Кіріспе
Жан Лоренцо Бернини жасаған фонтан. Fontana dei Quattro Fiumi (Төрт өзеннің фонтаны) – Италияның Римдегі Навона алаңында орналасқан фонтан. Оны 1651 жылы Джан Лоренцо Бернини папа Иннокентий X үшін жобалаған, оның отбасы сарайы – Палаццо Памфили, Сант-Агнес шіркеуі сияқты, Агоньдегі Сант-Агнес шіркеуіне қарап тұрды. Сипаттамасы. Фонтанның негізі – ортасынан травертинді тау жыныстары төрт өзен құдайларын қолдауға арналған алаңдар. Олардың үстінде мысырлық обелиск, оның үстінде Памфили отбасының эмблемасы – зәйтүн бұтағымен көгершін бейнеленген. Олар бірігіп, папа билігі таралған төрт құрлықтың төрт үлкен өзенін көрсетеді: Африканы бейнелейтін Нил, Еуропаны бейнелейтін Дунай, Азияны бейнелейтін Ганг және Американы бейнелейтін Рио-де-ла-Плата. Дизайн. Бернинидің дизайны конкурста таңдалды. Оның жеңісінің мән-жайлары Филиппо Балдинуччидің «Кавалери Бернини өмірі» (1682) еңбегінде былайша сипатталған: Римдегі қоғамдық фонтандар бірнеше мақсатқа қызмет етті: біріншіден, олар үйдегі сантехникаға дейінгі ғасырларда көршілерге өте қажетті су көздері болды. Екіншіден, олар папалардың меценаттарының ескерткіштері болды. Бернинидің бұрынғы фонтандары: Барберини алаңындағы Тритон фонтаны, Барберини папшылығы кезінде салынған Навона алаңының оңтүстік жағындағы Моур фонтаны және Вилла Перетти Монтальто үшін Нептун мен Тритон фонтаны, олардың мүсіні қазір Лондондағы Виктория және Альберт мұражайында сақтаулы. Төрт өзеннің аллегориясы. Ганг өзені. Нил өзені. Рио-де-ла-Плата өзені. Дунай өзені. Әрқайсысында жануарлар мен өсімдіктер бар, олар одан әрі сәйкестендіруді жүзеге асырады, сонымен қатар әрқайсысында белгілі бір сандағы аллегориялар мен метафоралар кездеседі. Ганг өзенінде өзеннің кеме қатынасын білдіретін ұзын ескек бар. Нил өзенінің басы жабық матамен жабылған, себебі сол кезде ешкім Нілдің бастауын нақты білмеген. Дунай Римге ең жақын үлкен өзен болғандықтан, Папаның жеке гербінде бейнеленген. Ал Рио-де-ла-Плата монеталардың үйірмесінде отыр, бұл Американың Еуропаға ұсына алатын байлығының символы (плата сөзі испан тілінде «күміс» дегенді білдіреді). Сонымен қатар, Рио-де-ла-Плата жыланнан қорқатын көрінеді, бай адамдардың ақшаларын ұрлап алудан қорқуын көрсетеді. Әрқайсысы – өзен құдайы, жартылай иіліп, орталық мұнараға құрметпен қарайды, бұл Папа билігін символдандыратын мысырлық обелиск, оның үстінде Памфили символы (көгершін) бейнеленген. Сонымен қатар, фонтан – айналасымен қоршалған театр, іс-әрекеттердің көрінісі, оны айнала серуендеуге болады. Су травертиндік мәрмәрдің бұзылған және тесілген тау аралығынан ағып, шашырайды. Туристік нұсқаулықтарда таралған аңыз бойынша, Бернини Нилдің басын оның бәсекелесі Бороминидің Сант-Агнес шіркеуінің қасбетіне қарамау үшін жапқан; бірақ шындығында, фонтан Боромини шіркеуде жұмыс бастамас бұрын бірнеше жыл бұрын аяқталды. Асуан гранитінен жасалған обелиск қызықты тарихқа ие. Ол император Домицианмен байланысты және бастапқыда императордың 80 жылы қайта салған Серапеумнан шыққан деп есептелген. Дегенмен, обелиск Куириналь төбесіндегі Флавия халқының ғибадатханасынан шыққан болуы мүмкін, оны Домициан өзінің отбасылық табынуына арнап салған. Обелисктегі иероглифтік жазулар римдік авторлықтан шыққан, олар Домицианға және құдайлық императорлар Веспасиан мен Титке арнап ән-жыр салған, мүмкін, бір нәрсенің қалпына келтірілуімен байланысты. IV ғасырда обелиск Апий жолындағы Сент-Себастьян шіркеуі мен Сесилия Метелланың қабірі арасында орналасқан император Максенцийдің циркіне көшірілді, онда ол табылды және фонтанға көшірілді. Цирк, сондай-ақ жақын маңдағы вилла мен мавзолей 1825 жылы Антонио Нибби жүргізген қазбаларға дейін император Каракаллаға тиесілі деп есептелген, онда жердің меншік иесін анықтайтын жазу табылды. Обелистің төрт жағында Афанасий Кирхердің латын тіліне аударған иероглифтері жазылған тақташалар орналасқан. Бернинидің дизайнына төрт морейлер монументінің (Monumento dei Quattro mori') дизайны әсер еткен, сондай-ақ 1571 жылы Лепантодағы Османлылардың жеңілісін еске алу үшін салынған Лациодағы Маринодағы фонтанның әсері де болған болуы мүмкін. Бұл фонтан Франческо Роббаға (1698–1757) Словенияның астанасы Люблянадағы қала алаңында тұрған Робба фонтаны үшін шабыт болды. Бұл қаланың ең танымал символдарының бірі. Сәулет пен мүсіннің динамикалық бірігуі осы фонтаны бұрынғы римдік жобалармен салыстырғанда революциялық етті, мысалы, Сан-Бернардо алаңындағы Доменико Фонтананың Acqua Felice және Paola фонтандары (1585–87) немесе Джакомо делла Портаның 1589 жылғы Piazza Campitelli алаңындағы Fontanina сияқты судың ағынынан төменге құлайтын әдеттегі безендірілген геометриялық гүл тәрізді алаңдар. Саймон Шаманың сөзіне сәйкес, «Сол кезде бұл Еуропадағы кез келген қалалық кеңістіктегі ең ұлы су көрінісі болды».
Fontana dei Quattro Fiumi (Fountain of the Four Rivers) is a fountain in the Piazza Navona in Rome, Italy. It was designed in 1651 by Gian Lorenzo Bernini for Pope Innocent X whose family palace, the Palazzo Pamphili, faced onto the piazza as did the church of Sant'Agnese in Agone of which Innocent was the sponsor. Description
