Кіріспе

17 ғасырдағы Үндістан тарихы

Падшахнама немесе Бадшах Нама (پادشاهنامه немесе پادشاه نامه;) – Мұғұл императоры Шах Жахан I билігінің ресми тарихы ретінде жазылған еңбектер жинағы. Суреттері жоқ мәтіндер Шахжаханнама деп аталады, ал Падшахнама суреттелген қолжазба нұсқалары үшін қолданылады. Бұл еңбектер Шах Жаханның билігі туралы маңызды мәліметтердің негізгі көздерінің бірі болып табылады. Императорлық шеберханаларда көптеген моғол миниатюраларымен әсем суреттелген көшірмелер жасалды. Әскери жорықтарға ерекше мән берілгенімен, осы еңбектердің қолжазбаларындағы суреттер мен бейнелер императорлық сарайдағы өмірді, сондай-ақ тойларды және басқа да шараларды көрсетеді. Бұл жанрдағы ең маңызды еңбекті Ақбардың өмірбаянын жазған Абдул Фазалдың шәкірті Абдул Хамид Лахори екі томдық кітап түрінде жазған. Қартаюға байланысты денсаулығының нашарлауына байланысты ол осы жанрдың үшінші томын аяқтай алмады.

Тарих

Шах Жахан өзінің билігінің сегізінші жылы Мұхаммед Әмин Қазвиниден өзінің билігінің ресми тарихын жазуды сұрады, ол 1636 жылы Шах Жаханның билігінің алғашқы он (айлық) жылын қамтитын «Бадшахнамасын» аяқтады. 1994 жылы, кітапты консервациялау мақсатымен қайта басып шығарғанда, Нью-Делиде, Лондонның Корольдік галереясында және Американың алты қаласында көрме ұйымдастырылып, ондағы барлық миниатюралар көрсетілді. Қазвини мен Варис «Бадшахнамаларының» қолжазбалары Ұлыбритания кітапханасында сақтаулы. Шах Жаханның толық билігін бейнелейтін «Бадшах Наманың» түпнұсқа қолжазбасы Үндістанның Патна қаласындағы Кхуда Бакш Шығыс кітапханасында сақталған. Басқа жеке миниатюралар түрлі жинақтарда кездеседі. Ислам өнерінің Халили жинағында Шах Жахан мен оның сарайының екі пілдің күресін тамашалап отырғанын бейнелейтін миниатюра бар. Кейіннен иллюстрацияланған қолжазба көшірмелері де жасалды; мысалы, Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында 17 ғасырлық, ал Лос-Анджелес округінің өнер мұражайында 1800 жылдарға жататын миниатюралар бар.

Контекст

Падшахнама әлемнің әртүрлі аймақтарында кездесетін императорлық өмірбаян немесе ресми сарайлық өмірбаян дәстүріне жатады. Оңтүстік Азияда мұндай өмірбаянның бастаулары ежелгі Үндістанның Ашокавадана және Харшахарита еңбектеріне, сондай-ақ орта ғасырлық Притвирадж Расоға дейін жетеді. Мұғалдардың арғы тегі Тимур көптеген шығармаларда, көбінесе Шами мен Яздидің "Зафарнама" ("Жеңістер кітабы") деп аталатын еңбектерінде дәріптелген. Соңғысы ең белгілісі болып табылады және 1590 жылдары Ақбардың шеберханасында суреттелген бір данасы да жасалды. Бұл дәстүрді Мұғалдар "Бабурнама" (автобиография, Ақбардан бұрын суреттелмеген), "Ақбарнама" (өмірбаян) және "Тузк-и Жахангири" немесе "Жахангир наме" (Жахангирдің естеліктері) арқылы жалғастырды.