Кіріспе
Жануар ретінде қолданылатын жылқыларға арналған жабдықтар. Тэк – жануар ретінде пайдаланылатын жылқылар мен басқа да жылқы тұқымдастарына кигізілетін жабдықтар мен керек-жарақтар. Бұл жабдықтарға ер, қабыс, желкелік, баулы, құбыр, иінді және жекпе жатады. Жылқыға жабдық кигізу процесі «тэкинг» деп аталады және жылқыға тэктің барлық құралдарын кигізуді қамтиды. Мұндай жабдықтарды сақтауға арналған бөлме әдетте қораның жанында немесе ішінде орналасқан.
Tack is equipment or accessories equipped on horses and other equines in the course of their use as domesticated animals. This equipment includes such items as saddles, stirrups, bridles, halters, reins, bits, and harnesses. Equipping a horse is often referred to as tacking up, and involves putting the tack equipment on the horse. A room to store such equipment, usually near or in a stable, is a tack room.
Седелдер
Жылғалар - атқа отыруға арналған орындықтар, аттың арқасына ағылшын стиліндегі жарыс үшін белдік немесе батыс стиліндегі жабдықтарды қолдану үшін баумен бекітіледі. Белдіктер әдетте аттың алдыңғы аяқтарынан шамамен 10 сантиметр қашықтықта орналасқан кең таспа болып табылады. Кейбір батыс жылғаларында артқы белдік немесе қабырға бауы деп аталатын екінші бау да болуы мүмкін, ол жылғаның арт жағына бекітіліп, аттың ішкі жағының ең кең бөлігінен өтеді. Жылғаның атқа да, шабандозда да ыңғайлы болуы маңызды, себебі дұрыс орнатылмаған жылға аттың арқа бұлшықтарына (Latissimus dorsi) қысым түсіріп, атқа ауырсыну тудыруы және аттың, шабандоздаң немесе екеуінің де жарақаттануына әкелуі мүмкін. Жылғалардың көптеген түрлері бар, олардың әрқайсысы нақты міндеттер үшін арнайы жасалған. Жылғалар көбінесе қолданылатын жарыс түріне сәйкес "ағылшын жылғалары" және "батыс жылғалары" деген екі негізгі санатқа бөлінеді. Жарысқа арналған, австралиялық, бүйірлі және төзімділік жылғалары сияқты басқа жылғалар міндетті түрде екі санаттың біріне жатпайды. Аяқ тіреуіштердің пайда болуы атты жауынгерлер үшін үлкен тарихи маңызға ие болды, ол шабандозға ат үстінде тұру үшін сенімді тірек берді.
Бас киімдер
Жылқының басына тағылатын құрылғылар, мысалы, жетектеуге арналған баулы жиек, хакамор, жетек, бас кигіз және осыған ұқсас жабдықтар әртүрлі баулардың жиынтығынан тұрады және жануарды бақылауға және оған сигнал беруге қолданылады.
Тоқтағыштар
Атты ұстауға арналған құрал (АҚШ) немесе бас жағасы (Ұлыбритания) (кейде бас жағасы) – аттың басын айналдыра бекітілетін, атты жетелеуге немесе байлауға мүмкіндік беретін тұмсық және бас жағасынан тұрады. Жетектейтін арқан бөлек болады, ол күнделікті жетектеп, байлау үшін қысқа (алтыдан он футқа дейін, екіден үш метрге дейін) немесе одан да ұзын (25 футқа дейін (8 метрге дейін), сегіз метрге дейін) болуы мүмкін, мысалы, жүкті аттарды жетектеуге немесе атты жайылымға байлап қоюға қолданылады. Кейбір аттарда, әсіресе тоқаттарда, жетектеген кезде бақылауды арттыру үшін жетектейтін арқанға тізбек қосылып, мұрынға немесе жақ астына салынуы мүмкін. Көбінесе аттарды бас жағасымен мінбейді, себебі ол жеткіліксіз дәлдік пен бақылауды қамтамасыз етеді. Бас жағасының тісі жоқ. Австралия және британ тілінде бас жағасы – мұрынға және басқа бекітілген ілмекпен жасалған арқан, көбінесе жаңа үйретілмеген аттар немесе мал үшін қолданылады. Жетектейтін арқанды бас жағасынан алып тастауға болмайды. Көрмеге арналған бас жағасы оралған былғарыдан жасалады және жетектейтін арқан тұмсықтың танау бөлігіне бекітіледі. Бұл бас жағасы падокта немесе бос тұрақтарда қолдануға жарамсыз. Астыңғы бас жағасы – жеңіл, тек бір кішкентай құлпынан тұратын бас жағасы, оны тұтқаның астына кигізіп, атты байлап қоюға болады.
