Кіріспе

Венециялық гуманист, ақын, драматург, дипломат, тіл білгіш және философ, итальяндық жол таңбасы (эквистра) Джан Джорджио Триссино (8 шілде 1478 – 8 желтоқсан 1550), сондай-ақ Джован Джорджио Триссино деп те аталады және өзін Джован Джорджио Триссино деп стилдеген, Венеция Ренессанс гуманисі, ақын, драматург, дипломат, грамматик, тіл білгіш және философ болды.

Өмірбаян

Триссино Виченца қаласындағы ақсүйек отбасында дүниеге келген. Ол 1509 жылғы маусымда Виченцаға кірген император Максимилианның әскеріне қосылды, оның ішінде Тиен, Киерикати және Порто әулеттерінен шыққан Виченца ақсүйектері де болды. 1509 жылғы 12 қарашада Венеция Виченцаны қайта бағындырғанда, Триссино сатқындық жасағаны үшін жазаланып, жер аударылды. Одан кейін ол Германия мен Ломбардияға саяхаттап, 1516 жылы Венециядан кешірім алды. Соңында ол папа Лев X, папа Климент VII және папа Павел III-нің қорғауына ие болды. Ол жақсы гуманистік білім алды, Миланда Деметриос Халкокондилден грек тілін, ал Феррарада Никколо Леониченодан философияны оқыды. Оның білімі оны гуманист Папа Лев X-ке ұсынды, ол 1515 жылы оны Германияға нунцио ретінде жіберді; кейін Папа Климент VII оған ерекше құрмет көрсетіп, елші қызметіне тағайындады. 1532 жылы император Карл V Триссиноны граф-палатин титулына ие етті. 1509 жылы Виченцадан қуылғанына қарамастан, өйткені оның отбасы Максимилианның жоспарларын қолдаған, ол бүкіл Италияда жоғары құрметке ие болды. Ол қай жерде тұрса, сол жерде ғалымдардың, әдебиетшілердің және сол заманғы ең білімді адамдардың бас қосып отыратын орталыққа айналды. Оның отбасылық өмірі бақытсыз болды, көбінесе оның өзінің кінәсі болмады. 1538-1540 жылдары Триссино Платонға және ерік бостандығы мәселесіне деген қызығушылығымен Падуа университетінде оқуын жалғастырды. Триссиноның еуропалық әдебиет тарихындағы орны ерекше, өйткені ол "Софонисба" трагедиясын (шамамен 1515 жыл; 1524 жылы жарияланды) жазған. Карфагендік Софонисбаның өміріне негізделген және ежелгі трагедиялардан шабыт алған бұл трагедия, классикалық ережелерге құрмет көрсеткен алғашқы трагедиялардың бірі болуы мүмкін. Ол 16 ғасыр бойы еуропалық трагедияларға үлгі болды. Оны Меллен де Сен-Желе француз тіліне аударды және 1556 жылы Блуа сарайында үлкен табысқа ие болды. Аристотельдік қағидаларды жақтаған Триссино Ариосто жазған рыцарлық эпостың еркіндігін сынады. Өзінің "Goti-ден босатылған Италия" (1547-1548) атты шығармасында Белисарийдің Италиядағы жорықтарын баяндап, классикалық қағидаларға сәйкес халық тілінде эпос жазуға болатынын көрсетуге тырысты. Нәтижесінде салқын және түссіз шығарма пайда болды. Сонымен қатар, Николас Бирнс атап өткендей, VI ғасырға тән Византия-острогот соғыстарын тақырып ретінде таңдау Триссиноны классицизмді ұстанушы ретінде оған жат варварлық тақырыптармен айналысуға мәжбүр етті. Сонымен қатар, Триссино Андреа Палладионың мансабының бастапқы кезеңінде маңызды рөл атқарды, бұл екеуі арасындағы ұзақ және тығыз достыққа айналды. Триссино Криколидегі вилласын салған кезде Палладиомен танысқаннан кейін оны өзіне жетекшілікке алды. Триссино 1550 жылдың желтоқсан айында Римде қайтыс болды. Оның жинақталған шығармаларының басылымы 1729 жылы Веронада жарық көрді.

Басқа әдеби шығармалар

I Simillimi (1548), бұл Плавттың "Менехми" еңбегінің нұсқасы, I Ritratti (1524), әйелдер сұлулығының жиынтық портреті, және әдеби құрастырудың Аристотельдік принциптерін жинақтаған Poetica – оның маңызды жазбаларының қалғаны.