. Instead, he continued to teach radical ideas of the Enlightenment which brought him into conflict with the King and with the Eastern Orthodox Church. Kairis became a victim of the Eastern Orthodox Church's equivalent of the Holy Inquisition. Kairis suffered a tragic end reserved by fate for those who, being pioneers, tried to introduce to Greece the liberal ideas of Western Europe and the Enlightenment. The philosopher priest, Theophilos Kairis, following his conviction by the Holy Synod in 1839, was confined to the monastery in political exile on the island of Skiathos. He had been located to Syros for trial but died in 1853, 10 days before his judicial hearing, of natural causes.
Теофилос Кайристің жетімдік кітапханасы
Кейрис бірнеше шәкірттерімен бірге француз революциялық культтары, радикалды протестантизм және деизмнен шабыттанған, теосебизм деп аталатын пьетистік жаңғыру қозғалысын құрды. Бұл қозғалысты Константинополь патриархатының Синоды анафемаға ұшыратты. 1826 жылдан бастап Кейрис Андростағы грек революциясының жетімдеріне арналған институтына өзін арнады. "Орфантрофио" немесе жетімдер мектебі Кейриске грек білім беру жүйесіне салыстырмалы дінтану, астрономия, кеме жүргізу, ауыл шаруашылығы, қолданбалы математика, есептеу, табиғаттану, жоғары математика және теосебизм сияқты кең ауқымды пәндерді енгізу мүмкіндігін берді. Orphanotripheio мүшелері Балқан қақтығысының барлық тараптарынан келген балаларды, Болгариядан, революция кезінде қоныс аударған мұсылман түріктерін және орта ғасырлардан бері грек аралында тұратын католиктерді қамтыды. Шындығында, Кейрис тәуелсіз Грекия үшін өте ерекше көзқарасқа ие болды, ол Томас Джефферсон ұсынған шіркеу мен мемлекеттің бөліну принципіне негізделген. Кейрис АҚШ сияқты панбалкандық мемлекетті жақтады, ол Византия империясынан кейінгі дәуірдің көпұлтты сипатын сақтайтын, барлық дін өкілдері Осман империясының зорлық-зомбылығынан тең дәрежеде азат болатын мемлекеттің жақтасы болды. Бұл, сонымен қатар, "Шығыс мәселесі" деп аталатын, ірі державалардың құлдырап бара жатқан Осман империясын біртіндеп бөліп алуының алғышарты болды.
Kairis, along with a few disciples, founded a pietistic revivalist movement known as Theosebism, inspired by the French revolutionary cults, radical Protestantism and deism. This movement was anathematised by the Synod of the Patriarchate of Constantinople. Beginning with 1826, Kairis dedicated himself to an institute for orphans of the Greek revolution on Andros. The "Orphantropheio", or orphan school, presented Kairis with the opportunity to introduce to the Greek education system a wide range of subjects ranging from comparative religion, astronomy, ship navigation, agriculture, applied mathematics, accounting, natural science, advanced mathematics, and Theosebism. Members of the Orphanotripheio represented children from all sides of the Balkan conflict, with individuals from Bulgaria, Muslim Turks displaced by the Revolution, and Catholics who had inhabited the Greek island since the Middle Ages. In fact, Kairis had a very different vision for an independent Greece, one that was based upon the concept of separation of church and state as proposed by Thomas Jefferson. Kairis advocated for a pan Balkan state similar to the United States, that preserved the cosmopolitan nature of the post Byzantine Empire era, where all creeds were equally free of tyranny from the oppressive Ottomans. This was the prelude of the so called Eastern Question, the gradual dismemberment of the decaying Ottoman Empire by the Great powers.
Қайрис кітапханасы
Кітапхана Хорада (немесе Андрос қаласында) тамаша неоклассикалық ғимаратта орналасқан және онда Теофилос Кайрис жинағынан 3000-ға жуық том бар. Кітапханада сондай-ақ көптеген сирек басылымдар, қолжазбалар, тарихи жазбалар, өнер туындылары және шағын археологиялық коллекция қойылған. Жазбалардың ішінде зиялылар желісін көрсететін кең көлемді хаттар бар, олар Кайриске еуропалық ғылым мен философиядағы жаңалықтар туралы хабарлаған. Сондай-ақ, Пьер Симон Лапластың Аспан механикасының математикалық кеңейтулерін қамтитын, күрделі тақырыптар бойынша жазған өте белсенді және түпнұсқалы ойлау қабілетін көрсететін Кайристің математикалық трактаттары да бар. Табиғаттың энергиясын (energiki ousia phiseos) түсінуге қатысты Кайристің философиялық көзқарасын көрсететін артефакттар кітапханада сақталып тұр, және ол Джозеф Фурьедің энергия туралы еңбегін білгенін көрсетеді. Әртүрлі хаттар мен хат алмасулар арқылы Кайристің түрлі филоэллинмен қарым-қатынас жасау тәсілі француз революциясына қатысқан зиялылар желісін көрсетеді. Кайрис "жаңа Сократ" деп аталды және дидактикалық білім беруде өте белсенді болды. Андрос аралында су бұлақтары мен көлденең жел диірмендері бар, олар жетімхананың тәрбиеленушілері аралда белсенді болған кезде салынған және Кайрики сабақтарының қолданылуын көрсетеді. Кітапханада профессор Мавроматистің кітаптарын табуға болады, ол Кайристің математикалық еңбегін өңдеген, оның Ньютонның биномын кардиналдық сандардың түбірлерін табу үшін қалай қолданғанына назар аударған. Кайрис Андростағы батыс зиялыларымен үнемі байланыста болды, Огюст Контпен хаттасты және социология туралы трактаттар жазды, бұл сол кезде жаңадан пайда болған пән еді. Кайрис осы идеяларды жетімхананың оқу бағдарламасына енгізді. Конттың идеялары Кайриске жетімхананың кейінгі жылдарында зор әсер етті, әсіресе Джерми Бентам ұсынғандай, әлеуметтік кемшіліктерді шешуге болатындығы туралы идея. Кайрис көптеген тілдерде