Кіріспе
Бехар қоршауы – Техас революциясының басындағы шайқас, онда Техас еріктілерінің әскері Сан-Антонио де Бехарда (қазіргі Сан-Антонио, Техас) мексикалық әскерді жеңді. Техас тұрғындары президент және генерал Антонио Лопес де Санта-Аннаның билігі диктаторлыққа ұласқандықтан мексикалық үкіметке көңілі тоққан жоқ. 1835 жылдың қазан айының басында Техас қоныс аударғандары Гонзалес қаласында мексикалық әскерлерден кішкентай зеңбіректерді қайтарып алуын тоқтату үшін жиналды. Нәтижесінде болған шайқас, Гонзалес шайқасы деп белгілі болды, Техас революциясын бастады. Адамдар Гонзалесте жинала берді және жақын арада Техас армиясын құрды. Әскери оқытылудың жетіспеуіне қарамастан, беделді жергілікті көшбасшы генерал Стивен Ф. Остин бас қолбасшы болып сайланды. Санта-Анна өзінің жекжаттысы генерал Мартин Перфекто де Косты Бехарға күштермен жіберді. 13 қазанда Остин әскерін Бехарға қарай, мексикалық әскерлермен шайқасуға бастап кетті. Техастықтар қаланы қоршауға кірісті.
The siege of Béxar (or Béjar) was an early campaign of the Texas Revolution in which a volunteer Texian army defeated Mexican forces at San Antonio de Béxar (now San Antonio, Texas). Texians had become disillusioned with the Mexican government as President and General Antonio López de Santa Anna's tenure became increasingly dictatorial. In early October 1835, Texas settlers gathered in Gonzales to stop Mexican troops from reclaiming a small cannon. The resulting skirmish, known as the Battle of Gonzales, launched the Texas Revolution. Men continued to assemble in Gonzales and soon established the Texian Army. Despite a lack of military training, well respected local leader General Stephen F. Austin was elected commander. Santa Anna had sent his brother in law, General Martín Perfecto de Cos, to Béxar with reinforcements. On October 13, Austin led his forces towards Béxar to confront the Mexican troops. The Texians initiated a siege of the city.
Өмірбаян
1835 жылы Мексиканың ішкі аймағындағы бірнеше штаттардағы федералистер Мексика президенті Антонио Лопес де Санта-Аннаның күшейе берген орталықшылдық үкіметіне қарсы көтерілді. Техас тұрғындары негізінен АҚШ-тан келген иммигранттар болды, олардың саны шамамен 38 470-ке жуықтайтын, олардың арасында 5000-ға жуық құлдар болды. Маусым айында олар кедендік баж салығына қарсы шағын көтеріліс ұйымдастырды, ал отаршылар мен иммигранттар өздерін, өздері иеленген жерді және мексикалық заңға қайшы келетін құлдарды қорғау үшін әскери жасақтар құра бастады. Техас штатында наразылықтар кеңінен тарады, мексикалық шенеуніктер наразылықтың себебі үшін АҚШ-тан келген қоныс аударушыларды кінәлады. Тарихшы Алвин Баррдың айтуынша, көптеген жаңа қоныс аударушылар "өсіп келе жатқан ағылшын колонияларында өмір сүрді және Мексиканың испан дәстүрлеріне аз бейімделді". Сан-Антонио-де-Бексардағы әскери қолбасшы Доминго Угартехеа Франсиско де Кастаньеда басқаруындағы 100 сарбазды Гонзалес тұрғындарына берілген шағын зеңбіректерді қайтарып алу үшін жіберді. Техас тұрғындары ашуланып, басқа ағылшын қауымдарына көмек сұрап хабаршыларын жіберді. Бірнеше күн бойы техастықтар кешіктіріп, күштер келіп түсті. 