Кіріспе
Роберт Бойльдің 1661 жылғы кітабы «Скептикалық химик: немесе Химико-физикалық күмәндер мен парадокстар» – Роберт Бойльдің 1661 жылы Лондонда жарық көрген кітабының атауы. «Скептикалық химик» кітабы диалог түрінде жазылып, Бойльдің материя қозды корпускулалар мен корпускулалардың топтарынан тұрады деген гипотезасын ұсынады, сондай-ақ барлық құбылыс қозды бөлшектердің соқтығысуының нәтижесі екенін көрсетеді. Бойль Аристотель мен Парацельс ұсынған элементтердің анықтамаларына қарсы шығып, элементтерді «толық араласпаған денелер» деп анықтады (төменде қараңыз). Осы себептерге байланысты Роберт Бойль кейде қазіргі химияның негізін қалаушы деп есептеледі.
The Sceptical Chymist: or Chymico Physical Doubts & Paradoxes is the title of a book by Robert Boyle, published in London in 1661. In the form of a dialogue, the Sceptical Chymist presented Boyle's hypothesis that matter consisted of corpuscles and clusters of corpuscles in motion and that every phenomenon was the result of collisions of particles in motion. Boyle also objected to the definitions of elemental bodies propounded by Aristotle and by Paracelsus, instead defining elements as "perfectly unmingled bodies" (see below). For these reasons Robert Boyle has sometimes been called the founder of modern chemistry.
Мазмұны
Кітаптың бірінші бөлімі 5 доспен (әуежайшы және скептик Карнеад, химик Филопон, Аристотельші Темистий, бейтарап төреші Элеутерий және аты-жөні айтылмаған баяндаушы) Карнеадтың бағында кездесіп, аралас денелердің құрамдас бөліктері туралы әңгімелеседі. Бірінші бөлімде Карнеад жиынға төрт қағиданы ұсынады, ол кітаптың қалған бөлігіне негіз салады. Олар былай:
I қағида. Аралас денелердің алғашқы пайда болуында олардың құрамына кіретін ғаламдық материя әртүрлі өлшемдегі және пішіндегі кішкентай бөлшектерге бөлініп, әртүрлі қозғалыста болды деп есептеу абсурд емес сияқты. II қағида. Сондай-ақ, осы ұсақ бөлшектердің ең кішкентай және жақын тұрғандары кейде-кейде ұсақ массаларға немесе топтарға бірігіп, олардың байланысы арқасында оларды құраған бөлшектерге оңай ыдырамайтын көптеген кішкентай бастапқы қосылыстарды құрады деуге болады. III қағида. Мен жануарлар немесе өсімдіктер табиғатына ие аралас денелердің көпшілігінен оттың көмегімен нақты санда (үш, төрт немесе бес, немесе одан аз немесе көп) әртүрлі атауларға лайық заттар алуға болатынын жоққа шығармаймын. IV қағида. Сондай-ақ, бетон құрамында болатын немесе одан жасалған осы ерекше заттарды, аса қиындықсыз, олардың элементтері немесе принциптері деп атауға рұхсат етіледі.
Негізгі тақырыптар
Бойль ең алдымен Жан Бегуин мен Джозеф Дюшнене қарсы, оттың барлық денелерді элементтеріне бөлудің әмбебап және жеткілікті талдаушысы емес екенін дәлелдеді. Бұл дәлел үшін ол Жан Баптист ван Гельмонтқа жүгінді, оның Алькахесті универсалды талдаушы ретінде танымал болды. Бойль Аристотельдің төрт элемент (жер, ауа, от, су) теориясын, сондай-ақ Парацельс ұсынған үш принципті (тұз, күкірт және сынап) қабылдамады. Кітаптың алғашқы бес бөлігінде классикалық элементтер мен химиялық принциптерді талқылағаннан кейін, алтыншы бөлімде Бойль химиялық элементті қазіргі заманғы түсінікке жақынырақ келетін тәсілмен анықтайды: Мен қазір элементтер деп, ең қарапайым тілмен сөйлейтін химиктердің принциптері сияқты, белгілі бір бастапқы және қарапайым, немесе мүлдем араласпаған денелерді түсінемін; олар ешқандай басқа денелерден немесе бір-бірінен жасалмайды, және олар барлық толық араласқан денелердің құрамдас бөліктері болып табылады, тікелей олардан құралады және соларға дейін толық ажыратылады. Дегенмен, Бойль мұндай "мүлдем араласпаған денелерге" сәйкес келетін белгілі материалдық заттардың бар екенін жобамады. Оның пікірінше, барлық белгілі материалдар қосылыстар, тіпті алтын, күміс, қорғасын, күкірт және көміртек сияқты заттар да.
I now mean by Elements, as those Chymists that speak plainest do by their Principles, certain Primitive and Simple, or perfectly unmingled bodies; which not being made of any other bodies, or of one another, are the Ingredients of all those call'd perfectly mixt Bodies are immediately compounded, and into which they are ultimately resolved. However, Boyle denied that any known material substances correspond to such "perfectly unmingled bodies." In his view, all known materials were compounds, even such substances as gold, silver, lead, sulfur, and carbon.
Мәдени сілтемелер
"Скептик химигі" романы "Жылдам күміс" шығармасында еске алынады.