Кіріспе
Халықаралық Олимпиада комитетінің 1894-1896 жылдар аралығындағы бірінші президенті Демитриос Викелас (Дмитриос Бикелас; 15 ақпан 1835 – 20 шілде 1908) – грек кәсіпкері және жазушысы; ол 1894-1896 жылдар аралығында Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) құрылушысы және бірінші президенті болды. Грекияда және Константинопольде (қазіргі Стамбул) өткен балалық шағынан кейін, ол Лондонда байлыққа ие болды, сонда үйленді. Кейін әйелінің арқасында Парижге көшті. Кәсібін тастап, әдебиет пен тарихқа берілді, көптеген романдар, әңгімелер мен мақалалар жариялады, осы арқылы айрықша беделге ие болды. Оның беделі және Парижде тұрғандығы оны 1894 жылғы маусымда Пьер де Кубертен шақырған конгресте Грекияны өкілдік етуге таңдауға себеп болды. Конгресте Олимпиада ойындарын қайта жаңғырту және оларды 1896 жылы Афинада өткізу туралы шешім қабылданды, ал Викелас ұйымдастыру комитетінің төрағасы болып тағайындалды. Ойындар аяқталғаннан кейін ол қызметтен кетіп, 1908 жылы қайтыс болғанға дейін Афинада тұрды.
Demetrios Vikelas (also Demetrius Bikelas; Δημήτριος Βικέλας; 15 February 1835 – 20 July 1908) was a Greek businessman and writer; he was the co founder and first President of the International Olympic Committee (IOC), from 1894 to 1896. After a childhood spent in Greece and Constantinople (now Istanbul), he found fortune in London, where he married. He then moved to Paris, on account of his wife. Abandoning business, he dedicated himself to literature and history, and published numerous novels, short stories and essays, which earned him a distinguished reputation. Because of his reputation and the fact that he lived in Paris, he was chosen to represent Greece in a congress called by Pierre de Coubertin in June 1894, which decided to re establish the Olympic Games and to organise them in Athens in 1896, designating Vikelas to preside over the organisation committee. After the Games were over, he stepped down, remaining in Athens until his death in 1908.
Балалық шақ
Викелас Грекияның Сирос аралында орналасқан Ермуполи қаласында дүниеге келді. Оның әкесі саудагер, бастапқыда Вериядан (сол кезде Осман империясының бір бөлігі, қазір Орталық Македониядағы Грекияның солтүстік Иматия облысының астанасы) шыққан, ал анасы Смаргада бай Мелас отбасының мүшесі болды. Ол денсаулығының нашарлығына байланысты анасымен үйде оқытылды. Алты жасында отбасы Константинопольге, ал он жылдан кейін Одессаға көшті. Сол жерде ол әкесінің бизнесіне жұмысқа кірісті. Ол әдеби қабілеттерін ерте көрсетті. 17 жасында Жан Расиннің "Эстер" трагедиясын аударды. Күндізгі жұмыстан кейін, ол Лондон университетінің колледжінде (студенттердің англикан болуын талап етпейтін жалғыз университет) кешкі сабақтарға қатысты. Сол жерде ол ботаника мамандығы бойынша білім алды (кешкі сабақтар ұсынылатын жалғыз пән). Ол неміс және итальян тілдерін үйренді. Сонымен қатар, ол фехтованиені, атпен жүруді және қайық жүзуді ұнатып жасады, бірақ жағдайлар оған осыны жалғастыруға мүмкіндік бермеді. Ол білімді де болды және 1862 жылы өлеңдер жинағын, ал Лондонның мерзімді басылымдарында британдық баспасөз және Грекиядағы мақта өсіру туралы көптеген мақалалар жариялады. 1863 жылы Грекиядағы саяси оқиғалар кезінде, Оттонды қуғынға салуға және Георгий I-нің таққа отыруына әкелген төңкерістен кейін, Викелас уақытша үкіметті қолдау үшін қаржы жинауға жетекшілік етті. Ол сондай-ақ Грекияның құқықтарын құрметтеуді талап етіп, сол кездегі басты газеттерге хаттар жазды. 1866 жылы Крит көтерілісі кезінде крит ісіне қолдау көрсету үшін авторлар мен ғалымдармен байланысқа түскенде ол британдық зиялы қауымда кеңінен танылды, сондай-ақ ол қаржы жинауды ұлғайтты. Сондай-ақ 1866 жылы ол Каллиопе Гералопулуға, ағаларының бірінің әйелі Катеринидің кіші қарындасына, сондай-ақ Лондондағы бай саудагер отбасының мүшесіне үйленді.