The base of the fountain is a basin from the centre of which travertine rocks rise to support four river gods and above them, a copy of an Egyptian obelisk surmounted with the Pamphili family emblem of a dove with an olive twig. Collectively, they represent four major rivers of the four continents through which papal authority had spread: the Nile representing Africa, the Danube representing Europe, the Ganges representing Asia, and the Río de la Plata representing the Americas. Design
Bernini's design was selected in competition. The circumstances of his victory are described as follows in Filippo Baldinucci's The life of Cavaliere Bernini (1682):
Public fountains in Rome served multiple purposes: first, they were highly needed sources of water for neighbors in the centuries prior to home plumbing. Second, they were monuments to the papal patrons. Earlier Bernini fountains had been the Fountain of the Triton in Piazza Barberini, the Fountain of the Moor in the southern end of Piazza Navona erected during the Barberini papacy, and the Neptune and Triton for Villa Peretti Montalto, whose statuary now resides at Victoria and Albert Museum in London. Allegories of the Four Rivers River Ganges River Nile River de la Plata River Danube
Each has animals and plants that further carry forth identification, and each carries a certain number of allegories and metaphors with it. The Ganges carries a long oar, representing the river's navigability. The Nile's head is draped with a loose piece of cloth, meaning that no one at that time knew exactly where the Nile's source was. The Danube touches the Pope's personal coat of arms, since it is the large river closest to Rome. And the Río de la Plata is sitting on a pile of coins, a symbol of the riches America could offer to Europe (the word plata means "silver" in Spanish). Also, the Río de la Plata looks scared by a snake, showing rich men's fear that their money could be stolen. Each is a river god, semi prostrate, in awe of the central tower, epitomized by the slender Egyptian obelisk, symbolizing Papal power surmounted by the Pamphili symbol (dove). In addition, the fountain is a theater in the round, a spectacle of action, that can be strolled around. Water flows and splashes from a jagged and pierced mountainous disorder of travertine marble. A legend, common with tour guides, is that Bernini covered the head of the Nile as if the sculpture couldn't bear to look at the facade of the church of Sant'Agnese by his rival Borromini; in reality, the fountain was completed several years before Borromini began work on the church. The obelisk, made of Aswan granite, has an interesting history. It is connected with the emperor Domitian, and was originally thought to have come from the Serapeum, which the emperor rebuilt in A. D. 80. However, it is equally plausible that the obelisk might have originated from the Temple of the Gens Flavia on the Quirinal Hill, built by Domitian dedicated to his family cult. The hieroglyphic inscriptions on the obelisk were of Roman authorship, offering a hymn to Domitian, and the deified emperors Vespasian and Titus, possibly on the occasion of something being restored. In the fourth century, the obelisk was relocated to the Circus of the emperor Maxentius, located between the Church of St. Sebastian and the tomb of Cecilia Metella along the Appian Way, where it was found and moved to the Fountain. The circus – as well as the nearby villa and mausoleum – was first believed to be attributed to the emperor Caracalla, until excavations carried out by Antonio Nibby in 1825, in which an inscription identifying the ownership of the site was found. At each of the four sites of the obelisk is a tablet, containing Athanasius Kircher's translation into Latin of its hieroglyphs. Bernini's design was influenced by the design of the Monument of the Four Moors (Monumento dei Quattro mori'') and it may have also been influenced by a fountain in Marino, Lazio which was constructed to commemorate the defeat of the Ottomans at Lepanto in 1571. This fountain was the inspiration to Francesco Robba (1698–1757) for the Robba fountain, which stands (since 2006 as a replica) at Town Square in Ljubljana, the capital of Slovenia. It is one of the city's most recognisable symbols. The dynamic fusion of architecture and sculpture made this fountain revolutionary when compared to prior Roman projects, such as the stilted designs Acqua Felice and Paola by Domenico Fontana in Piazza San Bernardo (1585–87) or the customary embellished geometric floral shaped basin below a jet of water such as the Fontanina in Piazza Campitelli (1589) by Giacomo della Porta. According to Simon Schama, "At that time it was surely the greatest water spectacle in any urban space in Europe."
