Уильям Гэддис романы «J R» туралы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

1975 жылы Уильям Гаддис жазған роман.

«J R» – Уильям Гаддис Альфред А. Кнопф баспасында 1975 жылы жариялаған роман. Онда бір мектеп оқушысының шағын акцияларды сатып алып, құпия түрде зор байлық жинауы туралы айтылады. «J R» 1976 жылы көркем әдебиет бойынша Ұлттық кітап сыйлығына ие болды. Бұл Гаддистің 1955 жылы жарық көрген «Танымдар» романынан кейінгі тұңғыш романы еді. Гаддис романды аяқтау үшін Рокфеллер қорынан грант алды.

Қысқаша мазмұны

J R 11 жасар мектеп оқушысы J R Vansant туралы оқиғаны баяндайды. Ол өзінің кім екенін телефон кабиналарынан қоңырау шалу арқылы және пошта арқылы ақша жіберу арқылы жасырып, ұсақ акцияларын қағаз жүзінде зор капиталға айналдырады. Роман Гаддистің "Америкалық арманның кері қайтылуы" деп атаған құбылысын кеңінен сатиралайды. Бір сыншы оны "американ әдебиетіндегі ең ұлы сатиралық роман" деп атады. Жазушы Луи Аучинклосс оны "Свифт деңгейінде" деп есептеді.

Әдебиеттік талдау

J R-дің жазу стилі Гаддистің қазіргі қоғам туралы көзқарасын: «байланыссыздық пен хаостың, шудың қызылы» бейнелеуге бағытталған. Романның көбі диалог түрінде баяндалады, және кейіпкердің кім сөйлеп тұрғанын анықтау қиын, әдетте әңгіме мазмұнынан басқа белгілер жоқ. (Гаддис кейінірек оқырманды кейіпкерлерді жасау процесіне қатыстыру үшін осылай істегенін айтты.) Роман тарауларға бөлінбеген, көріністердің арасындағы ауысулар фокус алмасу арқылы жүреді: мысалы, бір кейіпкер отырыстан шығып, көлігіне отырып, келесі кейіпкерді көріп өтеді, ол кейіпкер келесі көріністің тақырыбына айналады, ал баяндама үздіксіз ағып жатады (дегенмен роман үзілісті немесе сынықты тонмен жазылған). Роман осылайша тек «француздық көріністерге» (немесе «француздық тарауларға») бөлінген. Гаддис кейінірек оқырманға әр сөзді түсінуге тырыспай, романды қалыпты сөйлеу темпімен оқуға кеңес берді; «Мен оқырманның оқып, қатысуына итермелеуін қаладым, ағын болсын. Көңіл көтеріңіз. Жолда күліп, тамашалаңыз». Кейбір сыншылардың пікірінше, осы хаотикалық жазу стилі Гаддистің энтропияға және 20 ғасырдың Ньютон физикасын қабылдамауына деген қызығушылығын көрсетеді, сондықтан повество стилі кванттық және Гейзенбергтік «құн, ағын және хаос» әлемін бейнелейді. Осы әлемде, мүмкіндігінше көп материалдық байлыққа ие болу үшін күрделі жүйелер құрастыратын кейіпкерлер өмірлерін иллюзияға негіздейді, себебі материя тұрақсыз және Гаддис өзі бір эссесінде жазғандай, «хабар неғұрлым күрделі болса, қате жасау ықтималдығы да соғұрлым жоғары. Энтропия біздің заманымыздың басты мәселесі». J R-де энтропия «адамдардың санасында, үйінде және жұмысындағы барлық нәрсені шашырататын, ғаламдық бұзылудың зұлым және центрофугальдық күші» ретінде көрінеді. Пәтер еденнен төбеге дейін J R арзан бағамен сатып алған пайдасыз заттармен толы; осы заттармен жабылған радионы сөндіруге болмайды; әрқашан ағып тұратын крандар пәтерді су басуы мүмкін (кейін шындығында мысық суға батып кетеді); кейіпкерлер пайдасыз істермен кіріп-шығып жүреді; ал сағат кері жүреді. Бір сыншы осы орынның абсурдтығын Маркс ағайындыларының фильмімен салыстырып, одан да жақсы деп санайды. Гаддис Е. 96-шы көшедегі пәтерде тұрған және осы пәтерді өзінің жағымсыз тәжірибелеріне негізделген болуы мүмкін. Гаддистің өмірдегі тәжірибелері басқа орындарда да көрінеді. Романның көп бөлігі Нью-Йорк штатының Массапекуа қаласының қорқынышты нұсқасында өтеді және абсурдты түрде жұмыс істемейтін мектеп кеңесін көрсетеді. Гаддис, өмірде Массапекуада көп жылдар бойы тұрған және оның мүлігінің көп бөлігін (эминенттік доменді пайдаланып) сол жердегі мектеп кеңесі тәркілеген, жартылай әзіл-сықақпен «Массапекуаға кек алу үшін J R жаздым» деді. Романның ең есте қаларлық кейіпкерлерінің бірі тәуелсіз ойлауы үшін мектеп кеңесінен шығарылады. Бұл J R-дің музыка мұғалімі Баст мырза. Баст – мектепте кездейсоқ жұмыс істейтін жас композитор. Баст J R-ге көмектесуге тартылады және бизнес империясының дамуы үшін маңызды буынға айналады. Баст мектепте оқып бастағанда опера жазуды армандайды. Роман дами келе ол J R жасаған бизнес жинақтамаларымен толысып, музыкалық амбициялары шеттетіледі. Басттың амбициялары операдан симфонияға, содан соң сонатаға ауысады, ал романның соңында ол сюита құрастыруға ұмтылады. Корпоративтік сатып алулар мен активтерді алып қоюдың балалық әрекеттеріне араласудан туындайтын жауапкершілік Басттың өнер тудыру қабілетіне кері әсерін тигізеді. Шындығында, бүгінгі шатастырған, шулы қоғамның әркімнің өнерді жасау және бағалау қабілетіне тигізетін әсері осы романның басты тақырыбы – және, мүмкін, Гаддистің барлық романдарының тақырыбы. (Гаддис кейіннен Баст пен оның әріптестері Эйген мен Гиббс арманын тастағанда, бұл олардың өзін-өзі жоятын табиғатына байланысты екенін айтты; ал соңғы көріністерде Баст қарапайым виолончель туындысында жұмыс істей бастағанда, бұл «нағыз үміт белгісін» білдіреді.)

