Кіріспе

Мори хаты – 1880 жылғы АҚШ президент сайлауы кезінде пайда болған жалған хат. Ол республикалық партияның президенттікке үміткері Джеймс А. Гарфилдтен деп айтылды және көптеген ақ американдықтар қарсы болған кезде Гарфилд қытай иммиграциясын қолдайтынын көрсетеді.

Ашулы оқиға

Хат 1880 жылғы 23 қаңтарда Өкілдер палатасының ресми бланкісінде жазылған және Массачусетс штатының Линн қаласындағы Жұмыс берушілер одағының Х. Л. Мориге жолданған. Хатта былай делінген: "Жеке тұлғалар мен компаниялар ең төмен бағада еңбек күшін сатып алуға құқылы. Біз Қытай үкіметімен шарт жасадық және біздің ірі өндіріс және корпоративтік мүдделеріміз еңбек мәселесінде қамтамасыз етілгенше, оны жоюға дайын емеспін". 21 қазанда Нью-Йорктегі "Ақиқат" газеті хатты жариялап, репортердің Гарфилдтің досы хаттың Гарфилдтің жазуы екенін растағанын айтқан цитатасын келтірген.

Демократиялық шабуылдар

Демократтар бұл хатты өз пайдаларына қолданып, оны барынша көбейтіп, таратуға кірісті. Олар 500 мыңнан астам данасын таратты. Хатты дүкендердің терезелеріне іліп, көптеген қытай иммигранттары тұратын аймақтарға жіберіп, дауды қыздырды. Бұл хат демократтардың сайлауда өз жақтарына бұруға тырысқан қазан айындағы күтпеген жаңалық болды. Олар тіпті бұл хатты "Гарфилдтің өлім қағазы" деп атады.

Гарфилдтің жауабы

Гарфилд 1880 жылғы 20 қазанда кандидаттың "қытай мәселесі" деп аталатын мәселе бойынша жазған хатқа қатысты телеграмма алды, яғни теміржол компанияларының жобаларды аяқтау үшін қытай еңбекшілерін жалдауы және импорттауы туралы мәселе. Сол күні кешкісін ол хаттың мәтінін алды. Гарфилд хаттың фотокөшірмесін сұрады, және оны көрген соң, хатты өзі жазғанын жоққа шығарды. Ол мұны "өз қолы мен қолтаңбасын көшіруге жасалған анық сәтсіз әрекет" деп мәлімдеді. Осы кезде республикашылар хаттың іздерін табу үшін Массачусетс штатының Линн қаласына тергеуші жіберді. Тергеуші Х. Л. Мориді де, Жұмыс берушілер одағын да таба алмады. Біраз уақыттан соң Гарфилд Республикалық Ұлттық Комитетіне хат жолдап, өзінің бұл хатты жазбағанын растайтын хатты қайта басыруды сұрады. Гарфилдтің нақты хаты шамамен бір апта бойы ешбір газетте жарияланбады және көбінесе Моридің түпнұсқа хатымен бірге жарияланды.

Нәтиже

Демократтар бұл кешігу Гарфилдтің кінәлі екенінің дәлелі екенін айтты. Көптеген сайлаушылар ақырында хатты жалған деп ойлады, ол дауыс алу үшін жасалған тағы бір саяси амал еді. Мори хаты Демократиялық партия өкілдері жасаған жалған деп есептелді және демократтарға қарсы қайта әрекетке алып келді. Гарфилд Калифорния штатын 144 дауыспен шамалы айырмамен ұтылды. Оның жалпы дауыс айырмасы АҚШ тарихындағы ең аз болды; алайда, ол сайлаушылар коллегиясында шешуші жеңіске жетті. Бұл ешқашан дәлелденбесе де, сол кезде көптеген адамдар Бруклин Eagle газетінің журналисі және Spoopendyke әзілдерінің авторы Стэнли Хантлидің Мори хатын жазғаны туралы пікір білдірді. Хантлидің өзі бір әңгімесінде хатты кім жазғаны туралы сұраққа әзілде жауап берген.