Париж, әйелі ауруы және әдебиет
1874 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Викеластың әйелі Каллиопа психикалық проблемалардан зардап шеге бастады және өзін-өзі өлтіруге ұмтылыстар көрсетті. Бірақ оның әйелінің денсаулығы тағы да нашарлап, ол онымен бірге Францияға барды, онда ол тағы да Иври-сюр-Сенде қалды. Викелас келесі он бес жылды Парижде өткізді, француз астанасының зиялыларымен және әдебиетшілерімен байланыс орнатты. Осының нәтижесінде Джульетта Адам 1881 жылы жарық көрген «Қазіргі грек ақындары» антологиясын оған арнады, ал ол оның «Nouvelle Revue» журналында жарияланды. Ол бұрынғысынша көптеген мақалалар (Византия тарихы, Шығыс мәселелері және грек саяси өмірі), романдар (1887 жылы француз және грек тілдерінде жинақ жарық көрді) және тіпті саяхат жолдары жазды. Грекиядағы кафаревуса мен димотики арасындағы тілдік тартыста Викелас орта жолды таңдап, димотикистердің асыра сілтеулерін де, сондай-ақ зиялы тілдің жақтастарын да қабылдамады. Мысалы, ол парламенттік мәжілістерде кафаревуса тілін, ал поэзияда халық тілін қолдануды ұсынды. 1877 мен 1892 жылдар аралығында ол саяхаттады, себебі әйелінің ең ауыр дағдарыс кезінде оның қасында болуға шыдамады. Ол Грекияға оралып, Шотландия, Швейцария, Испания және Константинопольге сапар шекті. 1894 жылдың мамыр айында ол Пангеллен гимнастика клубынан Пьер де Кубертен шақырған әуесқойлық конгресіне көмектесу туралы өтініш алды. Біраз ойланғаннан кейін ол қауымдастықтың өкілі болуға келісті. Сол кездегі ХОК конституциясы ХОК президенті келесі Ойындарды қабылдайтын елден болуын талап еткендіктен, Викелас ХОК-тің алғашқы президенті болды.