Қалқалар
Көбінесе, мойынтіректер тізбекке бекітіліп, аттарды айдау мен міну үшін қолданылады. Ағылшын мойынтіректері кавесон стиліндегі мұрыншамен жабдықталған және ағылшын стиліндегі мінездемелерде кездеседі. Олардың тізбектері бір-біріне бекітіледі, және олар көбінесе аз әшекейленген немесе жарқыраған бөлшектерден тұрады. Атты тізбек емес, мұрынша арқылы басқаратын бас киімдер біліксіз мойынтіректер деп аталады. "Хаккамор" сөзі испан тіліндегі jáquima сөзінен шыққан. Хакаморлар батыс ат спортының түрлерінде, сондай-ақ шыдамдылық жарыстарында және ағылшын ат спортының кейбір түрлерінде, мысалы, конкурда және үш сайыстың стадиондық кезеңінде қолданылады. Классикалық босал стиліндегі хакамор көбінесе жас аттарды үйрету үшін қолданылады, ал басқа да конструкциялар, мысалы, түрлі біліксіз мойынтіректер мен механикалық хакамор, көбінесе тіс мәселелеріне байланысты білік пайдалануды қиындататын, жаттығу қиындықтары бар немесе ауыз немесе тілі зардап шеккен ересек аттарда қолданылады. Кейбір атшылар оларды қыс айларында аттың аузына мұздаған металл білікті салудан аулақ болу үшін де пайдаланады. Тізбекті мойынтіректер сияқты, мұрыншаға негізделген конструкциялар да атшының шеберлігіне байланысты жұмсақ немесе қатал болуы мүмкін. Біліктің қатыгез, ал хакамордың жұмсақ екені туралы пікір – миф. Аттың беті көптеген нерв ұштары бар өте жұмсақ және сезімтал. Хакаморды дұрыс пайдаланбаған жағдайда, мұрынның ісінуіне, мұрын мен жақ сүйегінің сырылуына және тіпті аттың бассүйегі мен шеміршектеріне зақым келтіруі мүмкін.
Басқа бас киімдер
Ұзындыққа ұшырату (Ұлыбритания: lungeing) – жылқыны ұзындыққа ұшырату үшін қолданылатын ерекше түрдегі жетектегіш немесе мұрындық. Ұзындыққа ұшырату – жылқыны 25-30 фут (9 метр) ұзындықтағы арқанның соңындағы жетекшінің айналасында үлкен шеңбермен жүргізу, қарқындату және/немесе жүгіргізу әрекеті. Бұл жаттығулар мен дене шынықтыру үшін қолданылады. Мойын арқаны немесе кордео – аттың мойнына байланатын, оны құбылдақсыз міну немесе жердегі жаттығулар кезінде бағыттауға арналған арқан.
Тізек
Тізгін – бұл былғары баулар немесе арқандар, олар тісқұбырдың сыртқы жағына бекітіліп, атқа отырған немесе айдаған адамның қолына дейін созылады. Тізгін атқа отырған немесе айдаған адамның аттың басына бағыт беру командаларын беру құралы болып табылады. Атты басқару немесе тоқтату үшін тізгіннен тартылады. Аттың аузының екі жағы да сезімтал болғандықтан, тізгіннен тарту тісқұбырды тартады, ол аттың басын оңнан солға немесе солдан оңға бұрады, осылайша ат басқарылады. Кейбір жабдықтарда тізгінді аттың үстінен ұстап тұратын көмекші сақиналар болуы мүмкін. Егер арбаны немесе каретаны тарту үшін аттар жұптап қолданылса, әдетте әр жұптың сыртқы жағы тізгінмен, ал ішкі жағы қысқа көпірлік баумен немесе арқанмен жалғастырылады. Айдатқыш "төрт қолмен" немесе "алты қолмен" айдайды, бұл аттар жұбына жалғанатын тізгіндердің саны. Атты оқыту үшін немесе жүк таситын атты жетектеп бару үшін тізгінге жетекші бау бекітілуі мүмкін, бірақ осы мақсаттар үшін көбінесе қарапайым жетекші бау қолданылады. Лонж бау кейде "ұзын тізгін" деп аталады, бірақ ол шындығында 30 фут (9 метр) шамасындағы, әдетте нейлон немесе мақтадан жасалған, шамамен бір дюйм ендігі жалпақ бау болып табылады, тізгінге қарағанда ұзынырақ және енірек.
Қапшықтар
Жылқыны арбаға, каретаға, шанаға немесе кез келген жүкке бекітетін құрылғылар мен баулар жиынтығы – жылқының жабдығы. Жылқы жабдықтарының екі негізгі түрі бар: көкірек бауы және мойындық пен шұлық. Олар жүк салмағының қалай тіркелетінімен ерекшеленеді. Көптеген жылқы жабдықтары былғарыдан жасалады, бұл жылқы жабдықтары үшін дәстүрлі материал, бірақ кейбір үлгілер қазір нейлон лентасынан немесе синтетикалық биоттаннан жасалады. Көкірек бауында жылқының көкірегінен көлденең өтетін кең былғары бау болады, ол іздерге (traces) және содан кейін жүкке бекітіледі. Бұл тек жеңіл жүктерге қолданылады. Мойындық пен шұлық жабдығында жылқының мойнына кигізілетін мойындық және оның ішінде ағаш немесе металл шұлықтар болады. Іздер шұлықтардан жүкке жалғанады. Бұл типтегі жабдық ауыр жұмысқа қажет. Екі түрінде де жетек және баулар болады. Шафттарды ұстап тұратын жабдық, мысалы, бір жылқы тартатын арбада, жылқының шафттарды ұстауына көмектесетін қысқыш (saddle) және көліктің алға жылжуын тежеуге арналған, әсіресе тоқтағанда немесе төмен қозғалғанда қолданылатын тежегіш (breeching) болады. Қос жылқы командасымен вагон, шөп шабу машинасы немесе арба тартатын сияқты, полюс арқылы көлік құралдарын басқаратын жылқылардың мойындығының төменгі бөлігіне полюс баулары бекітіледі.