Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дварф (Dvärgen) – Пэр Лагерквисттің 1944 жылы жазылған романы. Ол оның ең маңызды және көркем жаңалықтары мол романы саналады. 1945 жылы оны Александра Дик ағылшын тіліне аударған. Романның негізгі оқиғасы Милан қаласының фантастикалық нұсқасында өтеді. Романның Бернардо есімді кейіпкері – 1482 жылдан 1499 жылға дейін Милан сарайының суретшісі және әскери архитектор болған Леонардо да Винчидің фантастикалық бейнесі. Роман итальяндық Ренессанс дәуірін адамды жек көретін кісі өлтірушінің көзқарасымен бейнелейді.
The Dwarf (Dvärgen) is a 1944 novel by Pär Lagerkvist. It is considered his most important and artistically innovative novel. It was translated into English by Alexandra Dick in 1945. The main setting is a fictionalized version of Milan. The character Bernardo of the novel is a fictionalized version of Leonardo da Vinci, who served as a court artist and military architect in Milan from 1482 to 1499. The novel depicts the Italian Renaissance through the eyes of a misanthropic assassin.
Сюжет
Басты кейіпкер – итальяндық қала-мемлекеті сарайындағы аласа, бірақ сұлу адам. Нақты уақыты мен орны белгісіз, бірақ Бернардо есімді кейіпкердің болуы, ол Леонардо да Винчиге есімдері мен мінездері жағынан ұқсас, оқиғаның Леонардоның Милан герцогы Людовико Сфорцаның сарайында болған 1482-1499 жылдар аралығындағы Миланның ойдан шығарылған нұсқасында өріс алғанын көрсетеді. Санта-Крочеге жақын жерде екені туралы сілтеме бар, бірақ бұл Санта-Кроче ди-Фиренце базиликасымен шатастырылған болуы мүмкін, сондықтан оқиға Флоренцияда орын алған болуы да мүмкін. Сонымен қатар, Лагерквист Бернардо/Леонардоның Миланда жасаған «Соңғы кешкі ас» және Флоренциядағы «Мона Лиза» туындыларын сюжетке енгізеді. Сондай-ақ, Никколо Макиавеллиге «Билеуші» (Принц) атты еңбегін жазуға шабыт берген ханзаданың Чезаре Борджия болғаны айтылады, ол Леонардо да Винчини әскери сәулетші ретінде жұмысқа алған. Ол (Бернардо ретінде) «Қалыңдық» романында сурет салумен қатар осындай рөл атқарады. Осылайша, осы тарихи орындар мен тұлғалардың элементтері романның фондық бөлігіне араласады. Қалыңдық – романның баяндаушысы, өзінің тәжірибесін күнделік түрінде жазуға құштар. Романның барлық оқиғасы оның көзқарасынан, көбінесе естеліктер арқылы, бірнеше сағаттан немесе минуттан бастап, бірнеше аптаға немесе айларға дейін кейін баяндалады. Қалыңдық – терең мизантроп, және жалпы алғанда, барлық жаман қасиеттерді бойына сіңірген. Ол ханзададан (қала-мемлекеттің билеушісі, хан емес, патша) немесе оның кейбір аспектілерінен басқа, сарайдағы барлық адамдарды жек көреді. Ол соғыс, қатыгездік және өзгермейтін ұстанымдарды жақсы көреді. Романның басқа кейіпкерлерінің көпшілігі оқиғалар барысында дамиды, ал қалыңдық бастапқы беттен соңғы бетке дейін өзгермейді. Ол терең діншіл, бірақ оның христиандыққа деген көзқарасы кешірімсіз Құдайға сенуді қамтиды. Ол Бернардоның ғылымына қызығушылық танытады, бірақ шындықты іздеудегі табандылығынан тез көңілі толады. Қалыңдыққа ханзаданың бірнеше жауларын уланған шараппен өлтіруді бұйырғанда, ол осы мүмкіндікті пайдаланып, ханзаданың қарсыласының біреуін өлтіреді, себебі қалыңдыққа ол ұнамайды және ол ханзаданың әйелімен қарым-қатынаста болады. Роман қалыңдықтың ханзада сарайының ең төменгі қабатында тізгінмен байланған күйде аяқталады, ол енді ешқашан босатылмайды. Ол ханзаданың әйеліне ашуланып, оның күнәлары үшін өлтіргені үшін сотталғандай көрінеді. Алайда ол бұл үкімді жеңіл қабылдайды, өйткені, оның айтуынша, "жақын арада ханзадаға өзінің қалыңдығы тағы да қажет болады".