2 қазанда техастықтар мексикалық күштерге шабуыл жасады; қантөгістен аулақ болу үшін Кастанеда мен оның әскері кері шегінді. Гонзалес шайқасы Техас революциясының ресми ашылуы болып саналады. Осыдан кейін техастықтардың шағын тобы Голиадқа барды, онда Голиад шайқасында Президио Ла-Баияда орналасқан мексикалықтардың шағын күшін ығыстырып шығарды. Жағдайды басу үшін күшті шаралар қажет деп қорқып, Санта-Анна генерал Мартин Перфекто де Косқа үлкен күшпен Техасқа кіруді бұйырды. 647 сарбаз дайын тұрды. Голиад техастықтардың қолына түскенде, Кос жағалаумен байланыс жолын жоғалтты. Техастықтардың Сан-Антониоға шабуыл жасамақ екеніне сенімді, ол Техас армиясына шабуыл жасаудың орнына қорғаныс позициясын таңдады. Техастың Гонзалес шайқасындағы жеңісінен екі күн өткен соң, Техастың құрметті басшысы Стивен Ф. Остин Сан-Фелипе қоғамдық қауіпсіздік комитетіне "Соғыс жарияланды" деп мәлімдеді. "Халық пікірі оны әскери деспотизмге қарсы жариялады". Оның хатында былай деп қорытындыланды: "Бұл елдің партиясы халықты бір рух пен бір мақсатпен біріктіреді, ол – Бехарды алып, әскерилерді Техастан қуып шығару. Техастың барлық азаматтарының күш-жігері біздің жерімізді әскери деспоттардан азат етеді". Қоныс аударушылар Гонзалесте жиналысты жалғастырды, ал 11 қазанда олар бірауыздан Остинді, штатқа ағылшындарды қоныстандыруға рұқсат берілген алғашқы empresario-ны, олардың бас қолбасшысы ретінде сайлады. Остин әскери дайындықтан өтпегенмен, ол Техастағы дұрыс шешімдері үшін кеңінен құрметтелді және бірнеше рет үнді тайпаларына қарсы шабуылдарға жетекшілік етті. Остиннің алғашқы бұйрығы ер адамдар келесі күні таңертеңгі сағат 9-да шеруге дайын болу керектігі болды. Остин бірнеше бұйрық шығарды, соның ішінде ер адамдарға қаруларын кездейсоқ атуға тыйым салды және оларға қаруларын әрқашан жақсы күйде ұстауды тапсырды. Остин сонымен қатар полк офицерлерін сайлауды ұйымдастырды. Гонзалес шайқасында техастықтарға жетекшілік еткен Джон Х. Мур полковник болып сайланды. Миссури мен Теннессидегі бұрынғы милиция офицері Эдвард Берлсон подполковник болып тағайындалды, ал Бразория саудагері Александр Сомервелл майор болып сайланды. 12 қазанда Техас армиясының құрамында шамамен 300 адам болды, олар негізінен Остин мен ДеУитт колонияларынан келген. Ерлердің жартысына жуығы 1820 жылдары Техасқа келген; қалғандары аймақта 5 жылдан аз уақыт өмір сүрген жаңа келгендер. Олардың кейбіреулері АҚШ-та тұрған кезде ресми әскери тәжірибе алған, ал басқалары Техаста үнді шабуылдарына қарсы тұру үшін жасақтарға қосылған. Олардың барлығы дерлік атыс қаруын жақсы меңгерген, өйткені аң аулау – тамақтың негізгі көзі. Сол күні таңертең олар Гваделупе өзенінен өтіп, Накогдочестен күштерді күтіп тұрды. 13 қазанда Остин Техас армиясын Техастағы соңғы үлкен мексикалық әскерлер гарнизонының орналасқан жері Сан-Антонио-де-Бехарға қарай бастап кетті. Кейбір техастықтарда қару-жарақ болмады, ал барларында оқ-дәрісі аз болды. Техастықтар 16 қазанда Бехардан бірнеше шақырым шығысқа қарай Сиболо сағасына жетті. Остин Коспен кездесуді сұрады, бірақ Кос өзі басқарып отырған күштің заңсыз екенін айтып кездесуден бас тартты. Техастықтардың кеңесі орнында қалып, күштерді күтуге шешім қабылдады. Келесі күні олар шешімдерін өзгертті, ал Остин армиясын Бехардан 5 шақырым (8 км) қашықтықтағы Саладо сағасына көшті. 