Кіріспе

Жапондық әмірші әйелдер киетін тарихи қабатты киімдер (五衣唐衣裳) – Хэйан дәуірінде тұңғыш рет жоғары сыныптағы әйелдер мен жапон императорлық сарайының қыздары киген әмірші киімінің түрі. Жүніхитое бірнеше кимоноға ұқсас киімдерден тұрады, олар бір-біріне қабатталған, ал сыртқы киімдер астындағы қабаттарды көрсету үшін ірі және жұқа тілінген. Бұл киімдер хитоэ деп аталды, ал ең ішкі киім – теріге тікелей жақын іш киім ретінде киілетін косоде деп аталды. Хакама да косодемен бірге іш киім ретінде киілетін, бірақ уақыт өте келе, екеуі де біртіндеп сыртқы киімге айналды, содан кейін косоде қазіргі кимоноға дамыды. Атауына қарамастан, жүніхитоенің нақты қабаттар саны әртүрлі болды. Ол сондай-ақ, қазіргі заманғы обиден айырмашылығы, жұқа, бау сияқты матадан жасалған белдікпен (оби) толықтырылды. Қабаттардың саны мен түрі жүніхитое киімінің ресмилігін өзгерте алады, ал кейбір аксессуарлар, мысалы, жапқыштар мен ұзын, юбка сияқты сүйреу (mō деп аталады) тек арнайы, ресми шараларда киіледі. Хэйан дәуіріндегі сарай киімдері түс символизміне ерекше назар аударды, әйелдер киімінің қабатты түстер үйлесімдері касанэ но иромэ деп аталды. Бұл түстер үйлесімдері, олардың сәйкес маусымын көрсететін аттарымен белгіленеді, табиғаттың нақты түстерін дәл көшірмейді, керісінше, маусымның сезімін беруге арналған. Жүніхитое бірінші рет шамамен 10-ғасырда пайда болды, бірақ Камакура дәуірінде аристократиялық әйелдер киетін қабаттар саны, тіпті сарайда да, едәуір азайды. Қазіргі уақытта жүніхитое Жапония императорлық үйінің мүшелері маңызды шараларда киеді.

Қосымша құралдар

Жүніхитоемен бірге тағылатын маңызды аксессуар – хиоги деп аталатын, кипарис ағашынан жасалған, көбінесе боялған және ұзын жібек баулармен байланысқан әсем желдеткіш болатын. Бұл желдеткіш әйелдерге ғана емес, салқындау үшін, сонымен қатар маңызды байланыс құралы ретінде де қолданылды. Хэйан кезеңіндегі сарай әйелдеріне сырттан келген еркектермен тікелей сөйлесуге рұқсат болмағандықтан, әйел өзінің жеңін көтеріп немесе ашық желдеткішін қызығушылықпен қарап тұрғандардан қорғану үшін пайдаланатын. Әлеуетті күйеулермен байланыс көбінесе әйелдер сударе қосқышының артында отырып, күйеуі тек оның жүніхитоесінің қабаттарын көре алатын жағдайда жүргізілетін. Бұл практика Хэйан дәуірінде кең таралған және «Гэндзи әңгімесінде» сипатталған.

Қазіргі заманғы қолданысы

Бүгінде jūnihitoe-ді көбінесе мұражайларда, фильмдерде, костюмдерді көрсетуде, туристік орындарда немесе кейбір фестивальдарда ғана көруге болады. Тек Жапонияның Императорлық үйі оларды кейбір маңызды шараларда ресми түрде қолданады, әдетте император мен императрицаның тағына отыруы кезінде, осы шараларда ер адамдар sokutai киеді. Императрица Масако мұрагер ханзадамен үйленген кезде ресми салтанатта jūnihitoe киген. 1990 жылы император Акихитоның таққа отыруы кезінде императрица Мичико да jūnihitoe киген. Императрица, императорлық ханшайымдар және олардың қызметшілерінің барлығы jūnihitoe кигенімен, киген стилі Хэйан дәуіріндегі емес, Эдо дәуірінің өңделген түрі болды. 2019 жылы император Нарухитоның таққа отыруында Императорлық отбасының әйелдері мен олардың қызметшілерінің барлығы jūnihitoe киді, ал император, мұрагер ханзада Акишино және олардың қызметшілері sokutai киді. Мейва, Мие қаласында жыл сайын өткізілетін Саё Мацури Хэйан дәуірінің киімдерін көрсетеді. Олар Киотодағы Аой Мацуриде де көрсетіледі.