The writing style of J R is intended to mimic Gaddis' view of contemporary society: "a chaos of disconnections, a blizzard of noise." The novel is told almost entirely in dialogue, and there is often little indication (other than conversational context) of which character is speaking. (Gaddis later said he did this in order to make the reader a collaborator in the process of creating the characters.) There are also no chapters, with transitions between scenes occurring by way of shifts in focalization: for example, a character who is in a meeting may leave the meeting, get in his car, and drive off, passing another character, who becomes the subject of the next scene without any break in the continuity of the narration (though the novel is written in a discontinuous or fragmentary tone). The novel is thus broken only into French scenes (or perhaps "French chapters"). Gaddis later advised the reader not to put too much effort into figuring out each word but to read the novel at a normal talking speed; "it was the flow that I wanted," he said, "for the readers to read and be swept along to participate. And enjoy it. And occasionally chuckle, laugh along the way." This chaotic writing style may, some critics argue, reflect Gaddis' preoccupation with entropy and with the 20th century's rejection of Newtonian physics, the narrative style thus reflecting a quantum and Heisenbergian world of "waste, flux and chaos." In this world, the characters who devise complex systems to acquire as much material wealth as possible are founding their lives on illusion because matter is impermanent and because, as Gaddis himself wrote in an essay, "the more complex the message, the greater the chance for error. Entropy rears as a central preoccupation of our time." In J R, entropy manifests itself as "a malign and centrifugal force of cosmic disruption at work scattering everything in [people's] heads, homes and work"

One of the epicenters of entropy is a seedy, run down tenement apartment on East 96th Street (Manhattan). The apartment is stacked floor to ceiling with useless goods J R has acquired at bargain prices; a blaring radio, blocked by those boxes, cannot be turned off; the faucets, always running, threaten to flood the apartment (and indeed later drown a cat); characters flit in and out on useless errands; and the clock runs backwards. One critic compares the craziness of this locale to a Marx Brothers film and finds it superior. Gaddis lived in a tenement on E. 96 St. and probably based the fictional apartment in part on his unpleasant experiences there. Gaddis' real life experiences figure in other locales as well. Much of the novel takes place in a desolate, nightmarish version of Massapequa, New York and features a ludicrously dysfunctional school board. Gaddis, who in real life spent many years in Massapequa and had much of his property seized (using eminent domain) by the school board there, said, half in jest, that he "wrote J R in revenge against Massapequa." One of the most memorable characters in the novel is fired by that school board for independent thinking. He is Mr Bast, J R's music teacher. Bast is a young composer employed casually by the school. Bast is drawn into assisting J R and becomes a critical link for the development of the business empire J R assembles. When Bast starts at the school his ambition is to write an opera. As the novel develops he is increasingly burdened by the business accumulations J R makes and his musical ambitions are sidelined. Bast's ambitions slide from opera to symphony, then to sonata and by the end of the novel he aspires to compose a suite. The responsibilities that come from being involved with the childish shenanigans of corporate takeovers and asset stripping has had a corrosive effect on Bast's capacity to create art. Indeed, the corrosive effect of today's messy, noisy society on everyone's capacity to create and appreciate art is a major theme of this novel—and, arguably, of all of Gaddis' novels. (Gaddis later qualified this by stating that when Bast and his fellow artists Eigen and Gibbs abandon their dreams, this is due in part to their own self destructive nature; and when, in the last scenes, Bast begins work on a humble cello piece, it represents a "real note of hope".)

"JR Вашингтонға барады" (1987)

Бірнеше жыл өткен соң, Гаддис "JR" атты кейіпкерді саяси сатира туындысына енгізді, оны 1987 жылы New York Times жариялады. "Trickle Up Economics: JR Goes to Washington" АҚШ Конгресінің федералдық бюджет бойынша өткен тыңдаудың стенограммасы түрінде жазылған, ал JR – Басқару және Бюджет бюросының қызметкері.