The main character is a dwarf, tall, at the court of an Italian City state in the Renaissance. The exact time and location are unclear, but the presence of the character named Bernardo, who is unmistakably modeled on Leonardo da Vinci, suggests that the story takes place in a fictional version of Milan around the time of Leonardo's stay at the court of the Duke of Milan, Ludovico Sforza, from 1482 to 1499. There is a reference to Santa Croce being in the immediate surroundings, but this is possibly mixed up with the Basilica di Santa Croce di Firenze, so the story could actually be set in Florence. At the same time, Lagerkvist includes Bernardo/Leonardo's creation of The Last Supper and Mona Lisa in the plot, which were done in Milan and Florence, respectively. Further, the prince that inspired Niccolò Machiavelli to write The Prince has been assumed to be Cesare Borgia, who also employed Leonardo da Vinci as a military architect, a role he (as Bernardo) plays alongside his painting work in The Dwarf. In this way aspects of all these historical places and people are mixed into the background of the novel. The dwarf is the narrator, obviously obsessed with writing down his experiences in a form of diary. Everything in the novel is described from his viewpoint, mostly in retrospect, ranging from a few hours or minutes to several weeks or months after the actual events. The dwarf is a profound misanthrope and generally embodies all things evil. He hates almost every person at the court except for the prince (who is the ruler of the city state, rather king than prince), or rather aspects of him. He loves war, brutality and fixed positions. While almost all other characters of the novel develop during the chain of events, the dwarf does not change. He is still exactly the same character from the first to the last page. He is deeply religious, but his take on Christianity includes the belief in a non forgiving God. He is impressed with Bernardo's science but soon repelled by its relentless search for truth. When the dwarf is ordered to assassinate a number of enemies of the prince using poisoned wine, he takes this opportunity to assassinate one of the prince's rivals, simply because the dwarf dislikes the rival and the rival is having an affair with the prince's wife. The novel ends with the dwarf being strapped in chains at the bottom of the royal castle, never to be released again. He is seemingly convicted for flogging the prince's wife to death in anger over her sins. However he takes this sentence lightly, since, as he says, "soon the prince will need his dwarf again".
Түсіндірме
"Кеуде" бірнеше түрлі жолмен түсіндірілді, бірақ көбінесе Лагерквист адамның зұлым жақтарын көрсететін, шынайы зұлым кейіпкер жасауға тырысқандығы деп есептеледі. Кеуде бейнесі эмпатиясы жоқ адамды (мысалы, романның психопатиялық және адамды жек көретін Кеудесін) "эмоционалдық кеудемен" салыстыру үшін таңдалған болуы мүмкін. Романның кейбір тұстарында, әсіресе соңына жақын, Кеуде принстің өзінің қараңғы жағының көрінісі сияқты көрінеді, жеке тұлға емес. Көп мағынада "Кеуде" – адамзаттың негізгі зұлымдықтарын Кеуде айтатын, сырттан келген, мүлдем зұлым тұлғаның баяны. Әрбір кейіпкер әртүрлі жамандықтар мен кемшіліктерді көрсетеді: ханзада – ашкөз, кісі өлтіруге бейім және екіжүзді, ханшайым – өзімшіл, адал емес, бірікпейтін және ақымақ діншіл. Бернардо (Да Винчи сияқты), ғылымның зұлым жағын көрсететін, өнерін және шеберлігін кісі өлтіру үшін пайдаланатын жалтақ. Ханзаданың қызы мен оның жақыны да ақылсыз және ақымақ. Дон Рикардо – бейқам, сатқын, алдамшы, шексіз жейтін және ханшайымға ғашық. Жалдамалы әскер капитаны Бокаросса да ақша үшін зұлымдық жасаудың адамгершілікке тән әлсіздігінің мысалы. Бәрін Кеуде баяндайды, ол аморальді және қуанышсыз (Дон Рикардоның өмір сүру қуанышынан жиреніп, тамақ және секске қатысты "Гитлерлік" көзқарастарға ие). Мұның бәрі біздің жамандыққа және кемшіліктерге бейімділігімізді анық көру үшін жасалған.
The Dwarf has been interpreted in several ways, but is generally believed to be Lagerkvist's attempt at creating a genuinely evil character illustrating the evil sides of man. The image of a dwarf may have been chosen to compare a person without empathy (such as the psychopathic and misanthropic Dwarf of the novel) to an "emotional dwarf". At some points in the novel, especially towards the end, it appears that the dwarf could be the embodiment of the dark sides of the prince himself, and not a real, separate person. In a broader sense, The Dwarf is a brilliant parable outlining major evils of humanity, as told by the dwarf, an outsider and completely evil himself. Each character demonstrates various vices and foibles: The prince, devious, murderous, and hypocritical, The princess is self centered, adulterous, naive, and foolishly religious. Bernardo (a Da Vinci type), a sycophant who shows the dark side of science, diverting his art and skill for killing. The prince's daughter and her lover are also naive and foolish. Don Ricardo is insouciant, treacherous, a deceiver, glutton, and lover of the princess. The mercenary soldier captain Boccarossa is also an example of a common human weaknesses, doing evil for money. This is chronicled by the Dwarf, who is amoral and joyless (He is disgusted by Don Ricardo's joie de vivre and has a "Hitlerian" set of values regarding food and sex). All of this is set so we can see clearly our own propensity to vice and foibles.