Кіріспе

BRDM 1 (Bronirovannaya Razvedyvatelnaya Dozornaya Mashina, Бронированная Разведывательная Дозорная Машина, сөзбе-сөз "күрделі барлау/патрульдік көлік") – советтік амфибиялық бронетехникалық барлау машинасы. Бұл BA-64 машинасынан кейін қызметке түскен алғашқы арнайы жасалған кеңестік барлау машинасы болды және БТР-40 бронетранспортерінің шассиі мен күштік қондырғысында құрастырылған. Бұл өз класындағы әлемдегі алғашқы сериялық өндірістік жауынгерлік машинасы. АҚШ сияқты бірнеше елдер осы ұғымнан бас тартты, себебі олар бронетехникалық барлау машиналарын жағдайды бағалауды нашарлатуға және экипаждарды танк тактикасын қолдануға итермелеуге қабілетсіз деп санады. Франция сияқты басқа елдер, керісінше, ауыр қаруланған және брондалған барлау машиналарын қабылдады, өйткені олардың доктриналары белсенді барлауды қолдады. Советтік барлау машиналары, керісінше, жеңіл қаруланған және брондалған, бұл оларды пассивті барлау рөлінде тиімді ететін, сонымен бірге экипажға жасырын қорғаныс ұсынып тұрды. Мысыр мен Сирия алты күндік соғыс кезінде BRDM 1 машиналарын қолданды; осы машиналардың бір бөлігі Израиль қорғаныс күштері (ИДФ) тарапынан басып алынып, кейіннен конвенцияға қарсы операцияларда қайта қолданылды. Мысыр мен Сирия BRDM 1 машиналарын Йом Киппур соғысы кезінде де қолданды, бірақ олардың саны азайды, себебі олар көбінесе жаңа BRDM 2 машинасымен алмастырылған. 2016 жылы әлем бойынша 200-ден аз BRDM 1 машинасы қызметте деп есептелді.

Сипаттама

Көліктің ең ерекше ерекшелігі – төрт қосымша тізбекті басқарылатын төменгі дөңгелектері, оларды жүргізуші траншеяларды кесіп өту үшін төмендетеді. Көлік сондай-ақ, кейіннен советтік әскери дөңгелекті машиналарын стандартқа айналдырған дөңгелек қысымын реттеу жүйесімен жабдықталған. Көліктің алғашқы нұсқасы, BRDM obr. 1957, ашық шатырымен жасалған, бірақ келесі өндірістік үлгі, BRDM obr. 1958, командир мен жүргізушінің үстінде екі люк және артқы жағында екі люк бар шатырмен жабдықталды. Көлік – дәстүрлі 4x4 конструкциясы, дәнекерленген болат шасси, алдыңғы жағында қозғалтқыш және артқы жағында экипаж бөлімі бар. Жүргізуші сол жақта, ал командир оң жақта отырады. Көлік NBC жүйесімен жабдықталмаған және стандартты түрде түнгі көру құралдары жоқ. Көлікте төрт инфрақызыл шам және жүргізуші жағында бір ақ шам бар. Шайқас кезінде BRDM 1-дің алдыңғы жел терезелері көру блогы бар брондалған жалюзилермен қорғалады. Жалюзилер ашық күйде болғанда, олар жүргізуші мен командирді күн сәулесінен қорғайды және жел терезелерінің жаңбыр немесе қармен жабылмауына кепілдік береді. GAZ 40PB V8 бензин қозғалтқышы американдық Dodge жүк көлігінің қозғалтқышына негізделген және төрт алға және бір кері жылдамдықтары бар механикалық қоробкаға қосылған, сондай-ақ бір дискілі құрғақ муфтасы бар. Төрт қосымша төменгі дөңгелек көліктің жолдан тыс өту қабілетін жақсарту үшін, жерге тиетін қысымын азайту арқылы және 1,2 метрге дейін ені бар траншеяларды кесіп өтуге мүмкіндік береді. Басты дөңгелектердің қысымын да жүргізуші жақсарту үшін көтере және төмендете алады. Көлік толық амфибиялық, суға кірмес бұрын көліктің тұрақтылығы мен суындағы орын ауыстыруын жақсарту және судың алдыңғы бөлігіне кірмеуі үшін алдыңғы жағында трим тақтасы көтеріледі. Суда көлік артқы жағына орнатылған бір су реактивті қозғалтқышымен қозғалады. Су реактивті қозғалтқышы негізгі қозғалтқышпен басқарылады, ол төрт пернелі винтті айналдырады. Су реактивті қозғалтқышының шығу тесігі құрлықта брондалған жапқышпен қорғалған. Суға кірмес бұрын осы жапқышты алып тастау керек. Алдыңғы трим тақтасы сапарлық күйде болғанда, ол қосымша броня ретінде қызмет етеді. BRDM 1-дің максималды броня қалыңдығы 10 мм. Бұл шағын қарудың атысынан және ұсақ снарядтардың сынықтарынан қорғануға жеткілікті, бірақ ірі артиллериялық сынықтар мен пулемет атысынан қорғануға жеткіліксіз. BRDM 1 сериялы шиналар брондалмаған және кез келген оттан тесілуге өте осал. BRDM obr. 1959 әдетте алдыңғы корпустың алдына орнатылған бір 7,62 мм SGMB орташа пулеметімен қаруланған, оған 1250 оқ-дәрі жиынтығы қоса берілген. BRDM 2 obr. 1960 шатырының екі жағында тағы екі 7,62 мм SGMB орташа пулеметіне орнату орындары болған, бірақ көбінесе тек бір пулемет орнатылған, бірақ пулеметтерді үш орнату нүктесіне де орнатуға болады. Кейіннен 12,7 мм DShK 1938/46 ауыр пулеметі немесе 14,5 мм KPV ауыр пулеметі алдыңғы жақтағы 7,62 мм SGMB орташа пулеметін ауыстырды, ал артқы жағына қосымша 7,62 мм SGMB орташа пулемет орнатылды. Көліктің бүйірлеріндегі қалған екі 7,62 мм SGMB орташа пулеметін орнатуға әлі де болады. Алайда, совет әскері бірнеше себеппен бұл көлікке риза болмады. Көлік мұнарасы болмағандықтан, қару-жарақты пайдалану үшін пулеметші люкті ашып, жаудың отына ұшырауы керек болды. Сондай-ақ, көлікте арнайы нысаналар болмаған, бұл оның барлау машинасы ретінде пайдалануын қиындатқан. Бұл кемшіліктер совет инженерлері BRDM 2-ні жобалау кезінде ескеріліп, түзетілді.

Шығыс Германия

SPW 40P – қаруланбаған BRDM 1 бронетранспортёріне арналған Шығыс Германия тағайындамасы.