Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Геологиялық құбылыс, онда теңіз деңгейі жерге қатысты көтеріледі.
Geologic event in which sea level rises relative to the land
Теңіздің кеңеюі – бұл геологиялық құбылыс, оның кезінде теңіз деңгейі жерге қатысты көтеріліп, жағалау жоғарырақ жерлерге қарай жылжиды, нәтижесінде су тасқыны болады. Теңіздің кеңеюі жердің шөгуіне немесе мұхит бассейндерінің сумен толуына немесе сыйымдылығының төмендеуіне байланысты болуы мүмкін. Теңіздің кеңеюі мен шегінуі тектоникалық құбылыстар, мысалы, тау жасалу, мұз дәуірі сияқты ауыр климаттық өзгерістер немесе мұз немесе шөгінді жүктемесі алынғаннан кейін изостатикалық түзетулер салдарынан туындауы мүмкін. Қырым дәуірінде теңіз түбінің кеңеюі салыстырмалы түрде терең емес Атлант бассейнін құрады, ал терең Тынық мұхит бассейнінің көлемі азайды. Бұл әлемдік мұхит бассейнінің сыйымдылығын азайтып, бүкіл әлемде теңіз деңгейінің көтерілуіне әкелді. Теңіз деңгейінің көтерілуі нәтижесінде мұхиттар Солтүстік Американың орталық бөлігін толығымен басып өтіп, Мексика шығанағынан Солтүстік Мұзды мұхитқа дейінгі Батыс Ішкі Теңіз жолын құрды. Теңіздің кеңеюіне қарама-қарсы құбылыс – теңіз деңгейінің жерге қатысты төмендеуі, бұл бұрынғы теңіз түбін ашыққа шығарады. Плейстоцен мұз дәуірі кезінде мұхиттардан көп мөлшерде су алынып, жыл бойы мұздықтар түрінде құрлықта сақталды, нәтижесінде мұхит 120 метрге шегінді, Аляска мен Азия арасындағы Беринг құрлық көпірін ашып берді.
A marine transgression is a geologic event during which sea level rises relative to the land and the shoreline moves toward higher ground, which results in flooding. Transgressions can be caused by the land sinking or by the ocean basins filling with water or decreasing in capacity. Transgressions and regressions may be caused by tectonic events such as orogenies, severe climate change such as ice ages or isostatic adjustments following removal of ice or sediment load. During the Cretaceous, seafloor spreading created a relatively shallow Atlantic basin at the expense of a deeper Pacific basin. That reduced the world's ocean basin capacity and caused a rise in sea level worldwide. As a result of the sea level rise, the oceans transgressed completely across the central portion of North America and created the Western Interior Seaway from the Gulf of Mexico to the Arctic Ocean. The opposite of transgression is regression in which the sea level falls relative to the land and exposes former sea bottom. During the Pleistocene Ice Age, so much water was removed from the oceans and stored on land as year round glaciers that the ocean regressed 120 m, which exposed the Bering land bridge between Alaska and Asia.
Қасиетті бет пішіндері
Шөгінділік фацийдің өзгеруі трансгрессиялар мен регрессияларды көрсетуі мүмкін және әр түрлі шөгінділердің жиналуына қажетті ерекше жағдайларға байланысты оларды анықтау оңай. Мысалы, құм сияқты ірі ұсақ бөлшекті шөгінділер әдетте жағаға жақын, жоғары энергиялы ортада жиналады; ал ұсақ бөлшекті шөгінділер, мысалы, саз және карбонатты саз, жағадан алыс, терең, төмен энергиялы суларда жиналады. Осылайша, трансгрессия шөгінді бағанасында ең көнеден ең жас тау жыныстарына қарай жағаға жақын фацийден (мысалы, құмтас) жағадан алыс фацийге (мысалы, мергель) өту арқылы көрінеді. Регрессия кері үлгіні көрсетеді, онда жағадан алыс фаций жағаға жақын фацийге өтеді. Қабаттар регрессияны жақсы көрсете бермейді, өйткені олардың жоғарғы қабаттары көбінесе эрозиялық сәйкессіздікпен белгіленеді. Бұл екеуі де идеалды сценарийлер; іс жүзінде трансгрессияны немесе регрессияны анықтау күрделірек болуы мүмкін. Мысалы, регрессия карбонаттан шитке ғана немесе құмтастан шитке өту арқылы көрсетілуі мүмкін, және т.б. Фацийдегі бүйірлік өзгерістер де маңызды; эпирикалық теңіз терең болған аймақтағы айқын трансгрессия тізбегі, судың жақсы жайнаған жерінде тек ішінара ғана болуы мүмкін. Нақты шөгінді бағанын түсіндіру кезінде мұндай факторларды ескеру қажет.
Sedimentary facies changes may indicate transgressions and regressions and are often easily identified because of the unique conditions required to deposit each type of sediment. For instance, coarse grained clastics like sand are usually deposited in nearshore, high energy environments; fine grained sediments however, such as silt and carbonate muds, are deposited farther offshore, in deeper, lower energy waters. Thus, a transgression reveals itself in the sedimentary column when there is a change from nearshore facies (such as sandstone) to offshore ones (such as marl), from the oldest to the youngest rocks. A regression will feature the opposite pattern, with offshore facies changing to nearshore ones. The strata represent regressions less clearly, as their upper layers are often marked by an erosional unconformity. These are both idealized scenarios; in practice identifying transgression or regressions can be more complicated. For instance, a regression may be indicated by a change from carbonates to shale only, or a transgression from sandstone to shale, and so on. Lateral changes in facies are also important; a well marked transgression sequence in an area where an epeiric sea was deep may be only partial farther away, where the water was shallow. One should consider such factors when interpreting a specific sedimentary column.