Шығыс Түркістан Азаттық Ұйымы және Шыңжаңдағы сепаратизм мәселесі
East Turkestan Liberation Organization
Шығыс Түркістан Азаттық Ұйымы (ETLO) – Сіньцзяңдағы ұйғырлардың тәуелсіздігі үшін күрескен сепаратистік ұйым. Қазақстан, Қырғызстан, Қытайда террористік деп танылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ұйғыр сепаратистік ұйымы
Uyghur secessionist organization
Шығыс Түркістан Азаттық Ұйымы (ШТҰҰ) – Қытайдың Шыңжаң провинциясында Шығыс Түркістан деп аталатын тәуелсіз ұйғыр мемлекетін құруды жақтаған сепаратистік ұйғыр ұйымы. Ұйым 1997 жылдың соңында Түркияда, этникалық ұйғыр халқы басым тұратын Шыңжаң аймағындағы Қытай үкіметіне қарсы күрес үшін құрылған. Ғалымдар ETLO-ны толық тәуелсіздік талап етіп, діни және этникалық себептермен туындаған радикалды әдістерді қолдайтын немесе оларға бейжай қараған деп сипаттайды. ETLO Қытай, Қазақстан және Қырғызстан үкіметтері тарапынан террористік ұйым деп танылған.
The East Turkestan Liberation Organization (ETLO) was a secessionist Uyghur organization that advocated for an independent Uyghur state named East Turkestan in the Western Chinese province known as Xinjiang. The organization was established in Turkey in late 1997 to fight against the Chinese government in Xinjiang, a territory of ethnic Uyghur majority. ETLO has been described by scholars as demanding total independence and supporting or being indifferent to more radical methods driven by religious and ethnic motives. ETLO is a designated terrorist organization by the governments of China, Kazakhstan, and Kyrgyzstan.
Тарих
Amnesty International хабарлайды: "Қытай үкіметі "сепаратизм" терминін қолдануда кең ауқымды әрекеттерге қатысты, олардың көпшілігі бейбіт оппозиция немесе наразылықтан аспайды. Соңғы үш жылда ондаған мың адам аймақта тергеу үшін ұсталды, ал жүздеген, мүмкін мыңдаған адам Қылмыстық кодекс бойынша айыпталды немесе сотталды; көптеген ұйғырлар "сепаратистік" немесе "террористік" қылмыстар жасады деген айыппен өлім жазасына кесіліп, атылған деп есептеледі, бірақ нақты санын анықтау мүмкін емес". 2001 жылғы 11 қыркүйектен бері Қытай ұйғыр сепаратистік қозғалыстарына қарсы халықаралық коалиция құру үшін халықаралық ахуалды тиімді пайдаланды. 2003 жылғы 15 желтоқсанда Қытайдың Қоғамдық қауіпсіздік министрлігі Шығыс Түркістанның террористері мен террористік ұйымдарының тізімін жариялады, онда төрт ұйым мен бірнеше адамның есімдері аталды: Шығыс Түркістан Азаттық Ұйымы (ETLO), Шығыс Түркістан Ислам Қозғалысы (ETIM), Дүниежүзілік Ұйғыр Жастар Конгресі (WUYC) және Шығыс Түркістан Ақпараттық Орталығы (ETIC). Көптеген сарапшылар Ресей мен Қытай билігі ұйғыр топтарының ықпалын жоғарылатып көрсетіп, репрессивті терроризмге қарсы саясатын ақтауға тырысады деп санайды. 2002 жылғы қытай деректі фильмінде, "Орындағы есеп: Шығыс Түркістанның террористік күшінің қылмыстары", Елі Қазақ Автономиялық Префектурасының Қоғамдық қауіпсіздік департаменті бас директорының орынбасары Уанг Миншан 1998 жылы ETLO жетекшісі Мехмет Эмин Хазрет, ЕТҰ-ның египеттік мүшесі Хамид Мехметжанға мүшелерді тарту үшін Қытайға баруға, 6 сәуірде қару жеткізуге және Синьцзяңдағы өлтірулер мен бомбалаулар үшін мақсаттар тізімін жасауға бұйрық бергенін мәлімдеді. Мингшан сондай-ақ 1998 жылғы 24 сәуірде полиция мен ETLO мүшелері арасында атыс болғанын және кейін мүшелер тергеу кезінде Ауғанстандағы лагерьлерде оқытылғанын айтты. 2003 жылғы 15 желтоқсанда Қытайдың Қоғамдық қауіпсіздік министрлігі Шығыс Түркістанның террористері мен террористік ұйымдарының тізімін жариялады, онда төрт ұйым мен бірнеше адамның есімдері аталды: Шығыс Түркістан Азаттық Ұйымы (ETLO), Шығыс Түркістан Ислам Қозғалысы (ETIM), Дүниежүзілік Ұйғыр Жастар Конгресі (WUYC) және Шығыс Түркістан Ақпараттық Орталығы (ETIC). Олар террористік әрекеттерге қатысқандарына немесе Шығыс Түркістан Ислам Қозғалысына байланысы бар екенін жоққа шығарды. Amnesty International Қытай үкіметінің ETLO-ға жауап беруін сынады, оның айтуынша, бұл полиция тарапынан жасалған азаптау және нашақорлық сияқты адам құқықтарын бұзуды қамтиды. Қазақстан және Қырғызстан, сәйкесінше,
Amnesty International reports that "The Chinese government’s use of the term "separatism" refers to a broad range of activities, many of which amount to no more than peaceful opposition or dissent. Over the last three years, tens of thousands of people are reported to have been detained for investigation in the region and hundreds, possibly thousands, have been charged or sentenced under the Criminal Law; many Uighurs are believed to have been sentenced to death and executed for alleged "separatist" or "terrorist" offenses, although the exact number is impossible to determine." Since 9/11, 2001, China has effectively used the international climate to build an international coalition against Uyghur separatist movements. On 15 December 2003, the Chinese Ministry of Public Security issued a list of East Turkestan terrorists and terrorist organizations which named four organizations and several individuals: the East Turkestan Liberation Organization (ETLO), the East Turkestan Islamic Movement (ETIM), the World Uyghur Youth Congress (WUYC), and the East Turkestan Information Center (ETIC). Many analysts claim that Russian and Chinese authorities exaggerate the potency of the Uyghur groups to justify their repressive counter terror policies. In a 2002 Chinese documentary, "On the Spot Report: The Crimes of Eastern Turkestan Terrorist Power," Wang Mingshan, Deputy Director General of the Yili Kazak Autonomous Prefecture Public Security Department, claimed that in 1998 Mehmet Emin Hazret, the leader of the ETLO, ordered Hamid Mehmetjan, an Egyptian ETLO member, to go to China to recruit members, receive a delivery of weapons on 6 April, and to compile a list of targets for assassination and bombings in Xinjiang. Mingshan also claimed that police and ETLO members exchanged gunfire on 24 April 1998, and that members later stated during interrogation that they were trained at camps in Afghanistan. On 15 December 2003, the Chinese Ministry of Public Security issued a list of East Turkestan terrorists and terrorist organizations which named four organizations and several individuals: the East Turkestan Liberation Organization (ETLO), the East Turkestan Islamic Movement (ETIM), the World Uyghur Youth Congress (WUYC) and the East Turkestan Information Centre (ETIC). and denied any participation in terrorist activities or connections to the East Turkestan Islamic Movement. Amnesty International has criticized the Chinese government response to ETLO, which it says include human rights violations, such as torture and ill treatment by police. Kazakhstan, and Kyrgyzstan, respectively,