сөйлеген және ежелгі гректерден философияны оқытуға, антикалық поэзия мен театрдың ұлы туындыларын, сондай-ақ Аристотель мен Платонның философиялық трактаттарын аударуға қызығушылық танытқан. Сонымен қатар, салыстырмалы дінтану бойынша сабақтар халықаралық саудамен айналысатын болашақ кеме капитандары мен саудагерлері үшін аса құнды болды. Кайрис теофизмді оқытқан, бірақ оны әлемдік діндер контекстінде қарастырған, буддизмнен бастап, көптеген философтар Кайристің ой-пікірін Генри Дэвид Торо мен Ральф Уолдо Эмерсонның трансцендентализміне ұқсас деп сипаттаған. Киарис поэзияны оқу бағдарламасының маңызды бөлігі деп есептеген және Лорд Байронның, Роберт Браунингтің шығармаларын, сондай-ақ француз және неміс тілінде сөйлейтін батыстың поэзиясын оқытқан. Бұл табиғат ғылымдары мен математикамен үйлесімдегі натуралистік және метафизикалық қабілеттілікті қалыптастыруға арналған. Өкінішке орай, Кайрис еретик деп жарияланғаннан кейін мектеп жабылды, бірақ көптеген жетімдер кеме жүргізу кәсіптеріне барып, бухгалтерлік есеп және ықтималдық туралы білім алды. Кайрис оқытқан ата-бабаларының есімдерін іздеуге болатын танымал отбасылардың арасында Гуландрис және Эмберикос отбасылары болды. Басқа студенттер мектептен тыйым салынған кітаптарды алып, айналасындағы тауларға жасырынды және арал тұрғындарымен бірге өмір сүріп, Грециядағы ең қызықты жел диірмендерін салған. Шындығында, Кайрис студенттеріне археологияның алғашқы саласын оқытқан және грек революциясына дейін Афродитаға арналған ғибадатхананың қираған жерлерін тапқан жерге аралға экскурсия ұйымдастырған. Бүгінгі күнге дейін әр жазда кітапхананың жаңа көрме алаңында көркемөнер көрмелері ұйымдастырылады.
The library is housed in a wonderful neoclassical building, in Hora (or Andros Town) and contains about 3,000 tomes from the collection of Theophilos Kairis. In the library are also exposed a large number of rare publications, manuscripts, historical records, works of art and a small archaeological collection. Within the records, extensive letters demonstrating a network of intellectuals would update Kairis about the trends in European science and philosophy. Also the mathematical treatises of Kairis are present, representing a very active and original intellect, who had written on complex themes, including on mathematical extensions of Pierre Simon Laplace's Celestial Mechanics. Artifacts that demonstrate Kairis philosophic approach to understanding the energies (energiki ousia phiseos) of nature remain in the library, and highlight Kairis knowledge of Joseph Fourier's work on energy. Through various letters and correspondence, Kairis's approach to communicating with the various philhellenes demonstrates a network of intellectuals that were involved with the French Revolution. Kairis has been referred to as the "new Socrates" and was very active in didactic education. The island of Andros has a series of water fountains, and horizontal windmills constructed at the time the students from the orphanotropio were active on the Island, and represent applications from the Kairiki lessons. One can find books by Professor Mavromatis in the library, who edited Kairis's mathematical work, focusing on how Kairis use the Newtonian binomial to find the roots of cardinal numbers. Kairis was in constant communication with western intellectuals from Andros, and had communicated with Auguste Comte, and wrote on his treatises on sociology, then a newly emerging subject. Kairis has also incorporated these ideas into the curriculum of the orphanotropheio. Comte's ideas were tremendously influential on Kairis in the later years of the orphanotropheio, especially the idea that social ills can be solved as advocated by Jeremy Bentham. Kairis spoke many languages and was interested in teaching philosophy from the ancient Greeks, translating the great poetry and theatre from antiquity, as well as the philosophic treatises of Aristotle and Plato. Furthermore, lessons on the progressive subject of comparative religion was to be invaluable for the would be ship captains and merchants embarked on international trade. Kairis would teach theosphitism, but in the context of world religions, ranging from Buddhism, many describing the philosophical thought of Kairis similar in vein as with the Transcendentalism of Henry David Thoreau and Ralph Waldo Emerson. Kiaris emphasised poetry as part of the curriculum and taught Lord Byron's work, Robert Browning as well as poetry from the French and German speaking west. This was to create a naturalist and metaphysical aptitude balanced with the natural sciences and mathematics. Unfortunately, the school was disbanded after Kairis was declared a heretic, but many of the orphanotropio would go on into the shipping professions, and were also versed in accounting and probability. Of notable family names who can trace back ancestors who were schooled by Kairis were the Goulandris and Emberikos families. Other students hid in the surrounding mountains, taking with them the banned books from the school, and continued to live with the inhabitants of the island working and building some of the most interesting windmills in Greece. Indeed, Kairis had also taught his students the early field of Archeology, and conducted field trips on the island to the place he had discovered the ruins of a temple dedicated to Aphrodite prior to the Greek revolution. To this day, every summer, art exhibitions are organized in the new exhibition area of the library.