24 қазанда Остин Сан-Фелипедегі Қоғамдық қауіпсіздік комитетіне "Сан-Антониоға шабуыл жасауды бастадым" деп хабарлады және қосымша күштер келген жағдайда қаланы бірнеше күнде басып алуға болатынына сенімді екенін білдірді. Темірқазық, Кос Сан-Антониодағы қалалық алаңдарды және қаланың жанындағы миссиядан бекініске айналған Альамоның қабырғаларын нығайтуға кірісті. 26 қазанға дейін Костың әскері 11 зеңбірек орнатты – 5-еуі қалалық алаңдарда, ал 6-уы Альамоның қабырғаларында. Альамо шіркеуінің ішінде басқа мексикалық артиллериясынан гөрі ұзын ауқымды 18 фунттық зеңбірек орнатылды. Мексикалық әскерлер қалаға кіру мен шығуды шектеуге тырысса да, Джеймс Боуи үйінен шығып техастықтарға қосыла алды. Боуи Техас бойынша өзінің айқас шеберлігімен белгілі болды, оның Сандбар шайқасындағы ерліктері және жоғалған Сан-Саба кеніне іздеуі туралы әңгімелер кеңінен таралды. 22 қазанда Сан-Антониодағы үкіметтік шенеунік Хуан Сегин 37 теханомен келді, ал күні кешкіргенде Виктория, Голиад және Бехардың оңтүстігіндегі ранчолардан тағы 76 адам Техас армиясына қосылды. Баррдың сөзіне сүйенсек, теханолардың қатысуы "этникалық қақтығыстың мәнін бұлыңғырлауға" көмектесті, техастықтардың реакциясы американдық иммигранттардың шамадан тыс реакциясы емес екенін көрсетті. 22 қазанда Остин Боуи мен капитан Джеймс Фаннинды 1-ші батальонның бірлескен командирлері етіп тағайындады және оларды барлау миссиясына жіберді. 24 қазанда Остин Қоғамдық қауіпсіздік комитетіне қамалдауды бастағанын хабарлады; оның пікірінше, техастық күштер келген жағдайда қаланы бірнеше күнде басып алуға болады. Боуи мен Фаннин бұйрықтарына сәйкес дереу Остинге оралмай, Остинге өздері таңдаған лагерь, бұрынғы Миссия Консепсьонға бағыттарды жіберді. Армиясы енді жеңіліп қалуы мүмкін екенін сезінген Остин бұйрықтарды орындамаған офицерлерді әскери сотқа берумен қорқытып мәлімдеме жасады. Ол армияны Боуи мен Фаннинге таңертеңгі ерте сағатта қосылуға дайын болуға бұйырды. Консепсьондағы техастық күшін бейтараптандыру үшін, Техас армиясының қалған бөлігі келмес бұрын, Кос полковник Доминго Угартехеаға Консепсьондағы күштерге таңертеңгі шабуыл жасауды бұйырды. Мексикалық жаяу әскері көп ұзамай оқтан кеміп қалды. Техастықтарда оқ аз болды. Шабуыл аяқталғаннан кейін 30 минуттан соң Техас армиясының қалған бөлігі келді. Техастықтардан Ричард Эндрюс қаза тапты, біреуі жараланды, ал мексикалықтардың қаза болғандарының саны 14-тен 76-ға дейін бағаланды. 1 қарашада Остин Косқа мексикалық армияның капитуляциялануын ұсынды. Кос хатты ашпай, өзін көтерілісшілермен сөйлеспейтінін білдіретін хабарламамен қайтарды. Остин қала периметрін барлау үшін адамдарды жіберді және қала ішіндегі бекіністер Техастықтар ойлағаннан мықтырақ екенін анықтады. 2 қарашада Остин кеңес өткізді, ол капитуляцияны жалғастыруға және шабуыл жасамас бұрын күштер мен артиллерия күтіп отыруға дауыс берді. Техас армиясының мүшелері шайқасты бастауға асығыс болды. Остин 4 қарашада уақытша үкіметке "Бұл күш, барлығына белгілі болғандай, тәртіпсіз милиция және кейбір жағынан өте үйлесімсіз материалдан тұрады" деп шағымданды. ...
