Кіріспе

2002 жылғы Уругвай банктік дағдарысы – 2002 жылдың шілдесінде Уругвайды қамтыған ауқымды банктік дағдарыс. Осы оқиғада, салымшылардың (көпшілігі көрші Аргентинадан) банктерге жасаған үлкен шабуылы үкіметті банктік операцияларды тоқтатуға мәжбүр етті. Дағдарыстың себебі Уругвай экономикасының айтарлықтай қысқаруы және Аргентинаға (туризм, құрылыс шары) артық тәуелділік болды, ол 2001 жылдың соңында өзі де күшті экономикалық құлдырауды бастан өткерді. Барлығында, елдің депозиттерінің шамамен 1/3 бөлігі алынып, бес қаржы мекемесі төлем қабілетсіз қалды. 2002 жылы уругвай песосының құны АҚШ долларына шаққанда шамамен жартысына төмендеді. Егер уругвай билігі банктерді тиісті түрде реттеген болса, банктік дағдарыстың алдын толығымен алуға болар еді. Уругвайдың Ұлттық банкі (BCU) халықаралық банктерге өздерін дұрыс реттеуге сеніп, дағдарысқа тым икемді және кешіккен жауап берді.

Banco Comercial del Uruguay (Уругвай сауда банкі)

1990 жылы Chemical Overseas Holdings, Inc. (JPMorgan Chase еншілес компаниясы) Dresdner Bank Latinamerika және Credit Suisse First Boston компанияларымен бірлесіп, Уругвайдың ең көне және ірі ұлттық банктерінің бірі – Banco Comercial del Uruguay (BCU) банкін сатып алды. Уақыт өте келе Уругвай Аргентина мен Бразилия үшін ірі оффшорлық банк орталығына айналды, бұл негізінен оның либералды банк заңдары мен аргентиналықтардың арасында Уругвайдың олардың қаржысын сақтау үшін сенімді орын деген кең таралған пікірінің нәтижесі болды. Банктік дағдарыстың салдарынан тек BCU банкінен 800 миллион АҚШ доллары жоғалып кетті. Соңында бес қаржы институты банкротқа ұшырады және Уругвай, Аргентина және Бразилиядағы жүз мыңдаған салымшылар өздерінің банк шоттарынан айырылып, қиын экономикалық жағдайға түсті. 2005 жылдың қаңтар айында Парижде орналасқан Халықаралық сауда палатасы Уругвай үкіметінің JPMorgan Chase & Co., Dresdner Bank AG және Credit Suisse First Boston компанияларына BCU банкінің төлем қабілеттілігін сақтамағаны үшін 120 миллион АҚШ долларын төлеу керектігін шешті. Осы дағдарыс үш банктің дамушы елдерде тәуекелді басқарудағы және қаржы дағдарысы кезінде жергілікті серіктестермен жұмыс істеудегі қиындықтарын көрсетіп тұр. Соның салдарынан BC банкінің бұрынғы салымшылары үш халықаралық банк пен олардың BC банкінің директорлар кеңесіне тағайындаған жеке директорларды банктың құлауынан келген шығындарды өтеу үшін сотқа берді.

Саяси дағдарысты басқару

Президент Хорхе Батль өзінің ең беделді саясаткерлерінің бірі Алехандро Ачугариді Экономика және қаржы министрі етіп тағайындады, бұл шешім экономикалық жағдайды жақсарту үшін негізді қайта құруда өте маңызды болып шықты.