Грекияға тұрақты түрде оралу
1896 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына жауапты болған Викелас 1894 жылдың күзінде Грекияға он күнге ғана оралды. 14 қазанда ол доктор Луистен телеграмма алды, онда оның әйелінің денсаулығы нашарлағаны хабарланды. Оның жамбасында, тізесінде және қарнында ісік пайда болған. Ол енді өзіне-өзі тамақтана алмады. Викелас дереу Парижге қайтып келді. Кейін ол қайтыс болған болуы мүмкін. 1894 жылдың қараша айында «Мегали идея» жақтастары болған бірнеше жас ұлтшыл офицерлер елдің рухын көтеру және Осман империясының билігінде қалған грек халқын азат ету мақсатымен «Ethniki Etairia» деген құпия қоғам құрды. 1895 жылдың қыркүйегінде олар Олимпиада ойындарын ұйымдастырумен байланысты азаматтарды, соның ішінде Викеласты да жұмысқа алды. Бірақ ол тек достарының ықпалымен келіскенін, тек қаржылық көмек көрсеткенін және кейіннен осы ұйымнан шығып кеткенін мәлімдеді. Ол сол кезде елді қайта құру мүмкіндігіне үміттеніп жүрген. Ойындар сәтті өткеннен кейін Викелас Халықаралық Олимпиада комитетінен (ХОК) шығып, оның орнына граф Александр Меркати мүше болып, Кубертен президенттік лауазымға келді. Грек-түрік соғысындағы жеңіліс оның рухын күйретуге апарып соқты. Ол Парижден Афинаға тұрақты көшіп кетуге шешім қабылдады. Ол халыққа білім беру ісіне өмірін арнады. 1899 жылы Афинада «Пайдалы кітаптарды тарату қоғамын» құрды, ол елдің жеңілістен кейін қалпына келуіне көмектесуді мақсат етті. 1905 жылы ол Афина университетінен Брюссельде өткен үшінші Олимпиада конгресі мен ХОК-тің жетінші отырысына қатысты. Ол сондай-ақ Грек Олимпиада комитетінің белсенді мүшесі болды. 1908 жылдың 20 шілдесінде Афинада «ауыр сырқаттан» қайтыс болды. 1891 жылдың 31 желтоқсанында Францияның «Құрмет легионының» рыцары және 1893 жылдың қараша айында Сент-Эндрюс университетінің құрметті докторы атанды (бұл құрметке ие болған алғашқы грек). Шындығында, ол өмірінің көп бөлігін Сироста өткізбесе де, арал оны ең танымал ұлдарының бірі санайды. Бүгінде Ермуполидегі спорт орталығы (стадион) Деметриос Викелас есімін алып жүр. Стадион 2000 адамға арналған, Олимпиада стандартындағы жүзу бассейні, төрт теннис корты, екі спорт залы, баскетбол және волейбол алаңдары, жеңіл атлетика жолы, футбол және футбол алаңы бар. Сонымен қатар, Сирос аралының ұлттық әуежайы да оның атымен аталады.
Бірінші Олимпиадалық конгресс
Пьер де Кубертен Олимпиада ойындарын 1892 жылы Спорттық спорттық спорттық қауымдастықтардың бес жылдығына арналған конгрессте қайта бастауға тырысты. Ол халықтың ынтасын арттырғанмен, тиісті келісімді орнатуға қол жеткізе алмады. Ол өзінің күш-жігерін 1894 жылы Конгрессте қайталауды шешті, ол әуесқой спорт мәселесін ашық түрде, сонымен қатар Олимпиада ойындарын қайта құрудың мәтінін қарастыратын. Талқыланатын жеті тармақтың алтауы әуесқойлыққа қатысты (таъғыздау, дисквалификация, ставкалар және т.б.). Жетіншісі - Олимпиада ойындарын қайта өткізу мүмкіндігі туралы. Кубертен өзінің конгресін халықаралық деңгейде өткізуге тырысты. Ол бірнеше тұлғалардан қолдау тапты: бельгиялықтардың патшасы, Уэльс ханзадасы, Диадох Константин (Грекияның мұрагерлік ханзадасы) және Англияның Шропшир қаласында "Олимпия ойындарының" негізін қалаушы Уильям Пенни Брукс және Иоаннис Фокианос. Фокианос математика мен физика профессоры, колледж директоры болды. Фокианос сондай-ақ Грекиядағы спортты насихаттаушылардың бірі және 1875 жылы Евангелис Заппас демеушілік еткен Олимпиада ойындарын ұйымдастырушы болды. 1888 жылы Фокианос Пан Геллен гимнастика клубының негізін қалаушы ретінде элиталық және жеке ойындар ұйымдастырды. Фокианос Парижге қаржы жағынан және жаңа колледжінің құрылысын аяқтағандықтан бара алмады. Ол Париждегі грек қауымының танымал өкілдерінің бірі Деметриос Викеласқа Конгресске қатысуын сұрап хат жазды.
