Жылқыны мойынмен басқару: әдістер мен ерекшеліктері
Neck rein
Мойындық бауды қолдану: Атты мойынға жеңіл қысыммен басқару, бұрылыс жасау. Англиялық және вестерн стильдерінде қолданылады. Жаман жаттығу белгілерінен сақтаныңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мойынға арналған тізгін – тікелей емес тізгін көмегінің бір түрі. Жылқы оң тізгіннен мойнына жеңіл қысым жасалса солға бұрылатынын, ал сол тізгіннен қысым жасалса оңға бұрылатынын үйренген кезде мойынға арналған тізгінге жауап береді. Мойынға арналған тізгін ағылшын және батыс стильдік ат спортында қолданылады, бірақ стильдері әртүрлі. Екі стильде де жылқы жүріп бара жатқан бағытына қарауы керек. Басын лақтыру және бұрылыстың сыртына бұру – жаман жаттығудың және/немесе дұрыс емес мінгеру техникасының нақты белгілері. Қолды сәл солға жылдыру оң жақ мойнына тізгінмен тиіп, жылқы солға бұрылуға үйренеді. Сол сияқты, қолды оңға жылдыру жылқыны оңға бұруға мәжбүрлейді. Жақсы жаттығудан өткен жылқы аяқтары мен отырысына соншалықты сезімтал болады, тізгінді толығымен шешіп тастауға болады – бұл кейде жарыс емес көрмелерде көрінетін әрекет. Жас жылқыларға алдымен тікелей тізгінге жауап беруге үйретіледі, тізгіндерді екі қолмен ұстап, жылқының басын тізгінмен тартып бұру арқылы. Мойынға арналған тізгінді дұрыс үйрету үшін жылқының салмақ пен аяқ көмегіне жауап беруін жетілдіру қажет, сондай-ақ тізгінмен мойынға жасалатын қысымды бірте-бірте азайту және мойынға тию сезімін сигнал ретінде енгізу қажет. Жас жылқыға қайда бара жатқанын еске салып отыру қажет, бірақ дұрыс жаттығудан өткен жылқылар мойынға арналған тізгінді тез үйренеді. Кейде жаттықтырушылар тізгіндерді мойынның астынан кесіп қою сияқты дұрыс емес әдістерді қолданады немесе тізгіндерге қатайтқыштар немесе штырғылар орнатады, бірақ бұл нашар ат мінез-құлқы бүгінгі батыс ат спортында бұрынғы жылдардағыдай жиі кездеспейді. Батыс стильінде ат міну кезінде мінгер екі тізгінді де сол қолымен ұстайды (егер оң жақта болса). Бұл тарихи түрде оң қолында лассо немесе басқа да қажетті құралдарды ұстау үшін жасалған. Тізгіндер босаң және сәл еркін ұсталады. Батыс жарыстарында, ат көрмелерінде мойынға арналған тізгінмен мінгенде тізгінді тартып, бос кеңістікті жоюға болмайды, тіпті баяулату немесе тоқтату сигналдары да өте нәзік болуы керек. Жұмыс аттары үшін босаң тізгін жануарға қиын жерлерде еркін қозғалуға мүмкіндік береді. Егер мінгер атты тоқтату қажеттігін білдірмесе, тізгіндерде сәл бос кеңістік болуы керек. Поло және полокросс спортында мінгер бір немесе екі жұп тізгінді бір қолымен ұстайды. Тізгіндерде бос кеңістік қажет емес. Ағылшын стильдік ат спортында және негізгі байланыс құралы мінгердің қолы мен жылқының аузы арасындағы жеңіл қысым болатын басқа да жүйелерде, тізгінге үнемі жеңіл қысым жасалады. Ағылшын стильдік ат спортында мойынға арналған тізгін тікелей тізгінге қосымша қолданылады және жылқының артқы жағымен кері бұрылуын қажет ететін бұрылыстар сияқты белгілі бір ат мінез-құлқын күшейтеді, мысалы, уақытпен секіру кезінде жоғары жылдамдықпен секіру немесе дрессаж сияқты жарыстарда пируэт орындау. Көптеген жақсы жаттығудан өткен ағылшын жылқылары тіпті ресми түрде үйретілмеген болса да, мойынға арналған тізгінді қалай пайдалану керектігін біледі – бұл дағдының негізінен аяқтарға, салмаққа және жеңіл қолға жауап беруді ынталандырудың нәтижесі екендігінің тағы бір дәлелі.
A neck rein is a type of indirect rein aid. The horse responds to a neck rein when it has learned that a light pressure of the right rein against its neck on that side means for the horse to turn left, and vice versa. The neck rein is used in both English riding and in Western riding, though the style differs between the disciplines. In both disciplines, the horse should look in the direction it is going. Head tossing and turning the head to the outside of the turn are clear signs of bad training and/or faulty rider technique. Moving the hand slightly to the left brings the rein into contact on the right side of the horse's neck, and the horse learns to turn left, away from the pressure. Likewise, moving the hand to the right means for the horse to turn right. A horse that has been well trained to neck rein becomes so responsive to legs and seat that it is possible to take the bridle off completely a move sometime seen in non competitive exhibitions. Young horses are first taught to respond to a direct rein, with reins held in both of the rider's hands, turning the horse's head by tightening the rein on the side of the desired turn. The correct way to teach neck reining relies on perfecting the horse's responses to weight and leg aids while slowly using less direct rein pressure and introducing the feel of the rein against the neck as a cue. A young horse in training needs a reminder from time to time to look where it is going, but horses learn to neck rein fairly quickly, if trained properly. Occasionally trainers will use sloppy and incorrect methods such as crossing the reins under the neck or using reins with tacks or pins in them, but this poor level of horsemanship is thankfully not seen as often in western riding today as it was in years past. When riding in the Western style, riders hold both reins in the left hand (if they are right handed). This was historically so that they could hold a lariat or other needed tool in their right hand. The reins are kept relaxed and somewhat loose. In western pleasure competition at horse shows, riders are not supposed to ever to take the slack out of the reins when neck reining, and even cues to slow or stop must be very subtle. For working horses, a relaxed rein allows the animal freedom to move over rough terrain. There is some slack in the reins unless the rider needs to tell the horse to stop. For polo and polocrosse the rider holds one or two pairs of reins in one hand. Slack in the reins is not required. In English riding and other systems where the primary means of communication is light pressure between the rider's hands and the horse's mouth, light pressure is always maintained on the bit. The neck rein in English riding is used in addition to a direct rein and reinforces certain riding aids, particularly turns that require the horse to set back on its haunches, such as turns at high speeds when show jumping in a timed jump off, or in events such as Dressage when performing a Pirouette. Many well trained English horses seem to already know how to neck rein without being formally taught — further proof that the skill is primarily an outcome of encouraging responsiveness to the legs, weight and a light hand.