Кіріспе

Үш ми қабығының ортаңғы қабаты сияқты желі. Арахноидальды қабат (немесе жай ғана арахноидальды) – ми мен жұлынды қорғайтын үш ми қабығының бірі. Оның құрылысы өрмек торына ұқсағандықтан осылай аталған. Арахноидальды қабат – эмбриондағы нейроэктодермалық мезодерманың туындысы.

Құрылымы

Арахноидальды материя екі басқа менинге арасында орналасқан, олар – беткі (бетке жақын) және қалың дура материясы және терең пиа материясы, олар субарахноидальды кеңістікпен бөлінеді. Нағыз арахноидальды қабат дураның ішкі бетіне емес, оған қарсы жабысып, ми мен жұлынды қоршап тұрады. Ол пиа материясы сияқты мидың сулькус (қатпар) ішіне дейін енбейді, бірақ мидың сол және оң жарты шарларын бөлетін бойлық жарықшадан басқа. Цереброспинальді сұйықтық (ЦСС) арахноиданың астындағы субарахноидальды кеңістікте, арахноида мен пиа арасындағы трабекулалардың торы ішінде ағып жатыр. Арахноидальды материя арахноидальды түйіндерді – мидың веналық синустарына кіретін кішкентай шығыңқылықтарды жасайды, бұл ЦСС-ті субарахноидальды кеңістіктен шығып, қан ағынына енуге мүмкіндік береді. Көптеген артериялардан бай қанмен жабдықталуын алатын дура материясынан айырмашылығы, арахноидальды материя қан тамырларынан (аваскулярлық) құралмайды. Арахноидальды материя мен дура материясы бас сүйек пен жұлын арнасының бойымен S2 дейін тығыз орналасқан, онда екі қабат бірігіп, омыртқа арнасының кокцигеалдық ұшына бекітілген филум терминалесімен аяқталады. Дура мен арахноидальды материя арасында мидың веналық жүйесін дура материясындағы веналық жүйемен байланыстыратын тамырлар орналасқан. Миды жабатын арахноидальды материя арахноидея энцефали, ал жұлынды жабатын арахноидея спиналис деп аталады. Арахноид пен пиа материясы кейде бір құрылым ретінде қарастырылады – лептоменинкс, немесе көпше түрі – лептоменингтер (лепто, грек түбірінен «жұқа» дегенді білдіреді). Сол сияқты, осы жағдайда дура пахименинкс деп аталады. Субарахноидальды кеңістікті қоршаған арахноидальды материяның екі бөлімі бар: дорсальды және вентральды қабаттар. Дорсальды қабат ішкі ми тамырларын жауып, оларды айналадағы тела хориодеамен бекітеді. Арахноидальды мембрананың вентральды қабаты, керісінше, осы арахноидальды қабықтың тікелей алдыңғы жалғасы болып табылады, ол дорсальды қабат эпифиз аймағында құрайды.

Функция

СЖҚ субарахноидтық кеңістікте (арахноид пен пиа-матер арасында) айналады. Цереброспиналды сұйықтық хороидтық плекс (мидың қарыншаларының ішінде, олар субарахноидтық кеңістікпен тікелей байланыста, сондықтан СЖҚ жүйке жүйесі бойынша еркін ағып отыра алады) арқылы өндіріледі. Цереброспиналды сұйықтық – мөлдір, түссіз сұйықтық және ол күніне шамамен 500 мл мөлшерде өндіріледі. Оның электролиттерінің, глюкозаның деңгейі және pH плазмадағы деңгейлерге өте ұқсас, бірақ цереброспиналды сұйықтықта қан болуы әрқашан қалыпты емес белгі.

Этимология

Арахноидальды қабық атауы грек тіліндегі "арахне" ("қарапайым құрғыр"), "оид" ("үқсас") және латын тіліндегі "матер" ("ана") сөздерінен шыққан, себебі арахноидтың жіңішке талшықтары (арахноид трабекулалары) өрмек торына ұқсас көрінеді және арахноид кеңістігі арқылы төмен қарай созылып, пиа матерге бекітіледі.

Қосымша суреттер

Арахноидты жасушалар мидың ішінде де жалғасады, Вирхов-Робин кеңістіктерін немесе қантамырлар айналасындағы кеңістіктерді жабады. Сондықтан кейбір менингиомалар мидың ішінде толығымен пайда болуы мүмкін.