Кітаптар мен тарихи мақалалар
Византия империясының соңғы династиясы Палеологтар туралы мақалалар, Афинаның "Пандора" журналында, 1859-1860 ж. Византиялықтар туралы, Лондон, 1874 ж. "Гректер Базель және Флоренция соборларында", "La Nouvelle Revue", 1882 жылғы мамыр-маусым. Gallica-да оқылды (француз тілінде). "1821 жылғы революцияға дейінгі Грекия", "La Nouvelle Revue", 1884 жылғы қаңтар-ақпан. Gallica-да оқылды. "Досыма хаттар", 1885 ж. (Маркиз де Кью де Сен-Илермен хат алмасудан кейін). "Византия империясы", "Шотландтық шолу", № 8:16, 1886 жылғы қазан. "Византиялық және эллинизм", "Шотландтық шолу", № 9:17, 1887 жылғы қаңтар. "Византия империясының поддандылары", "Шотландтық шолу", № 9:18, 1887 жылғы сәуір. "1821 жылға дейінгі Грекия", "Шотландтық шолу", № 13:26, 1889 жылғы сәуір. "Қазіргі грек мемлекетінің қалыптасуы", "Шотландтық шолу", № 14:27, 1889 жылғы шілде. "L'Empereur Nicéphore Phocas", "La Nouvelle Revue", 1890 жылғы шілде-тамыз. Gallica-да оқылды (француз тілінде). Христиан Грекиясы туралы жеті эссе, 1890 ж. "Франциядағы филолленизм", "Дипломатиялық тарих журналы", III, 1891 ж. "Византия әдебиеті", "Revue des deux mondes" журналы, 1892 жылғы наурыз-сәуір. Gallica-да оқылды (француз тілінде). Византия және қазіргі Грекия, Firmin Didot, Париж, 1893 ж.
"La Grèce avant la révolution de 1821", La Nouvelle Revue., January–February 1884. read at Gallica (French)
De Nicopolis à Olympie. Lettres à un ami., 1885. (following his correspondence with the Marquis de Queux de Saint Hilaire)
"The Byzantine Empire", Scottish Review, no. 8:16, October 1886. "Byzantism and Hellenism", Scottish Review, no. 9:17, janvier 1887. "The Subjects of the Byzantine Empire", Scottish Review, no. 9:18, April 1887. "Greece before 1821", Scottish Review, no. 13:26, April 1889. "The Formation of the Modern Greek State", Scottish Review, no. 14:27, July 1889. "L'Empereur Nicéphore Phocas", La Nouvelle Revue., July–August 1890. read at Gallica (French)
Seven Essays on Christian Greece., 1890. "Le Philhellénisme en France. ", Revue d'Histoire diplomatique., III, 1891. "La Littérature byzantine", Revue des deux mondes, March–April, 1892. read at Gallica (French)
Grèce Byzantine et moderne., Firmin Didot, Paris, 1893.
Саяси және полемикалық шығармалар
"Англиядағы журналистика", Эуномия (Афина), 1864 ж. "Грекия Корольдігінің статистикасы", Корольдік Статистикалық Қоғамның журналы, №31, 1868 жылдың қыркүйегі. Le Rôle et les aspirations de la Grèce dans la question d'Orient., Cercle Saint Simon, Париж, 1885. Gallica (француз тілінде) "Грекиядағы конституциялық биліктің жиырма бес жылы", La Nouvelle Revue, 1889 жылдың наурыз-сәуір айлары. Gallica (француз тілінде) "Гельлендік Корольдіктің аумағы", №14:28, 1889 жылдың қазан айы.
"Vingt cinq années de règne constitutionnel en Grèce", La Nouvelle Revue., March–April 1889. read at Gallica (French)
"The Territory of the Hellenic Kingdom", no. 14:28, October 1889.
Аудармалар
Ол Ханс Кристиан Андерсеннің әңгімелерін (қарындастарының және бауырларының балалары үшін) және Шекспирдің әртүрлі пьесаларын грек тіліне аударды.