Ашылуы
Фонтана деи Кварто Фиуми Рим халқына 1651 жылдың 12 маусымында ашылды. Сол кездегі бір мәліметке сәйкес, Навона алаңында халықты тарту үшін шара ұйымдастырылды. Бұрын ағаш мұңқалар, маталармен жабылған, бұлақты жасырып тұрған, бірақ, мүмкін, обелиск жасырылмаған, себебі ол адамдарға бірдеңе салынып жатқанын сезіндіретін, бірақ нақты ештеңе белгісіз болды. Мерекелік шаралар фонтан ашылғаннан кейін оның сұлулығын көрсетуге арналған. Фестивальдің шығынын фонтанның құрылысын демелеген Памфили әулеті, атақты Иннокентий X төледі. Осы шараға қатысқан өнерпаздардың қолындағы зәйтүн бұтағы Памфили әулетінің елтаңбасындағы ең маңызды белгісі болды. Баяндама авторы Антонио Берналь оқырмандарын ашылуға дейінгі сағаттармен таныстырады. Мерекелік шараны Рим көшелерінде карета немесе платформада отырған, Аллегориялық Даңқ бейнесіндегі әйел жариялады. Ол әсем киінген, арқасында қанаттарымен және қолында ұзын сурнайымен болды. Берналь былай деп жазады: "Ол Римнің жеті төбесіндегі барлық көшелер мен аудандарды әдеппен аралап, жиі қоладан жасалған сурнайын үрлеп, баршаны сол әйгілі алаңға шақырды". Одан кейін тағы бір карета келді, онда басқа әйел Қызығушылықтың аллегориялық бейнесінде киінген. Ол халықты алаңға баруға шақыруын жалғастырды. Берналь алдағы оқиға туралы әңгімелесіп жатқан адамдардың дауыс-шуын сипаттайды. Бұл баяндамада фонтанның ашылу рәсімі туралы көп мәлімет жоқ. Алайда, ол алаңда жиналған көрермендердің реакциясын толық сипаттайды. Берналь қала тұрғындарының бұл үлкен фонтанға таңырқап, әсерленгенін айтады. Баяндамада халықтың "көңілі толған жандар", "күміс ағындары" құйып тұрған бұлақ "көрермендерді таң қалдырды" деп жазылған. Берналь бұлақты сипаттауды жалғастырады, фигуралардың шынайылығына және алаңдағы адамдарға тигізген таңғажайып әсеріне үнемі сілтеме жасайды. Рим халқы фонтанның салынуына бірнеше себеппен қарсы болды. Біріншіден, Иннокентий X 1646-1648 жылдардағы қатыгез ашаршылық кезінде фонтанды мемлекеттік қаражат есебінен салдырды. Фонтан салынып жатқан кезде қалада наразылық пен көтеріліс туралы әңгімелер тарады. 1648 жылдың қыркүйегінде Паскинад жазушылары обелиск жасау үшін қолданылған тас блоктарға қолмен жазылған айыптауларды жапсыра отырып, фонтанның құрылысына қарсылық білдірді. Осы паскинадтарда: "Бізге обелисктер мен фонтандар қажет емес, бізге нан керек. Нан, нан, нан!" деп жазылған. Иннокентий авторларды дереу тұтқындатты және жасырын шпиондар Паскино мүсіні мен Навона алаңында күзеттікке қойылды. Базар сатушылары да фонтанның құрылысына қарсы болды, себебі Иннокентий X оларды алаңнан қуды. Памфили папасы олардың алаңның сұлулығына нұқсан келтіретініне сенді. Сатушылар көшпеді, сондықтан папалық полиция оларды алаңнан қууға мәжбүр болды. Римдік еврейлер, әсіресе, Навона алаңының жабылуына ренжіді, себебі оларға шаршембі күнгі базарда ескі киімдерді сатуға рұқсат берілген.