Кіріспе

Шотланд ақсұлтаны, теңіз офицері, саясаткер және инженер Джеймс Грэм, Монтроздың 6-шы герцогы (1 мамыр 1878 – 20 қаңтар 1954) – шотланд ақсұлтаны, теңіз офицері, саясаткер және инженер. Ол күннің тотылуын алғашқы рет фильмге түсірді және ұшақ тасымалдаушының ойлап табушысы ретінде белгілі.

Жеке өмір

Монтроздың 5-ші герцогы Дуглас Грэмнің үлкен ұлы Джеймс Грэм Итон колледжінде білім алған. 1906 жылы ол 12-ші Гамильтон герцогының жалғыз қызы Мэри Дуглас Гамильтон ханымға үйленді. Олардың төрт баласы болды: Джеймс (кейін 7-ші герцог), Леди Мэри Грэм, Лорд Рональд Грэм және Леди Джин Грэм.

Мансап

Теңізші ретінде ол Оңтүстік Африкадағы Меркантильдік теңіз флоты және ASC-де қызмет етті. Осы кезеңде ол 1899 жылы Үндістанға жасаған Корольдік астрономиялық қоғам экспедициясы барысында Күннің толық тұтылуын бейнелеген алғашқы фильмді түсірді. 1900 жылы ол Лойдтың Лондон филиалының Оңтүстік Африка үкіметіне жағалауда сымсыз телеграф станцияларын орнату жөніндегі миссиясына қатысты. 1903 жылы Корольдік әскери-теңіз еріктілер резервінің (RNVR) құрылуына зор үлес қосты, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде көмекші әскери-теңіз қызметінде болды, кейіннен RNVR Clyde бөлімінің коммодоры, содан кейін Шотландияның шығыс жағалауындағы RNVR-дің коммодоры болды. 1921 жылдың 12 қазанында ол 2-ші сыныпты коммодор қызметіне көтеріліп, бүкіл RNVR-дің коммодоры болып тағайындалды және 1927 жылы зейнетке шыққанға дейін осы лауазымда қызмет етті. Осының нәтижесінде 1946 жылдан 1968 жылға дейін Дандидегі (Тейн бөлімі) теңіз кемелері уақытша түрде 6-шы герцогтың атымен аталатын болды. 1992 жылы жетінші герцог класындағы фрегат осы себепті осы атпен аталады. Саяси өмірінде ол 1905 жылы Қазынашылық канцлерінің жеке хатшысы және Ұлыбританияның әскери-теңіз көмекшісі болды. Алайда, ол 1906 жылы Стирлингширдегі Шотландияның Юнионисттік партиясының (Шотландиядағы Консервативтік партия) парламенттік үміткері ретінде, сондай-ақ 1906 жылғы Суффолк графтығындағы Айдағы қосымша сайлауда және 1910 жылғы жалпы сайлауда Консервативтік партияның үміткері ретінде сәтті болмады. 1907 жылдан бастап Грэм маркизінің құрметті атағын алған (әкесі 5-ші герцог болған кезде), ол бұл сайлауларға Джеймс Грэм ретінде қатысты. Ол 1925 жылы титулға ие болғаннан кейін Лордтар палатасына 6-шы герцог ретінде кірді және 1934 жылдың сәуір айында Шотландияның солшыл Ұлттық партиясымен бірігуге жұмыс істеді, осылайша қазіргі Шотландия Ұлттық партиясын құрды. Ол SNP-нің бірінші президенті болып сайланды, бірақ 1936 жылы Либералдық партияға қосылды. 1933 жылғы Кильмарноктағы қосымша сайлау кампаниясы кезінде ол Кильмарноктың Ұлы залында Александр МакЭуэннің кандидатурасын қолдап сөз сөйледі, ол кейіннен SNP-нің бірінші басшысы болды. Бұл сөзінде ол шотландтық өзін-өзі басқаруды жақтаушылар мен Шотландияның ирланд қауымы арасындағы қарым-қатынас мәселесіне тоқталды. Ол ирландтарға деген достық сезімінен басқа ештеңе жоқ екенін айтқанда, Ирландия өзін-өзі басқаруға қол жеткізген кезде «шотланд ерлері мен әйелдері сайлау құқығынан айырылды» деп қосты және «олар бізге жасағандай, біз де оларға және басқаларға солай істеуіміз керек» деді. Инженер ретінде ол әлемдегі алғашқы әскери-әуе кемесін ойлап тапты. 1912 жылы Уильям Бердмор және Компанияның директоры ретінде ол Италияның Ллойд Сабаудо компаниясына тапсырылатын SS Conte Rosso сауда кемесін жобалады. 1914 жылы соғыс басталғанда кеме құрылысы тоқтатылды, бірақ 1916 жылы авианосец ретінде қайта басталды. 1918 жылдың қыркүйегінде қайта құру жұмыстары аяқталып, кеме – әлемдегі алғашқы «жазық палуба» деп танылды. Герцог сонымен қатар алғашқы теңізге жүретін ауыр маймен жұмыс істейтін кеменің дизайны мен иесі болды. Ол 1911 жылы Британдық теңіз инженерлері институтының президенті, ал 1916 және 1917 жылдары Инженерлер кіші институтының президенті болды. Содан кейін ол Теңіз сәулетшілері институтының вице-президенті, Тринити Хаусының кіші ағасы, Шебер теңізшілердің құрметті компаниясының сенімді адамы, Корольдік садақшылар компаниясының мүшесі және Шотландиядағы Теңіз кадеттерінің коммодоры болды. 1935 жылы ол Ұлттық саңыраулар институтының екінші президенті болды және өмірінің соңына дейін осы лауазымда қалды.

Құрметтер

Ол 1920 жылдан 1953 жылға дейін Бутширдің лорд-лейтенанты қызметін атқарды және 1942 және 1943 жылдары Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясына Лорд-жоғарғы комиссар ретінде жіберілді. Ол 1905 жылы Корольдік Виктория орденінің командирі, 1911 жылы ваннаның серігі және 1947 жылы Иткеннің рыцары атанды.

Өлім

Герцог 1954 жылғы қаңтарда Тернбери қонақ үйінде болғанда, жеңіл инсульт болған деп хабарланды. Бірақ, оның жағдайы тез нашарлап, ауруы басталғалы шамамен бір апта өткен соң 20 қаңтарда Драйменде қайтыс болды.

Жарияланымдар

Менің ән жинағым, Монтроз герцогы. Джонатан Кейп, Лондон, 1952 жыл.