Шабуыл
Техастың моральдық жағдайы күрт төмендеді, қыс жақындап, азық-түлік азайғандықтан, Берлесон қысқа мезгілге шегінуді қарастырды. Соғыс кеңесінде Берлесонның офицерлері оның шегіну туралы шешімін қабылдамады, әскер орнында қалды. Шегінуге қарсы шыққан офицерлердің бірі полковник Бен Милам болды. Милам техас лагеріне кіріп: «Ескі Бен Миламмен Сан-Антониоға кім барады?» – деп дауыстады. 300 сарбаз Миламды қолдап, оған демеу білдірді. Тұтқынға алынған мексикалық сарбаз бен Техастан қашқан тұтқындардың хабарлары Берлесонға мексикалықтардың да моральдық жағдайы төмен екенін жеткізді. Берлесон екі бағыттан шабуыл жасауға бұйрық берді. Бір шабуылды Миламның әскері, екіншісін полковник Фрэнсис В. Джонсон жүргізуі керек еді. 5 желтоқсанда Милам мен Джонсон күтпеген шабуыл жасап, Әскери алаңдағы екі үйді басып алды (басып алынған үйлердің бірі Джим Боуидің туыстарына тиесілі еді). Техастықтар сол күні одан әрі ілгерілеуге мүмкін болмады, бірақ үйлерді нығайтып, түнде сонда қалды, окоп қазып, жақын маңдағы ғимараттарды қиратты. 7 желтоқсанда шабуыл жалғасты, Миламның әскері қаладағы тағы бір бекіністі басып алды. Бірақ Милам шабуылға жетекшілік еткен кезде қаза тапты. Содан кейін полковник Джонсон өзінің және Миламның әскерлеріне қолбасшылық етіп, көшедегі шайқасты жалғастырды, мексикалықтарды біртіндеп қалаға кері шегіндірді. Кос Аламоға қайта шегінді, онда полковник Угартехея мен 600 сарбаз қосылды, бірақ бұл кеш болды. Кос өз позициясын нығайтты, ал техастық артиллерия бекінілген миссияны атқылады. Техастықтар алаңдарға жақындаған сайын, Кос өзінің ең жақсы қорғаныс позициясы Бехардың сыртындағы Аламо миссиясында екенін түсінді. 9 желтоқсан күні сағат 1-де атты әскер Аламоға қарай кері шегіне бастады. Полковник Николас Конделл, оның Морелос және Тамаулипас бөлімшелерінен 50 сарбаздық шағын тобы және екі зеңбірек алаңдағы артқы күзет ретінде қалды. Бірақ бірнеше жылдан кейін Санчес Наварро Костың қаладан кетуді жоспарламағанын, бірақ жарақат алғандарды Аламоның салыстырмалы қауіпсіздігіне көшіруді көздегенін айтты. Санчес Наварро алдымен алаңдағы өз орнына оралып, сарбаздарға жақын арада беріліс болатынын хабарлады. Бірнеше офицер онымен келіспеді, «Морелос батальоны ешқашан берілмейді» деп түсіндірді, бірақ Санчес Наварро өзінің бұйрығында тұрды, келіссөздер басталды. Джонсон, Моррис және Джеймс Суишер техастықтарды өкілдік етті, ал Хосе Мигель де Арсинега мен Джон Камерон аударма жасады. Екі тарап та 10 желтоқсан күні сағат 2-де келісімге келгенше, күн бойы сауда-саттық жүргізді. Босатылу шарттарының соңғы талабы ретінде Костың барлық сарбаздары 1824 жылғы Конституцияға қарсы күреспеуге ант беруі керек болды. Баррдың сөзіне сүйенсек, шайқасқа қатысқан 780 техастың арасында 30-дан 35-ке дейін жарақат алған, ал 5-6 сарбаз қаза тапқан. Мексикалықтардың шығындарының үштен екі бөлігі алаңдарды қорғаған жаяу әскерлерінен болды. Жеңісті тойлау үшін техастық әскерлер 10 желтоқсан күні кешке фанданго ұйымдастырды. Кос 14 желтоқсанда 800 сарбазбен Бехардан шықты. Жолға шыға алмай қалған сарбаздарды техастық дәрігерлер күтіміне қалдырды, көптеген техастықтар соғыс аяқталды деп ойлады. Джонсон бұл шайқасты «біздің қазіргі соғысымыздың аяқталуы» деп сипаттады. Санта Анна Костың берілгеніне қатты ашуланды. Санта Анна Техасқа үлкен әскерді жеткізуге дайындалып жатқанда, қайын інісінің жеңілісін естіп, дереу әрекет етті және 1835 жылдың желтоқсан айының соңында өзінің операциялық армиясын солтүстікке қарай жылжыта бастады. Көптеген офицерлері Техас ішкі аймағына қарай жаяу жүрудің орнына жағалауға жақындауды ұсынғанмен келіспегенімен, Санта Анна алдымен Бехарды басып алып, отбасының абыройын қайтаруға бекінді.